Aracýn LPG’de Çok Yakmasýnýn Sebepleri

LPG’li bir aracýn benzine göre bir miktar daha fazla yakýt tüketmesi normaldir. Bunun temel nedeni LPG’nin litre baþýna enerji içeriðinin benzinden düþük olmasýdýr. Ancak tüketim belirgin þekilde arttýysa, örneðin araç eskiden 10 litre LPG tüketirken þimdi 13–15 litre seviyelerine çýktýysa, ortada araþtýrýlmasý gereken bir problem olabilir.

LPG tüketimini artýran sorunlar sadece LPG ayarýndan kaynaklanmaz. Motorun hava-yakýt sistemi, ateþleme sistemi, sýcaklýk sensörleri, LPG regülatörü, enjektörleri ve hatta lastik basýncý bile tüketimi etkileyebilir.

LPG’nin Benzinden Daha Fazla Yakmasý Normal mi?

Evet.

Ayný araç ve ayný kullaným koþullarýnda LPG tüketiminin benzinden litre bazýnda daha yüksek olmasý beklenir. Bunun nedeni LPG'nin enerji yoðunluðunun benzinden farklý olmasýdýr.

Bu nedenle örneðin:

• Benzin: 7,5 L/100 km

• LPG: 9–10 L/100 km

gibi bir sonuç tek baþýna arýza anlamýna gelmez.

Burada önemli olan LPG tüketiminin aracýn normal deðerine göre ne kadar arttýðýdýr.

LPG Ayarýnýn Fazla Zengin Olmasý

LPG’li araçlarda yüksek tüketimin en önemli nedenlerinden biri yanlýþ kalibrasyondur.

LPG ECU'su motora ihtiyaçtan fazla yakýt gönderiyorsa karýþým zenginleþir. Motor ayný gücü üretmek için gereðinden fazla LPG tüketmeye baþlar.

Zengin karýþým durumunda þu belirtiler görülebilir:

• LPG tüketiminin artmasý

• Egzoz kokusunun deðiþmesi

• Rölantide düzensizlik

• Hýzlanmada isteksizlik

• Siyah veya isli egzoz belirtileri

• Benzin ECU'sunda yüksek pozitif/negatif yakýt düzeltmeleri

• Check Engine ýþýðýnýn yanmasý

LPG ayarý sadece rölantide yapýlmamalýdýr. Farklý motor devirlerinde ve yüklerde kontrol edilmelidir.

LPG Enjektörlerinin Fazla Yakýt Vermesi

LPG enjektörleri motora belirli sürelerde ve belirli miktarlarda LPG gönderir.

Enjektörlerden biri veya birkaçý gerektiðinden fazla yakýt gönderirse tüketim artabilir.

Olasý nedenler:

• Enjektörlerin kirlenmesi

• Enjektör aþýnmasý

• Enjektörlerin birbirinden farklý debide çalýþmasý

• Yanlýþ enjektör seçimi

• Yanlýþ enjektör kalibrasyonu

• Enjektör basýncý ve çalýþma süresiyle ilgili problemler

Özellikle LPG enjektörlerinin çalýþma süreleri silindirler arasýnda ciddi farklýlýk gösteriyorsa sistem kontrol edilmelidir.

LPG Regülatör Basýncýnýn Yanlýþ Olmasý

LPG regülatörü, tanktan gelen sývý LPG'yi motorun ihtiyaç duyduðu basýnçta gaz fazýna dönüþtürür.

Regülatör basýncý olmasý gerekenden yüksekse LPG enjektörlerinden ayný çalýþma süresinde daha fazla yakýt geçebilir.

Bu durumda LPG tüketimi artabilir.

Regülatörde ayrýca:

• Diyafram aþýnmasý

• Basýnç dalgalanmasý

• Sýcaklýkla deðiþen basýnç

• Soðutma suyu dolaþým problemi

• Ýç kaçak

gibi problemler de oluþabilir.

Bu nedenle yalnýzca LPG yazýlýmýndaki haritaya bakmak yeterli deðildir. Gerçek LPG basýncý da kontrol edilmelidir.

LPG Regülatörünün Yeterince Isýnmamasý

Regülatör motor soðutma suyunun sýcaklýðýndan yararlanarak LPG'yi gaz fazýna geçirir.

Regülatöre yeterli sýcaklýkta soðutma suyu ulaþmýyorsa sistemin çalýþmasý bozulabilir.

Bunun nedenleri arasýnda:

• Soðutma suyu eksikliði

• Sistemde hava bulunmasý

• Regülatör su baðlantýlarýnýn yanlýþ olmasý

• Týkalý veya kýsýtlanmýþ hortumlar

• Termostat problemi

bulunabilir.

Regülatörün sýcaklýðýnýn ve LPG basýncýnýn birlikte deðerlendirilmesi gerekir.

LPG Sýzýntýsý

LPG tüketiminin artmasýnýn en önemli ve güvenlik açýsýndan en ciddi nedenlerinden biri kaçaktýr.

Araç LPG tüketimini artýrýyor ve ayný zamanda araç çevresinde veya motor bölümünde sürekli LPG kokusu hissediliyorsa araç kullanýlmaya devam edilmemelidir.

Kaçak:

• Multivalf çevresinde

• Tank baðlantýlarýnda

• LPG borularýnda

• Regülatör baðlantýlarýnda

• Enjektör hortumlarýnda

• Baðlantý noktalarýnda

• Solenoid valflerde

oluþabilir.

LPG kaçaðý sadece fazla tüketim problemi deðildir; yangýn ve patlama riski nedeniyle acil olarak kontrol edilmesi gereken bir güvenlik problemidir.

LPG Enjektör Hortumlarýnýn Uzunluðu ve Montajý

LPG enjektörlerinden emme manifolduna giden hortumlarýn uzunluðu ve montaj þekli de sistemi etkileyebilir.

Hortumlarýn:

• Gereðinden uzun olmasý

• Silindirler arasýnda farklý uzunlukta olmasý

• Kývrýlmasý

• Baðlantý noktalarýnýn uygun olmamasý

• Manifold nozullarýnýn yanlýþ konumlandýrýlmasý

LPG'nin silindirlere daðýlýmýný ve kalibrasyonun doðruluðunu etkileyebilir.

Bu nedenle yalnýzca yazýlýmdaki LPG haritasýný deðiþtirmek her zaman doðru çözüm deðildir.

Lambda Sensörü ve Yakýt Düzeltmeleri

Motor ECU'su hava-yakýt karýþýmýný lambda sensörlerinden aldýðý bilgilerle sürekli olarak düzeltir.

LPG ayarý yanlýþsa motor ECU'su LPG çalýþmasý sýrasýnda sürekli düzeltme yapmak zorunda kalabilir.

Örneðin yakýt trim deðerleri LPG'de benzine göre belirgin þekilde deðiþiyorsa LPG kalibrasyonu veya LPG sisteminin çalýþmasý incelenmelidir.

Burada önemli bir nokta vardýr:

Lambda sensörü bozuk olduðu için araç çok yakabilir, ancak araç çok yaktýðý için lambda sensörünü doðrudan suçlamak doðru deðildir.

Sensörün canlý verisi, yakýt trimleri ve motorun diðer çalýþma deðerleri birlikte deðerlendirilmelidir.

MAF veya MAP Sensörü Problemleri

Motor ECU'su motora giren hava miktarýný veya motor yükünü hesaplamak için MAF ve MAP gibi sensörlerden yararlanabilir.

Bu sensörlerden biri yanlýþ bilgi gönderirse ECU motorun ihtiyacýný yanlýþ hesaplayabilir.

Bunun sonucunda:

• Fazla yakýt tüketimi

• Performans düþüþü

• Rölanti düzensizliði

• Gaz tepkisinde bozulma

• Check Engine ýþýðý

görülebilir.

Bu nedenle LPG'de fazla tüketim olduðunda yalnýzca LPG sistemine odaklanmak doðru deðildir.

Hava Filtresinin Týkalý Olmasý

Kirli veya aþýrý týkalý hava filtresi motorun hava almasýný kýsýtlayabilir.

Hava akýþýndaki deðiþiklik motorun çalýþma karakterini ve yakýt düzeltmelerini etkileyebilir.

Hava filtresi ucuz ve kolay kontrol edilebilen bir parçadýr. LPG tüketimi arttýðýnda kontrol edilmesi gereken temel noktalardan biridir.

Buji ve Ateþleme Bobinleri

LPG sistemlerinde ateþleme sistemi oldukça önemlidir.

LPG-hava karýþýmýnýn doðru þekilde ateþlenebilmesi için bujilerin ve bobinlerin saðlýklý olmasý gerekir.

Ateþleme zayýfsa motor LPG'de daha belirgin þekilde sorun gösterebilir.

Olasý belirtiler:

• Tekleme

• Hýzlanmada kesiklik

• Rölanti bozukluðu

• Motor titremesi

• Performans düþüþü

• Yakýt tüketiminin artmasý

Özellikle buji aralýðý, buji tipi ve bobinlerin durumu kontrol edilmelidir.

Motorun Çalýþma Sýcaklýðýnýn Düþük Olmasý

Motor normal çalýþma sýcaklýðýna ulaþamýyorsa ECU yakýt yönetimini farklý þekilde gerçekleþtirebilir.

Bunun en önemli nedenlerinden biri termostatýn açýk kalmasýdýr.

Ayrýca motor sýcaklýk sensörü yanlýþ deðer gösteriyorsa ECU motorun gerçekte olduðundan daha soðuk olduðunu düþünebilir.

Böyle bir durumda yakýt tüketimi artabilir.

LPG sisteminde de regülatör sýcaklýðý yeterince yükselmeyebilir.

Lastik Basýncý ve Yuvarlanma Direnci

LPG tüketimindeki artýþ her zaman motor kaynaklý deðildir.

Düþük lastik basýncý yuvarlanma direncini artýrýr. Motor aracý hareket ettirmek için daha fazla enerji harcar.

Benzer þekilde:

• Yanlýþ lastik seçimi

• Çok geniþ lastikler

• Sürekli düþük lastik basýncý

• Frenlerin sürtmesi

• Rot ayarýnýn bozuk olmasý

• Tekerlek rulmaný problemleri

yakýt tüketimini artýrabilir.

Frenlerin Sýkmasý

Bir fren kaliperi veya fren mekanizmasý kýsmen sýkýþmýþsa araç sürekli olarak direnç altýnda hareket eder.

Bu durumda motor normal çalýþýyor olsa bile araç daha fazla yakýt tüketebilir.

Þüphelenilebilecek belirtiler:

• Bir tekerleðin diðerlerinden daha sýcak olmasý

• Araçta yana çekme

• Yanýk balata kokusu

• Aracýn boþta zor ilerlemesi

• Yakýt tüketiminde artýþ

Bu durumda LPG ayarýný deðiþtirmek sorunu çözmez.

Termostat Arýzasý

Termostat açýk kalýrsa motor özellikle soðuk havalarda normal çalýþma sýcaklýðýna geç ulaþabilir.

Motor sýcaklýðýnýn normal seviyeye çýkmamasý:

• Yakýt tüketimini artýrabilir

• LPG sisteminin çalýþma sýcaklýðýný etkileyebilir

• Motorun verimini düþürebilir

• Kalorifer performansýný etkileyebilir

Motor sýcaklýðý teþhis sýrasýnda mutlaka deðerlendirilmelidir.

LPG Filtresinin Týkalý Olmasý

LPG sistemlerinde genellikle sývý ve gaz fazýnda filtreleme bulunur.

Filtrelerin görevi LPG içerisindeki kir ve partiküllerin hassas bileþenlere ulaþmasýný engellemektir.

Týkalý filtre genellikle doðrudan “fazla yakýt” anlamýna gelmez. Hatta bazý durumlarda yakýt akýþýný kýsýtlayarak yüksek yükte fakirleþme veya basýnç düþmesi meydana getirebilir.

Ancak basýnç dalgalanmalarý ve yanlýþ kalibrasyon nedeniyle tüketim de olumsuz etkilenebilir.

Bu yüzden filtre deðiþimi üretici önerileri ve sistemin çalýþma durumuna göre deðerlendirilmelidir.

LPG ECU Kalibrasyonunun Benzinden Kopmasý

LPG sisteminin temel amacý, motorun benzinle doðru çalýþan yakýt davranýþýný LPG üzerinde mümkün olduðunca doðru þekilde karþýlamaktýr.

LPG ayarý zaman içerisinde:

• Enjektör aþýnmasý

• Regülatör basýncý deðiþimi

• Motor bakým durumu

• LPG sistemindeki parça deðiþimleri

• Sensör problemleri

nedeniyle deðiþebilir.

Bu nedenle araç LPG'de eskisine göre daha fazla yakmaya baþladýysa sadece “ayar bozulmuþtur” demek yerine sistemin gerçek çalýþma deðerleri kontrol edilmelidir.

Benzin Sistemindeki Bir Sorun LPG Tüketimini de Artýrabilir

Bu önemli bir noktadýr.

LPG sistemi motordan baðýmsýz çalýþan tamamen ayrý bir motor yönetim sistemi deðildir. Modern sýralý LPG sistemleri, motorun ECU verileriyle ve benzin enjeksiyon stratejisiyle birlikte çalýþýr.

Dolayýsýyla:

• MAF/MAP problemi

• Lambda sensörü problemi

• Motor sýcaklýk sensörü problemi

• Ateþleme problemi

• Vakum kaçaðý

• Motor mekanik problemi

LPG tüketimini de etkileyebilir.

Bu nedenle motor benzinde saðlýklý çalýþmadan LPG ayarý yapmak doðru deðildir.

Emme Sisteminde Vakum veya Hava Kaçaðý

Emme manifoldu veya vakum sistemindeki bir kaçak motorun hava-yakýt dengesini bozabilir.

Özellikle rölantide ve düþük yükte hava kaçaðýnýn etkisi daha belirgin olabilir.

Kontrol edilmesi gereken yerler arasýnda:

• Emme manifoldu contalarý

• Vakum hortumlarý

• PCV sistemi

• Fren servosu baðlantýlarý

• LPG manifold nozullarý

• Gaz kelebeði çevresi

bulunabilir.

Sürüþ Tarzý LPG Tüketimini Çok Deðiþtirir

Araçta herhangi bir arýza olmadan da LPG tüketimi ciddi þekilde deðiþebilir.

Özellikle:

• Sürekli yüksek RPM

• Sert hýzlanmalar

• Kýsa mesafeler

• Yoðun þehir trafiði

• Uzun süre rölanti

• Sürekli klima kullanýmý

• Yokuþlu yollar

• Aðýr yük

• Yüksek hýz

tüketimi artýrýr.

Bu nedenle tüketim karþýlaþtýrmasý ayný güzergâh ve benzer kullaným koþullarýnda yapýlmalýdýr.

Kýþýn LPG Tüketiminin Artmasý

Soðuk havalarda tüketimin artmasý normal olabilir.

Motorun çalýþma sýcaklýðýna ulaþmasý daha uzun sürer. Ayrýca LPG sistemleri motor yeterli sýcaklýða ulaþana kadar genellikle benzinle çalýþýr.

Kýsa mesafeli kullanýmda bu durum daha belirgin hale gelir.

Dolayýsýyla kýþ aylarýnda sadece litre/100 km deðerine bakarak LPG sisteminde arýza olduðunu söylemek doðru deðildir.

LPG Tüketimi Nasýl Doðru Ölçülür?

Tüketimi LPG göstergesindeki ýþýklara göre deðerlendirmek yanýltýcý olabilir.

En doðru yöntemlerden biri:

1. LPG tankýný ayný seviyeye kadar doldurmak.

2. Kilometreyi sýfýrlamak veya baþlangýç kilometresi kaydetmek.

3. Normal kullaným yapmak.

4. Tekrar ayný seviyeye kadar LPG almak.

5. Alýnan LPG miktarýný ve gidilen kilometreyi hesaplamak.

Örneðin 300 km yol sonunda 30 litre LPG alýndýysa:

30 ÷ 300 × 100 = 10 L/100 km

þeklinde tüketim hesaplanabilir.

Tek bir depo yerine birkaç dolumun ortalamasýný almak daha saðlýklý sonuç verir.

LPG'de Fazla Tüketimde Nereden Baþlanmalý?

Araç normalden fazla LPG tüketiyorsa doðrudan LPG haritasýný deðiþtirmek yerine sistematik bir kontrol yapýlmalýdýr.

Öncelikle:

Motorun benzinde nasýl çalýþtýðý kontrol edilmelidir.

Daha sonra:

• OBD hata kodlarý

• Yakýt trimleri

• Lambda sensörü verileri

• Motor sýcaklýðý

• MAF/MAP deðerleri

• LPG basýncý

• Regülatör sýcaklýðý

• LPG enjektör süreleri

• Enjektör dengesi

• LPG filtreleri

• Gaz kaçaðý

• Ateþleme sistemi

• Hava filtresi

• Lastik basýncý

• Frenlerin sürtüp sürtmediði

deðerlendirilmelidir.

Sonuç Olarak

LPG'li bir aracýn benzinden litre bazýnda biraz daha fazla tüketmesi normaldir. Fakat tüketim aracýn kendi geçmiþine göre belirgin þekilde arttýysa, bunun nedeni yalnýzca LPG ayarý olmayabilir.

Yanlýþ LPG kalibrasyonu, yüksek regülatör basýncý, LPG enjektörleri, sensör problemleri, ateþleme sistemi, hava kaçaðý, motor sýcaklýðý, yakýt sistemi, lastik basýncý ve sürüþ koþullarý gibi birçok faktör tüketimi deðiþtirebilir.

Özellikle araç LPG'de çok yakýyor fakat benzinde normal tüketiyorsa LPG sistemi ve kalibrasyonu daha güçlü bir þüphe haline gelir. Buna karþýlýk araç hem benzinde hem LPG'de fazla yakýyorsa motorun hava, yakýt, ateþleme, sensör veya mekanik sistemleri öncelikli olarak incelenmelidir.