Ýkinci El Araba Alýrken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Ýkinci el araba satýn almak, sýfýr bir araç almaya göre çok daha fazla araþtýrma ve dikkat gerektirir. Aracýn dýþ görünüþünün temiz olmasý veya düþük kilometrede bulunmasý, mutlaka iyi durumda olduðu anlamýna gelmez. Daha önce ciddi bir kazaya karýþmýþ, bakýmlarý düzenli yapýlmamýþ veya mekanik sorunlarý bulunan bir araç ilk bakýþta oldukça iyi görünebilir.

Bu nedenle ikinci el araba satýn alýrken yalnýzca aracýn fiyatýna ve görünümüne deðil; hasar geçmiþine, mekanik durumuna, kilometre doðruluðuna, bakým geçmiþine ve kullaným koþullarýna birlikte bakmak gerekir.

Bütçeyi Belirleyerek Baþlayýn

Ýkinci el araç aramaya baþlamadan önce yalnýzca satýn alma bütçesini deðil, satýn alma sonrasýnda oluþabilecek masraflarý da hesaba katmak gerekir.

Aracýn satýþ fiyatýnýn yanýnda þu giderler de ortaya çýkabilir:

• Sigorta ve kasko

• Vergiler ve resmi iþlemler

• Lastik deðiþimi

• Periyodik bakým

• Motor yaðý ve filtreler

• Fren balatalarý ve diskler

• Akü

• Triger kayýþý veya zinciri

• Þanzýman bakýmý

• Süspansiyon parçalarý

• Klima bakýmý

• Beklenmeyen mekanik onarýmlar

Özellikle bütçenin tamamýný araç satýn almaya harcamak yerine, ilk bakým ve olasý onarýmlar için bir miktar para ayýrmak daha güvenli olacaktýr.

Aracýn Geçmiþini Araþtýrýn

Ýkinci el araç satýn alýrken aracýn geçmiþi, mevcut durumundan bile daha önemli olabilir.

Mümkün olduðunca þu bilgileri öðrenmeye çalýþýn:

• Daha önce kaç sahibi olduðu

• Hangi amaçla kullanýldýðý

• Servis geçmiþi

• Periyodik bakým kayýtlarý

• Kaza ve hasar geçmiþi

• Deðiþen parçalar

• Boyanan parçalar

• Kilometre geçmiþi

• Muayene kayýtlarý

• Aðýr hasar veya pert geçmiþi

• Ticari araç olarak kullanýlýp kullanýlmadýðý

• Kiralama veya filo geçmiþi

Satýcý tarafýndan verilen bilgiler tek baþýna yeterli kabul edilmemelidir. Mevcut belgeler, servis kayýtlarý ve mümkünse araç geçmiþi baðýmsýz olarak doðrulanmalýdýr.

Kilometreye Sadece Gösterge Panelinden Bakmayýn

Ýkinci el araçlarda kilometre, satýn alma kararýný etkileyen en önemli bilgilerden biridir. Ancak gösterge panelinde yazan kilometrenin tek baþýna doðru olduðu varsayýlmamalýdýr.

Kilometreyi doðrulamak için:

• Servis kayýtlarý

• Muayene kayýtlarý

• Fatura ve bakým belgeleri

• Önceki bakým kilometreleri

• Lastik ve fren aþýnmalarý

• Direksiyon simidi ve vites topuzu aþýnmasý

• Pedal lastikleri

• Sürücü koltuðu ve döþeme durumu

• Elektronik kontrol ünitelerindeki kilometre bilgileri

birlikte deðerlendirilebilir.

Örneðin gösterge panelinde düþük kilometre görünmesine raðmen direksiyon, sürücü koltuðu ve pedallar aþýrý derecede yýpranmýþsa aracýn kullaným geçmiþi daha ayrýntýlý incelenmelidir.

Aracýn Dýþýný Gündüz ve Temiz Bir Ortamda Kontrol Edin

Aracýn dýþ görünüþünü kontrol ederken yalnýzca büyük hasarlara bakmak yeterli deðildir.

Farklý açý ve ýþýk koþullarýnda aracýn gövdesini inceleyin.

Þunlara dikkat edin:

• Panel renk farklýlýklarý

• Kapý ve çamurluk aralýklarý

• Kaput ve bagaj hizasý

• Tampon baðlantýlarý

• Farlarýn üretim tarihleri

• Camlarýn tarihleri

• Boya yüzeyindeki dalgalanmalar

• Vernik farklýlýklarý

• Çizikler

• Göçükler

• Pas

• Kapý altlarý

• Çamurluk içleri

• Bagaj tabaný

Bir parçanýn diðerlerinden belirgin þekilde farklý renkte olmasý veya panel aralýklarýnýn eþit olmamasý, daha önce yapýlan bir onarýmýn iþareti olabilir.

Boya Kalýnlýðýný Kontrol Ettirin

Boya ölçüm cihazý, ikinci el araç incelemesinde oldukça faydalý bir ekipmandýr.

Farklý gövde panellerindeki boya kalýnlýklarý karþýlaþtýrýlarak sonradan boyanan veya macun kullanýlan bölgeler hakkýnda fikir edinilebilir.

Ancak boya kalýnlýðý ölçümü tek baþýna aracýn kazasýz olduðunu kanýtlamaz.

Örneðin fabrika çýkýþýnda farklý panellerin boya kalýnlýklarý birbirinden farklý olabilir. Ayrýca bazý plastik parçalar standart boya ölçüm cihazlarýyla ölçülemeyebilir.

Bu nedenle boya ölçümü, görsel inceleme ve ekspertiz ile birlikte deðerlendirilmelidir.

Þasi ve Direkleri Kontrol Ettirin

Ýkinci el araç satýn alýrken en önemli kontrollerden biri aracýn þasi ve taþýyýcý yapýsýnýn incelenmesidir.

Özellikle ciddi kazalarda:

• Þasi

• Þasi kollarý

• Ön panel

• Arka panel

• A sütunu

• B sütunu

• C sütunu

• Marþpiyel

• Süspansiyon baðlantý noktalarý

hasar görebilir.

Bu tür yapýsal hasarlar yalnýzca aracýn görünümünü deðil, güvenliðini ve sürüþ karakterini de etkileyebilir.

Bu nedenle aðýr kaza þüphesi bulunan bir araçta yalnýzca kaporta ve boya kontrolüyle yetinilmemelidir.

Motoru Soðukken Kontrol Edin

Mümkünse aracý ilk kez görmeye gittiðinizde motorun önceden çalýþtýrýlmamýþ olmasýný isteyin.

Soðuk motor çalýþtýrmasý bazý sorunlarýn ortaya çýkarýlmasý açýsýndan önemlidir.

Motor ilk çalýþtýrýldýðýnda:

• Geç çalýþma

• Uzun marþ

• Aþýrý titreþim

• Düzensiz rölanti

• Anormal ses

• Yoðun egzoz dumaný

• Zincir veya kayýþ sesi

• Hidrolik itici sesi

• Olaðandýþý metalik sesler

gibi belirtiler daha kolay fark edilebilir.

Motor zaten önceden ýsýtýlmýþsa bazý sorunlar geçici olarak daha az belirgin hale gelebilir.

Motor Yaðýný Kontrol Edin

Motor yaðý, motorun genel durumu hakkýnda bazý ipuçlarý verebilir.

Yað seviyesinin yaný sýra:

• Yaðýn durumu

• Yað kapaðýndaki tortular

• Yað kaçaklarý

• Motor çevresindeki yaðlanmalar

• Eksiltme belirtileri

kontrol edilmelidir.

Ancak yaðýn rengine bakarak motorun saðlýðý hakkýnda kesin karar vermek mümkün deðildir. Özellikle dizel motorlarda yað deðiþiminden kýsa süre sonra bile yaðýn koyulaþmasý normal olabilir.

Asýl önemli olan bakým geçmiþi ve motorun gerçek çalýþma durumudur.

Soðutma Sistemini Kontrol Edin

Motor soðutma sistemi de mutlaka incelenmelidir.

Kontrol edilmesi gereken noktalar arasýnda:

• Soðutma suyu seviyesi

• Genleþme tanký

• Hortumlar

• Radyatör

• Su pompasý çevresi

• Antifriz kaçaklarý

• Fan çalýþmasý

• Motorun çalýþma sýcaklýðý

bulunur.

Motorun aþýrý ýsýnma geçmiþi olup olmadýðý özellikle önemlidir. Hararet yapmýþ bir motorda silindir kapak contasý, silindir kapaðý veya baþka motor parçalarýnda ciddi problemler oluþmuþ olabilir.

Egzoz Dumanýna Dikkat Edin

Motor çalýþýrken egzozdan çýkan dumanýn rengi ve yoðunluðu bazý problemler hakkýnda fikir verebilir.

Mavi duman, motorun yað yakmasýyla iliþkili olabilir.

Yoðun siyah duman, özellikle dizel ve bazý benzinli motorlarda fazla yakýt veya yanma problemiyle iliþkili olabilir.

Yoðun beyaz duman, motor soðukken belirli koþullarda normal olabilir. Ancak motor ýsýndýktan sonra devam eden yoðun beyaz duman soðutma sývýsýnýn yanma odasýna girmesi gibi ciddi bir soruna iþaret edebilir.

Egzoz dumaný tek baþýna teþhis yöntemi deðildir, ancak önemli bir uyarý iþaretidir.

Þanzýmaný Mutlaka Test Edin

Aracýn motoru iyi durumda olsa bile þanzýman sorunlu olabilir.

Manuel araçlarda:

• Debriyaj kavrama noktasý

• Debriyaj kaymasý

• Vites geçiþleri

• Senkromeçler

• Debriyaj pedalý

• Kalkýþ sýrasýnda titreþim

kontrol edilmelidir.

Otomatik araçlarda ise:

• D ve R'ye geçiþ süresi

• Vites deðiþimlerinin düzgünlüðü

• Vites geçiþlerinde vuruntu

• Devir yükselip hýzlanmanýn gecikmesi

• Þanzýman kaymasý

• Sarsýntý

• Anormal sesler

• Þanzýman sýcaklýðý

• Uyarý lambalarý

dikkate alýnmalýdýr.

Özellikle otomatik þanzýmanlarda kýsa bir test sürüþü sýrasýnda ortaya çýkan küçük bir belirti bile daha ciddi bir sorunun baþlangýcý olabilir.

Debriyajý Kontrol Edin

Manuel araçlarda debriyajýn durumu önemli bir masraf kalemidir.

Yüksek viteste düþük devirde hýzlanýrken motor devri aniden yükseliyor ancak araç ayný oranda hýzlanmýyorsa debriyaj kaymasý olabilir.

Ayrýca:

• Kavrama noktasýnýn çok yukarýda olmasý

• Kalkýþta aþýrý titreme

• Debriyaj pedalýnda anormal sertlik

• Vites geçiþlerinde zorlanma

• Debriyajdan ses gelmesi

kontrol edilmelidir.

Debriyajýn yýpranmýþ olmasý aracýn alýnmamasý gerektiði anlamýna gelmez, ancak onarým maliyeti satýn alma bütçesine dahil edilmelidir.

Fren Sistemini Ýnceleyin

Fren sistemi doðrudan güvenlikle ilgili olduðu için ikinci el araçta mutlaka kontrol edilmelidir.

Test sýrasýnda:

• Fren pedalýnýn hissi

• Frenleme sýrasýnda aracýn saða veya sola çekmesi

• Direksiyon titreþimi

• Fren disklerinin durumu

• Balatalar

• Fren hidroliði

• ABS sistemi

• El freni veya elektronik park freni

kontrol edilmelidir.

Frenleme sýrasýnda direksiyonda belirgin titreþim hissedilmesi, fren diskleri veya süspansiyonla ilgili bir probleme iþaret edebilir.

Süspansiyon ve Direksiyon Sistemini Kontrol Edin

Bozuk yollarda yapýlan kýsa bir test sürüþü, aracýn süspansiyon sistemi hakkýnda önemli bilgiler verebilir.

Þunlara dikkat edin:

• Kasislerde gelen sesler

• Çukurlarda vuruntu

• Araç gövdesinin fazla sallanmasý

• Direksiyon boþluðu

• Direksiyonun merkeze dönmemesi

• Araçta saða veya sola çekme

• Lastiklerde düzensiz aþýnma

• Amortisörlerden yað kaçmasý

Rot, rotil, salýncak, amortisör, amortisör takozu, porya rulmaný ve diðer süspansiyon parçalarýndaki sorunlar zaman içinde ciddi masraflara dönüþebilir.

Lastikleri Kontrol Edin

Lastikler aracýn güvenliði hakkýnda önemli bilgiler verir.

Lastiklerin:

• Diþ derinliði

• Üretim tarihi

• Marka ve model uyumu

• Ebatlarý

• Yanak durumu

• Düzensiz aþýnmasý

• Çatlaklarý

kontrol edilmelidir.

Dört lastiðin farklý marka veya farklý aþýnma seviyesinde olmasý mutlaka mekanik bir sorun anlamýna gelmez, ancak özellikle dört tekerlekten çekiþli araçlarda lastiklerin uyumluluðu daha fazla önem taþýr.

Düzensiz lastik aþýnmasý ise rot ayarý, süspansiyon, direksiyon veya þasi geometrisi hakkýnda araþtýrýlmasý gereken bir iþaret olabilir.

Elektronik Sistemleri Kontrol Edin

Modern otomobillerde çok sayýda elektronik sistem bulunmaktadýr. Bu nedenle yalnýzca motor ve kaportayý kontrol etmek yeterli deðildir.

Þunlarý tek tek deneyin:

• Klima

• Kalorifer

• Elektrikli camlar

• Merkezi kilit

• Farlar

• Sinyaller

• Silecekler

• Multimedya sistemi

• Geri görüþ kamerasý

• Park sensörleri

• Koltuk ýsýtma

• Elektrikli koltuklar

• Sunroof

• Cruise control

• Start/Stop

• Gösterge paneli

• ABS

• ESP/ESC

• Hava yastýðý sistemi

Kontak açýldýðýnda birçok uyarý lambasýnýn kýsa süreli yanmasý normaldir. Motor çalýþtýktan sonra ilgili lambalarýn sönüp sönmediðine bakýlmalýdýr.

OBD Arýza Kodlarýný Okutun

Ýkinci el araç satýn alýrken OBD taramasý çok faydalýdýr.

Bir diagnostik cihaz ile motor ECU'su dýþýnda, araç destekliyorsa þu modüller de kontrol edilebilir:

• Þanzýman

• ABS

• Airbag

• Gövde kontrol modülü

• Elektronik direksiyon

• Klima

• Dört tekerlekten çekiþ sistemi

• Diðer elektronik kontrol üniteleri

Burada önemli bir nokta vardýr: Bir arýza kodunun bulunmasý, kodda belirtilen parçanýn kesin olarak arýzalý olduðu anlamýna gelmez.

Örneðin bir sensörle ilgili hata kodunun nedeni sensörün kendisi deðil; kablo, soket, besleme voltajý, þase, baþka bir mekanik problem veya kontrol modülü olabilir.

Bu nedenle kodlar yalnýzca silinmek yerine doðru þekilde teþhis edilmelidir.

Hava Yastýklarýný Kontrol Ettirin

Airbag sistemi ikinci el araçlarda özellikle dikkat edilmesi gereken konulardan biridir.

Airbag lambasýnýn yanmamasý tek baþýna sistemin kesin olarak saðlam olduðunu kanýtlamaz.

Kaza sonrasýnda hava yastýklarý açýlmýþ ve daha sonra uygun olmayan yöntemlerle sistem onarýlmýþ olabilir.

Bu nedenle:

• Airbag kontrol modülü

• Airbag arýza kayýtlarý

• Emniyet kemeri sistemleri

• Koltuk altý baðlantýlarý

• Direksiyon airbag sistemi

• Perde airbagleri

• Kaza sensörleri

uygun ekipmanla kontrol edilmelidir.

Cam ve Far Tarihlerini Karþýlaþtýrýn

Araçtaki camlarýn ve farlarýn üretim tarihleri de geçmiþ hakkýnda bazý ipuçlarý verebilir.

Örneðin bir farýn diðerlerinden belirgin þekilde daha yeni olmasý, ilgili tarafta geçmiþte hasar veya parça deðiþimi olabileceðini düþündürebilir.

Ancak bu da kesin bir kaza kanýtý deðildir. Far veya cam daha önce taþ çarpmasý, çatlama veya baþka bir nedenle deðiþtirilmiþ olabilir.

Önemli olan farklý bulgularý birlikte deðerlendirmektir.

Servis Geçmiþi Olan Araçlarý Tercih Edin

Düzenli bakým kayýtlarýnýn bulunmasý ikinci el araç satýn alýrken büyük avantaj saðlar.

Servis faturalarýnda:

• Tarih

• Kilometre

• Yapýlan iþlemler

• Deðiþtirilen parçalar

• Kullanýlan yað

• Filtreler

• Fren parçalarý

• Triger iþlemleri

• Þanzýman bakýmý

gibi bilgiler bulunabilir.

Bakým geçmiþi olmayan bir araç mutlaka kötü deðildir, ancak aracýn geçmiþindeki belirsizlik satýn alma riskini artýrýr.

Test Sürüþünü Kýsa Tutmayýn

Ýkinci el araç satýn alýrken yalnýzca birkaç dakikalýk test sürüþü yeterli olmayabilir.

Mümkünse aracý farklý koþullarda deneyin:

• Þehir içi

• Düþük hýz

• Yüksek hýz

• Sert hýzlanma

• Kontrollü frenleme

• Yokuþ

• Kasisli yol

• Park manevrasý

Motorun, þanzýmanýn, frenlerin, direksiyonun ve süspansiyonun farklý koþullardaki davranýþý gözlemlenmelidir.

Test sürüþü sýrasýnda satýcýnýn aracý kullanmasý yerine, mümkünse alýcýnýn aracý kendisinin kullanmasý daha faydalýdýr.

Aracý Baðýmsýz Bir Ekspertize Götürün

Satýcýnýn önerdiði veya satýþ noktasýnýn anlaþmalý olduðu ekspertiz merkezine gitmek yerine, mümkünse baðýmsýz ve güvenilir bir ekspertiz tercih edilmelidir.

Ekspertiz sýrasýnda aracýn:

• Kaporta

• Boya

• Þasi

• Motor

• Þanzýman

• Fren

• Süspansiyon

• Direksiyon

• Elektronik sistemler

kontrol edilmelidir.

Ancak ekspertiz raporu da aracýn gelecekte hiçbir arýza çýkarmayacaðýný garanti etmez. Ekspertiz, aracýn kontrol edildiði andaki durumunu deðerlendiren önemli bir araçtýr.

Satýcýya Sorulmasý Gereken Sorular

Aracý satýn almadan önce satýcýya doðrudan ve açýk sorular sormak faydalýdýr.

Örneðin:

Araç neden satýlýyor?

Verilen cevabýn tutarlý olup olmadýðýna dikkat edin.

Son bakým ne zaman yapýldý?

Kilometre ve fatura bilgileriyle karþýlaþtýrýn.

Motor veya þanzýmanda daha önce iþlem yapýldý mý?

Özellikle revizyon, deðiþim veya büyük onarým geçmiþi önemlidir.

Triger kayýþý veya zinciri ne zaman deðiþti?

Motor tipine göre önemli bir bakým kalemidir.

Araçta bilinen mevcut bir arýza var mý?

Satýcýnýn cevabýný ekspertiz ve test sürüþüyle karþýlaþtýrýn.

Çok Ucuz Araçlara Karþý Dikkatli Olun

Piyasa deðerinin belirgin þekilde altýnda satýlan bir araç her zaman fýrsat deðildir.

Bunun arkasýnda:

• Aðýr hasar

• Mekanik problem

• Kilometre problemi

• Hukuki veya resmi sorun

• Acil satýþ

• Eksik bakým

• Gizlenmiþ arýza

gibi nedenler olabilir.

Fiyatýn neden düþük olduðunu anlamadan yalnýzca “ucuz olduðu için” araç satýn almak ciddi masraflara yol açabilir.

Satýcýnýn Davranýþýna Dikkat Edin

Araç satýn alýrken yalnýzca otomobili deðil, satýcýnýn yaklaþýmýný da deðerlendirmek gerekir.

Satýcý:

• Ekspertize gitmek istemiyorsa

• Aracýn soðuk çalýþtýrýlmasýný engelliyorsa

• OBD taramasýna izin vermiyorsa

• Test sürüþünden kaçýnýyorsa

• Belgeleri göstermek istemiyorsa

• Sorulara sürekli belirsiz cevaplar veriyorsa

• “Hiçbir þeyi yok” diyerek kontrol yapýlmasýný gereksiz gösteriyorsa

daha dikkatli olunmalýdýr.

Dürüst bir satýcý, aracýn baðýmsýz olarak kontrol edilmesine genellikle makul þekilde yaklaþacaktýr.

Satýn Alma Kararýný Acele Vermeyin

Ýkinci el araç satýn alýrken en büyük hatalardan biri aracý beðendikten sonra hýzlý karar vermektir.

“Bu araç kaçar”, “baþka müþteri geliyor”, “bugün alýrsanýz bu fiyat” gibi baskýlar altýnda karar vermek yerine aracýn geçmiþi ve teknik durumu kontrol edilmelidir.

Gerekirse ayný segmentte birkaç farklý araç karþýlaþtýrýlmalýdýr.

Ýyi Görünen Araç Her Zaman Ýyi Araç Deðildir

Ýkinci el bir aracýn temiz görünmesi, düþük kilometreli olmasý veya yeni lastiklere sahip olmasý tek baþýna yeterli deðildir.

Gerçek deðerlendirme için:

Geçmiþ + mekanik durum + elektronik sistemler + kaporta + test sürüþü + baðýmsýz ekspertiz + belgeler

birlikte deðerlendirilmelidir.

Özellikle motor, þanzýman, þasi, fren ve airbag gibi güvenlik ve yüksek maliyet açýsýndan önemli bölümlerde þüphe varsa satýn alma kararý verilmeden önce daha ayrýntýlý inceleme yapýlmalýdýr.

Ýkinci El Araba Alýrken En Önemli Kural

Ýkinci el araç satýn alýrken amaç kusursuz bir araba bulmak deðil, aracýn gerçek durumunu ve olasý masraflarýný satýn almadan önce bilmektir.

Bir aracýn birkaç parçasýnýn boyalý olmasý, küçük kozmetik kusurlarýnýn bulunmasý veya normal aþýnma göstermesi her zaman satýn almaktan vazgeçmek için neden deðildir. Buna karþýlýk gizlenmiþ þasi hasarý, ciddi motor veya þanzýman problemi, airbag sistemiyle ilgili sorunlar ya da doðrulanamayan kilometre geçmiþi çok daha önemli risklerdir.

Bu nedenle aracý yalnýzca dýþ görünüþüne ve fiyatýna göre deðerlendirmeyin. Belgeleri kontrol edin, geçmiþini araþtýrýn, soðuk çalýþtýrmayý gözlemleyin, kapsamlý test sürüþü yapýn, OBD taramasý gerçekleþtirin ve aracý baðýmsýz bir ekspertize götürün.

Birkaç saatlik dikkatli bir inceleme, satýn aldýktan sonra karþýlaþýlabilecek çok daha büyük masraflardan ve hayal kýrýklýklarýndan korunmanýza yardýmcý olabilir.