LPG’li Araç Kullanan Sürücülerin Dikkat Etmesi Gerekenler

LPG’li araç kullanmak, doðru ekipman ve düzenli bakým ile güvenli ve ekonomik bir sürüþ saðlayabilir. Ancak LPG sistemi benzinli veya dizel yakýt sistemlerinden farklý olarak basýnç altýnda çalýþan ek bileþenlere sahiptir.

Bu nedenle LPG’li bir araç kullanan sürücünün yalnýzca yakýt seviyesine deðil; tanktan multivalfe, regülatörden enjektörlere, LPG ECU’sundan yakýt hatlarýna kadar sistemin genel durumuna dikkat etmesi gerekir.

Özellikle LPG kokusu, düzensiz motor çalýþmasý, gazdan benzine kendiliðinden geçme veya performans deðiþikliði gibi belirtiler göz ardý edilmemelidir.

LPG Kokusu Normal Deðildir

LPG’nin kendine özgü kokusu vardýr ve araç içerisinde veya aracýn çevresinde belirgin LPG kokusu alýnmasý normal kabul edilmemelidir.

Koku;

• LPG tanký ve multivalf çevresinden

• Dolum baðlantýsýndan

• LPG borularýndan

• Regülatörden

• LPG enjektörlerinden

• Baðlantý noktalarýndan

• Selenoid vanalardan

kaynaklanabilir.

LPG kokusu fark edildiðinde sistemin kaçak ihtimali açýsýndan kontrol edilmesi gerekir.

Kapalý bir garajda LPG kokusu fark edilirse araç çalýþtýrýlmamalý ve kývýlcým oluþturabilecek iþlemlerden kaçýnýlmalýdýr.

LPG Sisteminin Bakýmýný Ertelemeyin

LPG sistemi motora sonradan eklenen baðýmsýz bir yakýt sistemi deðildir; motorun çalýþma karakterini doðrudan etkileyen önemli bir sistemdir.

Bakým sýrasýnda gerektiðinde:

• LPG filtreleri

• Regülatör

• LPG enjektörleri

• LPG basýncý

• Gaz sýcaklýðý

• LPG hortum ve borularý

• Selenoid vanalar

• Elektrik baðlantýlarý

• LPG ECU'su

• Tank ve multivalf

kontrol edilmelidir.

Bakým aralýklarý LPG kitinin markasýna, motorun yapýsýna ve üreticinin tavsiyelerine göre deðiþebilir. Her araç için tek bir kilometre aralýðýný evrensel bakým standardý olarak kabul etmek doðru deðildir.

LPG Filtresini Zamanýnda Deðiþtirin

LPG sistemlerinde filtreler, yakýt içerisindeki istenmeyen parçacýklarýn ve kirleticilerin sisteme ulaþmasýný azaltmaya yardýmcý olur.

Filtrenin uzun süre deðiþtirilmemesi;

• LPG enjektörlerinin çalýþma karakterinin bozulmasýna

• Yakýt akýþýnýn etkilenmesine

• Performans düþüþüne

• Gaz geçiþlerinde sorunlara

• Rölanti düzensizliðine

neden olabilir.

Ancak filtre deðiþiminde yalnýzca filtreyi deðiþtirmek deðil, sistemin genel çalýþma deðerlerini de deðerlendirmek daha doðru bir yaklaþýmdýr.

LPG Regülatörünün Durumunu Önemseyin

Regülatör veya buharlaþtýrýcý, tanktan gelen sývý LPG'nin motorun kullanabileceði gaz fazýna dönüþtürülmesinde ve sistem basýncýnýn düzenlenmesinde görev yapar.

Regülatörün çalýþma problemi;

• LPG'de stop etme

• Rölanti dalgalanmasý

• Gaz yememe

• Ani güç kaybý

• LPG'ye geçiþte sorun

• Yük altýnda fakir karýþým

• Benzine geçme

gibi belirtilere yol açabilir.

Regülatör arýzalandýðýnda doðrudan parça deðiþtirmek yerine LPG basýncý, gaz sýcaklýðý ve soðutma suyu baðlantýlarý gibi deðerler kontrol edilmelidir.

LPG Enjektörlerini Göz Ardý Etmeyin

LPG enjektörleri, motorun ihtiyacýna göre LPG'yi emme sistemine veya uygun motor tasarýmýnda ilgili enjeksiyon sistemine gönderen önemli bileþenlerdir.

Enjektörlerde kirlenme, mekanik aþýnma veya elektriksel problem meydana geldiðinde:

• Tekleme

• Rölanti bozukluðu

• Hýzlanmada kesiklik

• Motor arýza lambasý

• Yakýt tüketiminde artýþ

• LPG'de benzine göre belirgin performans kaybý

görülebilir.

Bu belirtiler her zaman enjektör arýzasý anlamýna gelmez. Ateþleme sistemi, hava kaçaðý, sensörler ve LPG kalibrasyonu da benzer sorunlara neden olabilir.

LPG Ayarýný Rastgele Deðiþtirmeyin

LPG sistemlerinde “biraz daha gaz verelim” veya “ayar vidasýný çevirelim” þeklindeki bilinçsiz müdahaleler modern sistemlerde doðru deðildir.

Özellikle sýralý LPG sistemlerinde ECU; motor devri, yükü, benzin enjeksiyon süreleri, gaz basýncý, gaz sýcaklýðý ve diðer parametreleri kullanarak yakýt miktarýný hesaplar.

Yanlýþ kalibrasyon:

• Fakir karýþým

• Zengin karýþým

• Yüksek yakýt tüketimi

• Performans kaybý

• Tekleme

• Motor arýza lambasý

• Katalitik konvertör hasarý

• Supap ve supap yuvasý üzerinde aþýrý termal yük

gibi problemlere yol açabilir.

Bu nedenle LPG ayarý canlý veriler ve uygun teþhis ekipmanlarý kullanýlarak yapýlmalýdýr.

LPG’li Araçta Benzin Deposunu Boþ Býrakmayýn

LPG'li araçlarda motor genellikle LPG ile çalýþsa da benzin sistemi tamamen gereksiz hale gelmez.

Birçok sistem:

• Ýlk çalýþtýrmada

• Soðuk motorda

• Belirli sýcaklýk koþullarýnda

• Yüksek motor yükünde

• Koruma stratejilerinde

benzini kullanabilir.

Sistemin tasarýmýna baðlý olarak bazý direkt enjeksiyonlu motorlarda LPG kullaným stratejisi daha farklý olabilir ve belirli koþullarda benzin enjeksiyonu devam edebilir.

Bu nedenle benzin deposunu sürekli minimum seviyede tutmak doðru deðildir.

Aracý Sadece LPG ile Çalýþtýrmaya Çalýþmayýn

Modern sýralý LPG sistemlerinin önemli bir bölümü motoru önce benzinle çalýþtýrýr ve motor ile soðutma suyu belirli çalýþma koþullarýna ulaþtýðýnda LPG'ye geçer.

Bu nedenle aracýn her durumda doðrudan LPG ile çalýþtýrýlmaya zorlanmasý sistemin tasarýmýna aykýrý olabilir.

Özellikle soðuk havalarda motorun çalýþma sýcaklýðýna ulaþmasýný saðlayan sistemin düzgün çalýþmasý önemlidir.

LPG ve Benzin Arasýnda Geçiþte Sorun Varsa Dikkat Edin

Araç LPG'ye geçerken kýsa süreli karakter deðiþikliði sistemin çalýþma stratejisine baðlý olarak normal olabilir.

Ancak;

• LPG'ye geçerken stop etme

• Sert geçiþ

• Uzun süre benzinde kalma

• LPG'ye geçtikten sonra tekrar benzine dönme

• LPG düðmesinin sürekli uyarý vermesi

gibi durumlar araþtýrýlmalýdýr.

Sorunun kaynaðý LPG basýncý, regülatör sýcaklýðý, sýcaklýk sensörü, selenoid vana, LPG ECU'su veya elektrik tesisatý olabilir.

Motor Arýza Lambasýný Hafife Almayýn

LPG'li araçlarda motor arýza lambasýnýn yanmasý bazen yakýt karýþýmýyla iliþkili olabilir.

Örneðin:

• Fakir karýþým

• Zengin karýþým

• Oksijen sensörü deðerleri

• Yakýt düzeltmeleri

• Misfire

• Emisyon sistemi

• EVAP sistemi

ile ilgili hata kodlarý görülebilir.

Ancak arýza kodu doðrudan “LPG parçasý bozuk” anlamýna gelmez.

Örneðin bir fakir karýþým kodunun nedeni LPG kalibrasyonu olabileceði gibi vakum kaçaðý, MAF/MAP sensörü, yakýt basýncý veya motorun mekanik durumu da olabilir.

LPG’li Araçta Teklemeyi Normal Kabul Etmeyin

LPG sisteminin ateþleme sistemi üzerindeki hassasiyeti bazý motorlarda daha belirgin olabilir.

Bu nedenle:

• Buji

• Ateþleme bobini

• Buji kablolarý

• Enjektörler

• LPG basýncý

• Hava-yakýt karýþýmý

birlikte deðerlendirilmelidir.

Özellikle araç benzinde düzgün çalýþýyor ancak LPG'de belirgin þekilde tekliyorsa LPG sistemi ve kalibrasyonu önemli þüpheliler arasýna girer.

Bununla birlikte sadece LPG'de ortaya çýkan her tekleme doðrudan LPG enjektörünün bozuk olduðunu göstermez.

LPG’li Araçlarda Bujilere Dikkat Edin

LPG'nin yanma özellikleri nedeniyle ateþleme sisteminin saðlýklý olmasý önemlidir.

Buji seçerken yalnýzca “LPG bujisi” olarak satýlan herhangi bir ürünü kullanmak yerine motor üreticisinin belirlediði:

• Buji tipi

• Isý deðeri

• Elektrot yapýsý

• Diþ ölçüsü

• Elektrot aralýðý

gibi özellikler dikkate alýnmalýdýr.

Bazý motorlarda LPG kullanýmýna uygun farklý buji seçenekleri bulunabilir, ancak bu her motor için geçerli deðildir.

LPG Tankýný ve Multivalfi Kontrol Ettirin

LPG tanký basýnç altýnda yakýt depolayan önemli bir güvenlik bileþenidir.

Tankýn ve multivalfin bulunduðu bölümde:

• Korozyon

• Darbe

• Deformasyon

• Baðlantý gevþemesi

• Hasarlý borular

• LPG kokusu

• Koruyucu muhafaza hasarý

kontrol edilmelidir.

Özellikle aracýn alt kýsmýna monte edilen tanklarda yol tuzu, su, çamur ve taþ darbeleri zaman içerisinde etkili olabilir.

LPG Tankýnýn Tarihini ve Belgelerini Kontrol Edin

LPG tanklarý basýnçlý kap olduklarý için üretim bilgileri ve ilgili sertifikasyon iþaretleri önemlidir.

Tankýn üzerindeki:

• Üretici bilgisi

• Seri numarasý

• Kapasite

• Üretim tarihi

• Sertifikasyon bilgileri

kontrol edilebilir.

Tankýn kullaným ve kontrol süresi ülkeye, tank üreticisine ve geçerli mevzuata göre deðiþebileceðinden, tek bir evrensel “tank þu kadar yýlda kesin deðiþir” kuralý vermek doðru deðildir.

LPG Dolumunda Aþýrý Doldurmaya Ýzin Vermeyin

LPG tanklarýnýn tasarýmýnda sýcaklýk artýþý nedeniyle yakýtýn genleþebilmesi için boþluk býrakýlmasý gerekir.

Bu nedenle tanklarýn normal dolum sistemi üzerinden belirlenen maksimum seviyenin üzerinde doldurulmamasý gerekir.

Dolum sýrasýnda sistemin olaðandýþý davranmasý veya dolumun sürekli olarak normalden farklý gerçekleþmesi durumunda dolum ekipmaný, multivalf ve tank sistemi kontrol edilmelidir.

LPG Dolum Aðzýný Kontrol Edin

Dolum baðlantýsý küçük ama önemli bir parçadýr.

Kapak veya baðlantý bölgesinde:

• Hasar

• Gevþeklik

• Korozyon

• LPG kokusu

• Contalarda bozulma

varsa kontrol edilmelidir.

Dolum kapaðýnýn eksik olmasý da baðlantý bölgesini dýþ etkenlere karþý daha fazla açýk býrakabilir.

LPG’li Araçta Egzoz ve Motor Sýcaklýðýna Dikkat Edin

LPG sistemi motorun yakýt-hava karýþýmýný etkilediði için doðru kalibrasyon önemlidir.

Yanlýþ yakýt ayarý motorun çalýþma sýcaklýklarýný ve egzoz gazý sýcaklýðýný olumsuz etkileyebilir.

Özellikle sürekli yüksek yükte kullanýlan araçlarda:

• Fakir karýþým

• Ateþleme problemi

• Aþýrý motor sýcaklýðý

• Soðutma sistemi problemleri

gibi durumlar ihmal edilmemelidir.

Bu nedenle LPG ayarý yalnýzca yakýt tüketimine göre yapýlmamalýdýr.

LPG’li Araçlarda Soðutma Sistemini Ýhmal Etmeyin

LPG regülatörü çoðu sistemde motorun soðutma suyundan yararlanýr.

Bu nedenle:

• Soðutma suyu seviyesi

• Termostat

• Su pompasý

• Regülatör su baðlantýlarý

• Hortumlar

• Soðutma sistemi havasý

önemlidir.

Soðutma sisteminde hava bulunmasý veya regülatöre yeterli sýcaklýkta su ulaþmamasý LPG'ye geçiþte ve LPG'nin buharlaþtýrýlmasýnda sorunlara neden olabilir.

LPG Kokusu ile Egzoz Kokusu Birbirine Karýþtýrýlmamalý

LPG kaçaðý ile egzoz gazý kokusu farklý problemlerdir.

LPG sisteminde kaçak ihtimali varsa karakteristik LPG kokusu alýnabilir.

Egzoz gazý kokusu ise egzoz sistemindeki kaçaklardan veya aracýn egzoz gazlarýnýn uygun olmayan bir bölgeye ulaþmasýndan kaynaklanabilir.

Özellikle kabin içerisinde egzoz kokusu alýnmasý ciddi bir durumdur.

LPG’li Araç Kapalý Alanda Çalýþtýrýlmamalý

LPG'li veya benzinli bir aracýn kapalý ve yeterince havalandýrýlmayan alanda uzun süre çalýþtýrýlmasý güvenli deðildir.

Motor çalýþýrken egzoz gazlarý oluþur ve karbonmonoksit ciddi bir zehirlenme riski oluþturabilir.

LPG'nin kendisiyle ilgili kaçak ihtimali de kapalý alanlarda ayrýca önem taþýr.

LPG’li Araçta Kaza Sonrasý Sistemi Kontrol Ettirin

Ciddi bir kazadan sonra LPG sistemi mutlaka deðerlendirilmelidir.

Özellikle:

• Tank

• Multivalf

• LPG borularý

• Dolum hattý

• Regülatör

• Selenoid vanalar

• Elektrik tesisatý

kontrol edilmelidir.

Tank dýþarýdan saðlam görünse bile montaj noktalarýnda veya baðlantýlarda hasar oluþmuþ olabilir.

LPG’li Araçta Yakýt Tüketimini Takip Edin

LPG tüketiminin zaman içerisindeki deðiþimi önemli bir teþhis ipucu olabilir.

Ayný kullaným koþullarýnda tüketim belirgin þekilde yükseliyorsa:

• LPG kalibrasyonu

• Enjektörler

• Regülatör basýncý

• Filtreler

• Oksijen sensörü

• MAF/MAP sensörü

• Termostat

• Lastik basýnçlarý

• Ateþleme sistemi

gibi birçok faktör deðerlendirilmelidir.

Tek baþýna yüksek tüketim, LPG ECU'sunun arýzalý olduðunu göstermez.

LPG’li Araçta Benzinle de Kontrol Yapýn

Bir problemin LPG sisteminden mi yoksa motorun kendisinden mi kaynaklandýðýný anlamada benzinle çalýþma davranýþý önemli bir karþýlaþtýrma saðlar.

Örneðin araç:

Benzinde düzgün, LPG'de bozuk çalýþýyorsa

LPG sistemi, kalibrasyon veya LPG'ye baðlý bileþenler daha fazla þüphe çeker.

Ancak:

Benzinde ve LPG'de ayný problemi gösteriyorsa

motorun temel sistemleri, ateþleme, hava, yakýt, sensörler, mekanik durum veya elektrik sistemi daha geniþ þekilde incelenmelidir.

Bu yaklaþým gereksiz parça deðiþimini azaltabilir.

LPG Arýzasýnda Parçayý Tahmin Ederek Deðiþtirmeyin

LPG sistemlerinde en sýk yapýlan hatalardan biri, belirtiyi doðrudan belirli bir parçayla eþleþtirmektir.

Örneðin:

“LPG'de tekliyor, enjektör bozuk.”

“Gaz yemiyor, regülatör bozuk.”

“Arýza lambasý yandý, LPG ECU bozuk.”

þeklinde doðrudan sonuca ulaþmak doðru deðildir.

Önce hata kodlarý, canlý veriler, LPG basýncý, gaz sýcaklýðý, benzin enjeksiyon süreleri, yakýt düzeltmeleri ve sistemin çalýþma koþullarý deðerlendirilmelidir.

LPG’li Araç Kullanan Sürücü Ýçin En Önemli Kontroller

Günlük kullanýmda sürücünün bütün LPG sistemini teknik olarak incelemesi gerekmez. Ancak þu belirtiler fark edildiðinde gecikmeden kontrol yaptýrmak önemlidir:

• LPG kokusu

• Ani güç kaybý

• LPG'de stop etme

• Sürekli tekleme

• LPG'ye geçememe

• LPG'den benzine kendiliðinden geçme

• Motor arýza lambasý

• Olaðandýþý yakýt tüketimi

• Regülatör çevresinde anormal durum

• Tank veya multivalfte hasar

• LPG dolumunda anormallik

• Gaz basýncýyla ilgili arýza belirtileri

• Kabin içerisinde yakýt veya egzoz kokusu

Özellikle LPG kokusu, ciddi yakýt kaçaðý þüphesi, tank hasarý veya kabin içerisinde yoðun yakýt/egzoz kokusu varsa aracý kullanmaya devam etmek yerine güvenli bir yerde durup profesyonel kontrol yaptýrmak gerekir.

LPG’li Araç Kullanýmýnda En Önemli Nokta

LPG'li bir aracýn ekonomik çalýþmasý yalnýzca LPG fiyatýna veya yakýt tüketimine baðlý deðildir. Sistemin doðru monte edilmesi, uygun þekilde kalibre edilmesi ve düzenli olarak kontrol edilmesi hem motorun çalýþma karakterini hem de güvenliði doðrudan etkiler.

Sürücü açýsýndan en doðru yaklaþým; LPG kokusunu, teklemeyi, ani performans deðiþikliklerini, olaðandýþý tüketimi ve arýza lambalarýný görmezden gelmemek, bakým zamanlarýný ertelememek ve arýza durumunda parçalarý tahmin ederek deðiþtirmek yerine ölçüm ve teþhis sonuçlarýna göre hareket etmektir.