07-11-2017
15 dak
25285
2

Arac�n �ok Yakma Sebepleri ve ��z�mleri

Bir arac�n normalden fazla yak�t t�ketmesi, yaln�zca motorun ��ok yakt�� anlam�na gelmez. Yak�t t�ketimindeki art��; motorun �al��ma s�cakl��ndan lastik bas�nc�na, hava filtresinden oksijen sens�r�ne, s�r�� al��kanl�klar�ndan fren sistemindeki bir probleme kadar bir�ok farkl� nedenden kaynaklanabilir.

Özellikle tüketim bir anda yükseldiyse, arac�n daha fazla yak�t harcamas�na neden olan teknik bir ar�zan�n ara�t�r�lmas� gerekir. Tüketim zaman içerisinde yava� yava� artt�ysa bak�m eksiklikleri, lastikler, kullan�m �artlar� veya sürü� tarz� da önemli rol oynayabilir.

Öncelikle Gerçekten Fazla Yak�p Yakmad��n� Kontrol Edin

Yak�t tüketimini yaln�zca gösterge panelindeki ortalama tüketim de�erine bakarak de�erlendirmek yan�lt�c� olabilir. En do�ru yöntem, depoyu doldurup kilometreyi s�f�rlamak ve sonraki yak�t al�m�nda harcanan yak�t� kilometreye göre hesaplamakt�r.

Örne�in araç 500 kilometrede 40 litre yak�t tükettiyse:

40 ÷ 500 × 100 = 8 litre/100 km

�eklinde hesaplan�r.

Tüketimi de�erlendirirken arac�n motor tipi, motor hacmi, �anz�man�, lastikleri, kullan�m �ekli ve �ehir içi/�ehir d�� oran� da dikkate al�nmal�d�r.

Hava Filtresi T�kal�ysa Motor Daha Fazla Yakabilir

Motorun do�ru miktarda hava almas�, ideal hava-yak�t kar��m�n�n olu�turulmas� aç�s�ndan önemlidir. Hava filtresi a��r� kirlenmi� veya t�kanm��sa motora giren hava miktar� azalabilir.

Modern motorlarda motor yönetim sistemi bunu çe�itli sensörlerden gelen bilgilerle düzeltmeye çal��r. Ancak hava ak��n�n normal olmamas� motorun verimli çal��mas�n� engelleyebilir.

Çözüm:
Hava filtresi kontrol edilmeli ve üreticinin bak�m program�na göre de�i�tirilmelidir. Özellikle tozlu yollarda kullan�lan araçlarda filtre daha k�sa sürede kirlenebilir.

Lastik Bas�nçlar�n�n Dü�ük Olmas�

Yak�t tüketimini art�ran en basit fakat en s�k gözden kaçan nedenlerden biri dü�ük lastik bas�nc�d�r.

Bas�nc� dü�ük lastikler yuvarlanma direncini art�r�r. Motor, arac� hareket ettirmek için daha fazla güç üretmek zorunda kal�r ve bunun sonucunda yak�t tüketimi yükselir.

Dü�ük bas�nç ayr�ca lastiklerin düzensiz a��nmas�na ve sürü� güvenli�inin azalmas�na da neden olabilir.

Çözüm:
Lastik bas�nçlar�n� araç üreticisinin önerdi�i de�erlere getirin. Bas�nç kontrolünü lastikler so�ukken yapmak daha do�ru sonuç verir.

K�sa Mesafe ve Sürekli �ehir �çi Kullan�m

Bir arac�n katalogdaki yak�t tüketimi ile gerçek �ehir içi tüketimi aras�nda ciddi fark olabilir.

Özellikle birkaç kilometrelik k�sa yolculuklarda motor çal��ma s�cakl��na ula�madan araç durdurulabilir. So�uk motor daha fazla yak�t tüketir. Buna s�k��k trafik, rölanti beklemeleri ve sürekli h�zlan�p frenleme de eklendi�inde tüketim daha da yükselir.

K�� aylar�nda bu durum daha belirgin hale gelebilir.

Çözüm:
Mümkün oldu�unda k�sa ve gereksiz yolculuklar� birle�tirmek, motoru uzun süre rölantide çal��t�rmamak ve trafi�i daha ak�c� rotalarla azaltmak tüketimi dü�ürebilir.

Motor Çal��ma S�cakl��na Ula�m�yorsa

Motorun çal��ma s�cakl��, yak�t ekonomisi aç�s�ndan oldukça önemlidir. Motor normal s�cakl��a ula�madan çal��maya devam ediyorsa yak�t tüketimi artabilir.

Bunun önemli nedenlerinden biri termostat�n aç�k kalmas�d�r. Termostat sürekli aç�k kal�rsa motor özellikle so�uk havalarda ideal çal��ma s�cakl��na geç ula�abilir veya ula�amayabilir.

Arac�n hararet göstergesi normalden dü�ük kal�yor, kalorifer geç �s�n�yor veya motor s�cakl�� sürü� s�ras�nda gere�inden fazla dü�üyorsa termostat ve so�utma sistemi kontrol edilmelidir.

Çözüm:
Termostat, motor so�utma suyu s�cakl�k sensörü ve so�utma sistemi kontrol edilmelidir.

Oksijen Sensörü Ar�zas�

Oksijen sensörü, egzozdaki oksijen miktar�n� ölçerek motorun hava-yak�t kar��m�n�n ayarlanmas�na yard�mc� olur.

Sensör yanl�� veri gönderirse motor yönetim sistemi kar��m� gere�inden fazla zenginle�tirebilir. Bu durumda motor normalden fazla yak�t tüketebilir.

Bunun yan�nda motor ar�za lambas� yanabilir, rölanti düzensizle�ebilir veya egzoz emisyonlar� artabilir.

Çözüm:
Oksijen sensörü yaln�zca hata kodu görüldü�ü için do�rudan de�i�tirilmemelidir. Sensörün canl� verileri, yak�t düzeltmeleri ve ilgili di�er sensör de�erleri birlikte de�erlendirilmelidir.

MAF veya MAP Sensörü Yanl�� Ölçüm Yap�yorsa

Motorun ne kadar hava ald��n� belirlemek için kullan�lan MAF veya MAP sensörlerinden gelen bilgiler yak�t miktar�n�n hesaplanmas�nda önemlidir.

MAF sensörü kirlenmi�se veya ar�zal�ysa ECU motora giren hava miktar�n� yanl�� hesaplayabilir. MAP sensöründeki bir problem de manifold bas�nc�n�n yanl�� de�erlendirilmesine neden olabilir.

Bu durumda fazla yak�t tüketiminin yan�nda:

Hatal� rölanti
Performans dü�ü�ü
Gaz tepkisinde bozulma
Siyah egzoz duman�
Motor ar�za lambas�

gibi belirtiler görülebilir.

Çözüm:
Sensör de�erleri te�his cihaz�yla kontrol edilmeli, ba�lant�lar� ve kablolar� incelenmelidir. Sensörün yaln�zca temizlenmesi veya do�rudan de�i�tirilmesi yerine ölçüm de�erlerinin üretici verileriyle kar��la�t�r�lmas� daha sa�l�kl�d�r.

Buji ve Ate�leme Sistemindeki Problemler

Benzinli motorlarda bujilerin ve ate�leme sisteminin durumu yak�t tüketimini do�rudan etkiler.

Eskimi�, yanl�� tipte veya ar�zal� bujiler düzgün k�v�lc�m olu�turamazsa yanma verimi dü�er. Ate�leme bobini veya buji kablolar�ndaki problemler de benzer sonuçlara yol açabilir.

Yanma problemleri özellikle yük alt�nda daha belirgin hale gelebilir.

Çözüm:
Bujilerin do�ru tip ve do�ru elektrot aral��nda oldu�u kontrol edilmelidir. Bobinler, buji yuvalar� ve ate�leme sistemi de te�his edilmelidir.

Tekleme varsa motoru bu �ekilde kullanmaya devam etmek katalitik konvertöre de zarar verebilir.

Enjektörlerin Fazla Yak�t Vermesi

Yak�t enjektörleri motora gereken miktarda yak�t püskürtmelidir. Enjektörlerden birinin s�zd�rmas� veya gerekti�inden fazla yak�t göndermesi tüketimi art�rabilir.

Böyle bir durumda motorun çal��mas� bozulabilir, egzoz kokusu a��rla�abilir ve baz� durumlarda siyah duman görülebilir.

Çözüm:
Enjektörlerin püskürtme miktar�, s�zd�rmazl�� ve çal��ma dengesi kontrol edilmelidir. Dizel araçlarda enjektör problemi; motor sesi, titre�im, zor çal��ma ve partikül olu�umu gibi ba�ka belirtilerle de kendini gösterebilir.

Yak�t Bas�nc�n�n Gere�inden Yüksek Olmas�

Yak�t sistemindeki bas�nç üretici taraf�ndan belirlenen aral�kta olmal�d�r.

Yak�t bas�nç regülatörü, yak�t pompas� veya yak�t sistemi kontrol elemanlar�ndan biri nedeniyle bas�nç normalden yüksek hale gelirse motor gere�inden fazla yak�t alabilir.

Çözüm:
Yak�t bas�nc� ölçülmeli ve üreticinin belirledi�i de�erlerle kar��la�t�r�lmal�d�r. Sorunun kayna�� bulunmadan yak�t pompas� veya regülatör de�i�tirilmemelidir.

Frenler S�k�yorsa Araç Fazla Yakar

Motorla ilgili olmayan mekanik bir problem de yak�t tüketimini ciddi �ekilde art�rabilir.

Örne�in fren kaliperlerinden biri s�k��m��sa tekerlek sürekli frenleniyor gibi davran�r. Motor arac� hareket ettirmek için daha fazla güç üretir.

Özellikle k�sa bir sürü� sonras�nda tekerleklerden birinin di�erlerinden belirgin �ekilde daha s�cak olmas�, fren sisteminde s�k��ma ihtimalini dü�ündürebilir.

Çözüm:
Kaliperler, balatalar, diskler ve park freni mekanizmas� kontrol edilmelidir.

Rot Ayar� ve Tekerleklerdeki Mekanik Problemler

Bozuk rot ayar�, özellikle toe de�erlerinin yanl�� olmas�, lastiklerin yola kar�� daha fazla direnç olu�turmas�na neden olabilir.

Ayr�ca rulman, porya veya süspansiyon parçalar�ndaki problemler de arac�n hareket direncini art�rabilir.

Direksiyonda çekme, lastiklerde düzensiz a��nma veya sürü� s�ras�nda u�ultu varsa yaln�zca motor sistemine odaklanmak do�ru de�ildir.

Kirli Gaz Kelebe�i

Gaz kelebe�inin kirlenmesi baz� araçlarda gaz tepkisini ve rölanti kontrolünü etkileyebilir. Ancak “gaz kelebe�i kirli = araç kesin fazla yakar” �eklinde bir yakla��m do�ru de�ildir.

Elektronik gaz kelebe�i bulunan araçlarda kurumlanma, motor yönetim sistemiyle ilgili ba�ka problemler veya adaptasyon sorunlar� farkl� belirtilere yol açabilir.

Çözüm:
Gaz kelebe�i kontrol edilmeli ve gerekiyorsa uygun yöntemle temizlenmelidir. Temizlik sonras�nda baz� araçlarda gaz kelebe�i adaptasyonu gerekebilir.

EGR Sistemi Problemleri

Özellikle dizel motorlarda EGR sistemi, egzoz gaz�n�n bir bölümünü tekrar emme sistemine göndererek emisyonlar� azalt�r.

EGR valfinin aç�k veya kapal� konumda s�k��mas� motorun hava ak��n� ve yanma karakterini etkileyebilir. Buna ba�l� olarak performans dü�ü�ü, düzensiz çal��ma, duman ve yak�t tüketiminde art�� görülebilir.

Çözüm:
EGR valfi, ilgili sensörler ve hava ak�� kontrol edilmelidir. Sorunun yaln�zca EGR valfinin kendisinden kaynakland�� varsay�lmamal�d�r.

DPF ve Dizel Araçlarda Rejenerasyon

Dizel araçlarda partikül filtresinin rejenerasyon süreci s�ras�nda yak�t tüketimi geçici olarak artabilir.

Araç ço�unlukla k�sa mesafelerde ve dü�ük h�zlarda kullan�l�yorsa DPF rejenerasyonu daha s�k gerçekle�ebilir. Bu da ortalama tüketimin yükselmesine neden olabilir.

Ancak tüketim sürekli olarak yüksekse DPF'nin doluluk durumu, rejenerasyon s�kl��, EGR, turbo, enjektörler ve ilgili sensörler birlikte de�erlendirilmelidir.

Klima Yak�t Tüketimini Art�r�r m�?

Evet. Klima kompresörü motordan güç ald�� için özellikle küçük hacimli motorlarda ve dü�ük h�zlarda yak�t tüketimini art�rabilir.

Ancak klima aç�kken tüketimin bir miktar yükselmesi normaldir. Çok büyük bir tüketim art��n� yaln�zca klimayla aç�klamak do�ru de�ildir.

Klima sistemiyle ilgili mekanik bir problem varsa kompresörün motora olu�turdu�u yük de normalden fazla olabilir.

Bagajdaki Gereksiz A��rl�k

Araçta sürekli olarak ta��nan gereksiz a��rl�k da tüketimi art�r�r.

Bagajda uzun süredir kullan�lmayan a��r malzemeler, gereksiz ekipmanlar veya sürekli ta��nan yükler arac�n toplam a��rl��n� art�r�r.

Özellikle �ehir içindeki dur-kalk kullan�m�nda a��rl��n etkisi daha fazla hissedilebilir.

Aerodinamik Direncin Artmas�

Yüksek h�zlarda yak�t tüketimini art�ran önemli faktörlerden biri hava direncidir.

Tavan bagaj�, bisiklet ta��y�c�lar�, aç�k camlar ve uygun olmayan d�� aksesuarlar arac�n aerodinamik yap�s�n� de�i�tirebilir.

�ehir içinde etkisi s�n�rl� olabilirken yüksek h�zlarda fark daha belirgin hale gelir.

Agresif Sürü� Yak�t Tüketimini Çok Art�r�r

Ani h�zlanmalar, yüksek devirde kullan�m ve gereksiz sert frenlemeler yak�t tüketimini art�r�r.

Özellikle �ehir içinde sürekli olarak gaz-fren-gaz �eklinde kullan�lan araçlarda motorun üretti�i enerjinin önemli bölümü verimli �ekilde kullan�lmadan kaybedilir.

Daha erken ve kontrollü h�zlanmak, trafi�i önceden okumak ve gereksiz sert frenlemelerden kaç�nmak tüketimi dü�ürür.

Vites ve �anz�man Kullan�m�

Manuel araçlarda motoru gereksiz yere yüksek devirde kullanmak tüketimi art�rabilir. Otomatik ve çift kavramal� �anz�manlarda ise �anz�man�n çal��ma stratejisi ve ar�zalar� önemlidir.

�anz�man�n vites geçi�lerinde problem olmas�, kayd�rma veya tork konvertörüyle ilgili sorunlar motorun gere�inden fazla çal��mas�na neden olabilir.

Özellikle motor devri yükseldi�i halde araç beklenen �ekilde h�zlanm�yorsa �anz�man da kontrol edilmelidir.

Yak�t Kalitesi ve Yak�t Türü

Yak�t�n kalitesi motorun çal��ma karakterini etkileyebilir. Ancak her yüksek tüketim problemini yak�t kalitesine ba�lamak do�ru de�ildir.

Ayn� istasyondan veya ayn� yak�t türünden sonra tüketimde belirgin bir de�i�iklik ortaya ç�kt�ysa yak�t kalitesi de�erlendirilebilir. Fakat sorun devam ediyorsa araç üzerinde teknik te�his yap�lmal�d�r.

Motor Ya�� Yanl��sa Yak�t Tüketimi Artabilir

Motor ya��n�n yaln�zca viskozitesi de�il, üreticinin istedi�i ya� spesifikasyonu da önemlidir.

Yanl�� viskozitede veya motor için uygun olmayan özellikte ya� kullan�lmas� motorun çal��ma karakterini ve sürtünme kay�plar�n� etkileyebilir.

Bu nedenle ya� seçimi yaln�zca “5W-30” veya “5W-40” gibi viskozite de�erine bak�larak yap�lmamal�d�r.

Motor Ar�za Lambas� Yan�yorsa Tüketim Artabilir

Motor ar�za lambas�n�n yanmas�, yak�t tüketimindeki art��la birlikte de�erlendirilmelidir.

Özellikle hava-yak�t kar��m�, oksijen sensörleri, yak�t sistemi, ate�leme, emisyon sistemi veya motor s�cakl��yla ilgili ar�zalar tüketimi etkileyebilir.

Burada önemli nokta, hata kodunu okuyup kodun ad�nda geçen parçay� do�rudan de�i�tirmemektir.

Örne�in bir oksijen sensörüyle ilgili hata kodu, sensörün kendisinin kesin olarak ar�zal� oldu�unu göstermez. Kablo, soket, egzoz kaça��, hava kaça��, yak�t bas�nc� veya ba�ka bir sensör de ayn� sonuca yol açabilir.

Yak�t Tüketimi Bir Anda Artt�ysa Ne Yap�lmal�?

Tüketim k�sa süre içerisinde belirgin �ekilde yükseldiyse �u s�rayla kontrol yap�lmas� daha mant�kl�d�r:

1. Lastik bas�nçlar�n� kontrol edin.

2. Frenlerde s�k��ma olup olmad��n� kontrol edin.

3. Motor ar�za lambas� veya kay�tl� hata kodu olup olmad��n� taray�n.

4. Motor çal��ma s�cakl��n� kontrol edin.

5. Hava filtresini ve emme sistemini inceleyin.

6. MAF/MAP ve oksijen sensörlerinin canl� verilerini de�erlendirin.

7. Yak�t bas�nc�n� kontrol edin.

8. Bujiler, bobinler ve enjektörleri kontrol edin.

9. EGR, turbo ve DPF gibi sistemleri dizel araçlarda de�erlendirin.

10. Gerekirse kompresyon ve mekanik motor kontrollerine geçin.

Bu yöntem, gereksiz yere parça de�i�tirmek yerine problemin kayna��n� bulmaya yard�mc� olur.

Arac�n Çok Yakmas�n�n En S�k Görülen Nedenleri

Yak�t tüketimindeki art��n arkas�nda tek bir neden bulunmayabilir. Örne�in dü�ük lastik bas�nc� ile s�k��m�� fren ayn� anda bulunabilir. Benzer �ekilde kirli hava filtresi, eski bujiler ve k�sa mesafe kullan�m� da birlikte tüketimi yükseltebilir.

Bu nedenle “çok yak�yor, hangi parçay� de�i�tireyim?” yakla��m� yerine önce ölçüm ve te�his yap�lmas� daha do�rudur.

Özellikle yak�t tüketimiyle birlikte tekleme, siyah duman, zor çal��ma, rölanti bozuklu�u, performans kayb�, motor ar�za lambas� veya yak�t kokusu ortaya ç�kt�ysa arac�n OBD sistemi üzerinden hata kodlar� ve canl� verileri incelenmelidir.

Normal �artlarda çal��an bir arac�n yak�t tüketimi kullan�m ko�ullar�na göre de�i�ebilir. Ancak tüketimde belirgin ve aç�klanamayan bir art�� varsa, sorunu erken te�his etmek hem yak�t masraf�n� azalt�r hem de daha büyük motor ve emisyon sistemi ar�zalar�n�n önüne geçebilir.