26-12-2019
13 dak
4615
1

Motorun Ya� Eksiltme Sebepleri

Motor ya�� eksiltmesi, benzinli ve dizel motorlarda kar��la��labilen yayg�n bir durumdur. Belirli miktarda ya� t�ketimi baz� motorlarda normal kabul edilebilir. Ancak ya� seviyesinin k�sa s�rede belirgin �ekilde d��mesi, motor i�erisinde veya ya�lama sisteminde incelenmesi gereken bir sorun oldu�unu g�sterir.

Motorun ya� eksiltmesinin nedeni yaln�zca motorun ya� yakmas� olmayabilir. Ya� d��ar�ya s�zabilir, krank havaland�rma sisteminden emme sistemine ta��nabilir, turbo�arj üzerinden motora girebilir veya piston-segman ve supap sistemi üzerinden yanma odas�nda yak�labilir.

Motor Ya�� Neden Eksilir?

Motor ya��n�n azalmas�n�n ba�l�ca nedenleri �unlard�r:

Piston segmanlar�n�n a��nmas�
Ya� kontrol segmanlar�n�n kurum nedeniyle s�k��mas�
Silindirlerin a��nmas�
Supap lastiklerinin sertle�mesi veya y�pranmas�
Supap k�lavuzlar�n�n a��nmas�
Turbo�arjdan ya� kaçmas�
Karter havaland�rma sistemindeki ar�zalar
D�� ya� kaçaklar�
Yanl�� viskozitede veya uygun olmayan ya� kullan�lmas�
Motorun yüksek s�cakl�kta çal��mas�
Yüksek devir ve a��r kullan�m
Motor içerisindeki kurum ve tortu olu�umu

Piston Segmanlar�n�n A��nmas�

Motorun ya� eksiltmesinin en önemli nedenlerinden biri piston segmanlar�n�n a��nmas�d�r.

Piston segmanlar�, piston ile silindir duvar� aras�ndaki s�zd�rmazl��n sa�lanmas�nda önemli rol oynar. Ayn� zamanda silindir duvar�ndaki fazla ya��n s�yr�larak kartere geri gönderilmesini sa�lar.

Özellikle ya� kontrol segmanlar� görevini düzgün yapamad��nda, silindir duvar�nda fazla miktarda ya� kalabilir. Piston a�a�� ve yukar� hareket ederken bu ya� yanma odas�na ta��nabilir ve yak�tla birlikte yanabilir.

Segman kaynakl� ya� tüketiminde �u belirtiler görülebilir:

Motor ya� seviyesinin sürekli azalmas�
Egzozdan mavi veya mavimsi duman ç�kmas�
Motor performans�nda dü�ü�
Karter bas�nc�n�n artmas�
Bujilerde ya�lanma
Kompresyon de�erlerinde dü�ü�

Yüksek kilometreli motorlarda bu sorun daha s�k görülse de yaln�zca kilometresi yüksek motorlarda ortaya ç�kmaz. Uzun ya� de�i�im aral�klar� ve kurum olu�umu da ya� kontrol segmanlar�n�n s�k��mas�na neden olabilir.

Silindirlerin A��nmas�

Silindir duvarlar�n�n a��nmas� da ya� tüketimini art�rabilir.

Motor çal��t�kça piston ve segmanlar silindir içerisinde sürekli hareket eder. Yüksek kilometre, yetersiz ya�lama, a��r� s�cakl�k veya uygun olmayan çal��ma ko�ullar� sonucunda silindir yüzeylerinde a��nma meydana gelebilir.

Silindir yüzeyi ve piston segmanlar� aras�ndaki uyum bozuldu�unda motor ya�� yanma odas�na daha kolay geçebilir.

�leri seviyedeki silindir a��nmalar�nda yaln�zca segman de�i�tirmek yeterli olmayabilir. Silindirlerin ölçülmesi, honlanmas� veya motorun kapsaml� �ekilde yenilenmesi gerekebilir.

Supap Lastiklerinin Eskimesi

Supap lastikleri, silindir kapa��ndaki motor ya��n�n supap gövdesi üzerinden yanma odas�na geçmesini engeller.

Zaman içerisinde bu lastikler sertle�ebilir, çatlayabilir veya elastikiyetini kaybedebilir. Böyle bir durumda ya�, supap gövdesi üzerinden yanma odas�na ula�abilir.

Supap lasti�i kaynakl� ya� tüketiminin önemli belirtilerinden biri, özellikle araç uzun süre bekledikten sonra çal��t�r�ld��nda k�sa süreli mavi duman görülmesidir.

Ayr�ca gaz kesme sonras�nda tekrar h�zlan�rken mavi duman görülebilir.

Supap K�lavuzlar�n�n A��nmas�

Supap k�lavuzlar�, supaplar�n silindir kapa�� içerisinde düzgün �ekilde hareket etmesini sa�lar.

Supap gövdesi ile k�lavuz aras�ndaki bo�luk a��r� artt��nda motor ya�� yanma odas�na geçebilir.

Bu durumda yaln�zca supap lastiklerinin de�i�tirilmesi sorunu tamamen çözmeyebilir. K�lavuzlardaki a��nman�n da kontrol edilmesi gerekir.

Turbo�arjdan Ya� Kaçmas�

Turbo motorlarda ya� eksiltmenin önemli nedenlerinden biri de turbo�arj sistemidir.

Turbo�arj, yüksek h�zlarda çal��an bir mekanizma oldu�u için özel bir ya�lama sistemine sahiptir. Turbo içerisinde olu�an a��nma veya ya� s�zd�rmazl�k problemleri nedeniyle motor ya�� emme veya egzoz taraf�na geçebilir.

Ya� emme taraf�na geçti�inde motor bu ya�� hava ile birlikte yanma odas�na çekerek yakabilir.

Turbo kaynakl� ya� tüketiminde:

Ya� tüketimi artabilir
Egzozdan mavi duman ç�kabilir
Emme borular�nda a��r� ya� birikimi görülebilir
Turbo performans� dü�ebilir
Turbo taraf�ndan anormal sesler gelebilir
Turbo milinde a��r� bo�luk olu�abilir

Ancak emme hortumlar�nda veya intercooler içerisinde bir miktar ya� görülmesi tek ba��na turbo ar�zas� anlam�na gelmez. Karter havaland�rma sisteminden gelen ya� buhar� nedeniyle emme sisteminde belirli miktarda ya� kal�nt�s� bulunabilir.

Karter Havaland�rma Sistemi Ar�zas�

Motor içerisindeki karter bas�nc�n�n kontrol edilmesi gerekir. Bu görevi birçok motorda PCV sistemi veya benzeri bir karter havaland�rma sistemi gerçekle�tirir.

Sistem içerisindeki valf, hortum veya ya� ay�r�c� parçalar�n t�kanmas� ya da ar�zalanmas� halinde karter bas�nc� yükselebilir.

Yüksek karter bas�nc�:

Ya� keçelerinden kaçak olu�mas�na
Contalardan ya� s�zmas�na
Emme sistemine daha fazla ya� buhar� gitmesine
Motorun daha fazla ya� tüketmesine

neden olabilir.

Bu nedenle a��r� ya� tüketen bir motorda do�rudan motorun aç�lmas�na karar vermeden önce karter havaland�rma sistemi mutlaka kontrol edilmelidir.

Motorun D��ar�dan Ya� Kaç�rmas�

Motor ya��n�n azalmas�n�n nedeni her zaman ya� yak�lmas� de�ildir.

Motor d��ar�dan ya� kaç�r�yor olabilir. Yayg�n ya� kaçak noktalar� aras�nda:

Supap kapa�� contas�
Karter contas�
Ya� filtresi bölgesi
Ya� bo�altma tapas�
Krank mili keçeleri
Eksantrik mili keçeleri
Ya� so�utucu contalar�
Turbo ya� borular�
Çe�itli motor contalar� ve keçeleri

bulunur.

Özellikle küçük ya� kaçaklar�nda arac�n alt�nda ya� damlas� görülmeyebilir. Bu nedenle yaln�zca park edilen yerde ya� lekesi olup olmad��na bakarak kaçak olmad�� sonucuna var�lmamal�d�r.

S�cak Motor Parçalar�na Ya� Kaçmas�

Baz� ya� kaçaklar�nda ya� do�rudan yere ula�madan önce s�cak motor parçalar�n�n üzerine gelebilir.

Örne�in ya�, egzoz manifoldu veya turbo�arj gibi çok s�cak bir parçan�n üzerine s�z�yorsa yanabilir.

Bu durumda:

Motor bölümünden yan�k ya� kokusu
Motor bölümünden duman
Motor üzerinde ya�lanma
Ya� seviyesinde giderek azalma

görülebilir.

S�cak egzoz parçalar�n�n üzerine ya� s�zmas� yaln�zca ya� eksiltme problemi de�ildir. Yang�n riski nedeniyle de mümkün oldu�unca k�sa sürede onar�lmas� gerekir.

Yanl�� Motor Ya�� Kullan�lmas�

Motor üreticisinin önerdi�i ya� viskozitesi ve teknik spesifikasyonlar önemlidir.

Yanl�� viskozitede veya motor için uygun olmayan özelliklere sahip ya� kullan�lmas� baz� motorlarda ya� tüketimini art�rabilir.

Ancak ya� eksilmesini azaltmak amac�yla do�rudan daha kal�n ya� kullanmak do�ru bir çözüm de�ildir. Özellikle turbo�arjl�, de�i�ken supap zamanlamal� veya geli�mi� emisyon sistemlerine sahip motorlarda belirli ya� standartlar�n�n kullan�lmas� gerekebilir.

En do�ru yakla��m, arac�n motoru için üreticinin belirledi�i viskozite ve ya� standard�na uymakt�r.

Motorun A��r� Is�nmas�

Yüksek motor s�cakl�klar� da ya� tüketimini etkileyebilir.

Motor ya�� yüksek s�cakl�klara maruz kald��nda daha h�zl� oksitlenebilir ve özelliklerini kaybedebilir. Turbo�arjl� motorlarda bu durum daha da önemli hale gelir.

So�utma sistemi sorunlar�, yetersiz ya�lama veya sürekli yüksek motor s�cakl�� ya��n bozulmas�n� h�zland�rabilir.

A��r� s�cakl�k ayr�ca piston segmanlar� ve di�er motor parçalar�nda kurum olu�umunu art�rarak uzun vadede ya� tüketimine katk�da bulunabilir.

Yüksek Devirde Kullan�m

Arac�n kullan�m �ekli ya� tüketimi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.

Sürekli yüksek devirde kullan�m, uzun süre yüksek h�zla seyretme, s�k s�k sert h�zlanma, a��r yük ta��ma ve römork çekme gibi ko�ullar motorun ya� tüketimini art�rabilir.

Özellikle turbo�arjl� motorlarda yüksek yük alt�nda turbo ve motor parçalar�n�n çal��ma s�cakl�klar� yükseldi�i için ya� tüketimi normal kullan�ma göre artabilir.

Bu durum her zaman motor ar�zas� oldu�u anlam�na gelmez. Ancak ya� tüketimi belirgin �ekilde artt�ysa mekanik kontrol yap�lmas� gerekir.

Ya� Kontrol Segmanlar�n�n Kurum Ba�lamas�

Baz� motorlarda piston segmanlar� fiziksel olarak a��nmadan da ya� tüketimi ortaya ç�kabilir.

Motor içerisindeki kurum ve tortular ya� kontrol segmanlar�n�n hareketini k�s�tlayabilir. Segman piston üzerindeki kanal içerisinde serbest hareket edemedi�inde silindir duvar�ndaki fazla ya�� yeterince s�y�ramaz.

Bunun sonucunda fazla ya� yanma odas�na ta��narak yak�labilir.

Uzun ya� de�i�im aral�klar�, yanl�� ya� kullan�m�, motorun a��r� �s�nmas� ve yo�un kurum olu�umu bu problemi art�rabilir.

Motorun Ya� Yakt�� Nas�l Anla��l�r?

Motorun ya� yakmas�n�n en bilinen belirtilerinden biri egzozdan mavi duman ç�kmas�d�r.

Bunun yan�nda:

Ya� seviyesinin düzenli olarak azalmas�
Bujilerde ya�lanma
Emme sisteminde fazla ya� bulunmas�
Egzoz gaz�nda ya� tüketimine ba�l� de�i�iklikler
Motor performans�nda dü�ü�
Karter bas�nc�nda art��

gibi belirtiler de görülebilir.

Ancak modern araçlarda katalitik konvertör ve egzoz emisyon sistemleri nedeniyle ya� yak�ld�� halde sürekli gözle görülür mavi duman olu�mayabilir.

Ya� Eksiltme ile Ya� Kaça�� Ayn� �ey De�ildir

Bu iki durum birbirinden ayr�lmal�d�r.

Ya� yakma: Motor ya�� yanma odas�na girer ve yak�tla birlikte yanar.

Ya� kaça��: Motor ya�� motorun d��na s�zar.

Örne�in arac�n ya� seviyesi 5.000 kilometrede belirgin �ekilde azal�yorsa ancak egzozda mavi duman görülmüyorsa, d�� ya� kaçaklar� ve karter havaland�rma sistemi de mutlaka incelenmelidir.

Motor Ya� Eksiltmesi Nas�l Te�his Edilir?

Te�hise en basit kontrollerden ba�lanmal�d�r.

�lk olarak motorun d�� k�sm�nda ya� kaça�� olup olmad�� kontrol edilir. Daha sonra karter havaland�rma sistemi, turbo�arj ve emme sistemi incelenebilir.

Gerekirse:

Kompresyon testi
Silindir kaçak testi
Karter bas�nc� ölçümü
Turbo kontrolü
Bujilerin incelenmesi
Endoskop ile silindirlerin kontrolü
Ya� kaçak testi

yap�labilir.

Bu testlerin sonuçlar� birlikte de�erlendirilmelidir. Sadece ya� eksiltme miktar�na bakarak piston segmanlar�n�n ar�zal� oldu�u sonucuna varmak do�ru de�ildir.

Kompresyon Testi Ne Kadar Önemlidir?

Kompresyon testi, piston-segman ve silindir durumu hakk�nda önemli bilgiler verebilir.

Silindirlerden birinde veya birkaç�nda dü�ük kompresyon bulunmas� segman, piston, silindir veya supaplarla ilgili bir problemi dü�ündürebilir.

Ancak kompresyon de�erlerinin normal olmas� da motorun kesinlikle ya� eksiltmeyece�i anlam�na gelmez. Özellikle ya� kontrol segmanlar�yla ilgili baz� problemlerde kompresyon de�erleri normal kalabilir.

Bu nedenle gerekti�inde silindir kaçak testi gibi ek kontroller yap�lmal�d�r.

Ne Kadar Ya� Eksiltme Normaldir?

Her motor için geçerli tek bir normal ya� tüketim miktar� yoktur.

Normal kabul edilebilecek ya� tüketimi;

Motor tasar�m�na
Motorun kilometresine
Kullan�lan ya��n özelliklerine
Sürü� ko�ullar�na
Motorun çal��ma s�cakl��na
Turbo sistemine
Üretici toleranslar�na

göre de�i�ebilir.

Baz� motorlar iki ya� de�i�imi aras�nda neredeyse hiç ya� eksiltmezken baz� motorlarda belirli miktarda ya� tüketimi üretici taraf�ndan normal kabul edilebilir.

Bu nedenle ya� eksiltme miktar� de�erlendirilirken arac�n üretici teknik verileri dikkate al�nmal�d�r.

Motor Ya� Eksiltmesi Nas�l Ölçülür?

Ya� tüketimini do�ru �ekilde belirlemek için düzenli ölçüm yap�lmal�d�r.

Arac� düz bir zemine park edin ve üreticinin önerdi�i ko�ullarda ya� seviyesini kontrol edin. Ya� seviyesini ve kilometreyi kaydedin.

Daha sonra belirli bir kilometre boyunca arac� kullanarak tekrar ya� seviyesini kontrol edin.

Eklenen ya� miktar�n� da kaydetmek gerekir.

Örne�in 1.000 veya 5.000 kilometrelik kullan�m sonunda ne kadar ya� eklendi�i belirlenirse motorun gerçek ya� tüketimi daha do�ru �ekilde hesaplanabilir.

Fazla Ya� Eksiltmek Motora Zarar Verir mi?

Evet. A��r� ya� tüketimi uzun vadede ciddi problemlere yol açabilir.

Motor ya� seviyesi çok dü�tü�ünde:

Ya� bas�nc� dü�ebilir
Sürtünme artabilir
Yataklar zarar görebilir
Piston ve silindirlerde a��nma h�zlanabilir
Turbo�arj zarar görebilir
Motor a��r� �s�nabilir
Katalitik konvertör zarar görebilir
Motor ciddi �ekilde hasar görebilir

En büyük risk, ya� seviyesinin minimum seviyenin alt�na dü�mesidir.

Ya� Eksilten Araç Kullan�l�r m�?

Motorun ne kadar ya� eksiltti�ine ve problemin nedenine ba�l�d�r.

Az miktarda ve uzun süre de�i�meden devam eden ya� tüketimi olan bir araçta ya� seviyesi düzenli olarak kontrol edilerek araç kullan�labilir. Ancak sorunun nedeni yine de ara�t�r�lmal�d�r.

Ya� tüketimi k�sa sürede art�yorsa, araçtan yo�un mavi duman ç�k�yorsa, ya� bas�nç lambas� yan�yorsa, ciddi ya� kaça�� varsa veya motordan anormal sesler geliyorsa araç kullan�lmaya devam edilmemelidir.

Özellikle ya� bas�nç uyar� lambas�n�n yanmas� durumunda motoru çal��t�rmaya devam etmek ciddi motor hasar�na neden olabilir.

Sonuç

Motorun ya� eksiltmesinin birçok farkl� nedeni olabilir. Piston segmanlar�, silindir a��nmas�, supap lastikleri, supap k�lavuzlar�, turbo�arj, karter havaland�rma sistemi ve d�� ya� kaçaklar� en önemli nedenler aras�nda yer al�r.

Bu nedenle ya� eksilten her motor için do�rudan "segman de�i�mesi gerekiyor" �eklinde bir te�his koymak do�ru de�ildir. Öncelikle ya��n nereden kayboldu�u belirlenmelidir.

Düzenli ya� seviyesi kontrolü, do�ru motor ya��n�n kullan�lmas�, zaman�nda ya� de�i�imi ve ya� tüketimi artt��nda erken te�his yap�lmas�, büyük motor ar�zalar�n�n önlenmesine yard�mc� olur.