26-12-2019
14 dak
4584
2

Dikkate Al�nmas� Gereken Araba �kaz Lambalar� ve Anlamlar�

Modern ara�larda motor, fren sistemi, elektrik sistemi, hava yast�klar�, ya� bas�nc�, so�utma sistemi ve di�er �nemli bile�enlerle ilgili s�r�c�y� bilgilendiren �ok say�da ikaz lambas� bulunur.

Dikkate Al�nmas� Gereken Araba �kaz Lambalar� ve Anlamlar�

Modern araçlarda motor, fren sistemi, elektrik sistemi, hava yast�klar�, ya� bas�nc�, so�utma sistemi ve di�er önemli bile�enlerle ilgili sürücüyü bilgilendiren çok say�da ikaz lambas� bulunur.

Baz� ikaz lambalar� nispeten küçük bir problemi gösterirken, baz�lar� arac�n hemen durdurulmas�n� gerektiren ciddi bir ar�zaya i�aret edebilir. Bu nedenle gösterge panelindeki ikaz lambalar�n�n anlamlar�n� bilmek hem güvenlik hem de yüksek onar�m maliyetlerinden kaç�nmak aç�s�ndan önemlidir.

�kaz lambas�n�n rengi de önemlidir. K�rm�z� ikaz lambalar� genellikle ciddi bir probleme ve acil müdahale gereksinimine i�aret eder. Sar� veya turuncu lambalar ço�unlukla kontrol edilmesi gereken bir ar�za veya durumu gösterir. Ye�il ve mavi lambalar ise genellikle herhangi bir ar�zay� de�il, bir sistemin aktif veya çal��r durumda oldu�unu bildirir.

K�rm�z� Araba �kaz Lambalar�

K�rm�z� ikaz lambalar� genellikle daha ciddi kabul edilir. Gösterge panelindeki sembole ba�l� olarak arac� kullanmaya devam etmek mekanik hasara veya güvenlik sorunlar�na yol açabilir.

Motor Ya� Bas�nc� Uyar� Lambas�

Motor ya� bas�nc� uyar� lambas� genellikle ya�danl�k sembolü ile gösterilir.

Motor çal��rken bu lamban�n yanmas�, motor ya� bas�nc�n�n yetersiz oldu�unu gösterebilir.

Olas� nedenler aras�nda:

Motor ya� seviyesinin dü�ük olmas�
Ya� kaça��
Ya� pompas� ar�zas�
Ya� emi� hatt�n�n t�kanmas�
Yanl�� veya özelli�ini kaybetmi� motor ya��
Motor yataklar�nda a��nma
Ya� bas�nç mü�ürü veya sensörü ar�zas�

bulunabilir.

Ya� bas�nc� uyar� lambas� motor çal��rken yanmaya devam ediyorsa güvenli bir yerde motoru durdurmak gerekir.

Gerçekten dü�ük ya� bas�nc�yla motoru çal��t�rmaya devam etmek, motorun iç parçalar�nda çok ciddi hasara neden olabilir.

Motor So�utma S�cakl�� Uyar� Lambas�

Bu uyar� lambas� motor so�utma s�v�s�n�n s�cakl��n�n a��r� yükseldi�ini veya so�utma sisteminde bir problem alg�land��n� gösterebilir.

Olas� nedenler:

Dü�ük so�utma s�v�s� seviyesi
So�utma sistemi kaça��
Radyatör fan� ar�zas�
Termostat ar�zas�
Su pompas� problemi
Radyatör t�kan�kl��
So�utma sisteminde hava
S�cakl�k sensörü ar�zas�

Motor a��r� �s�n�yorsa arac� kullanmaya devam etmek silindir kapak contas�, silindir kapa�� veya motorun di�er parçalar�nda ciddi hasara neden olabilir.

Araç güvenli bir yerde durdurulmal� ve so�utma sistemi kontrol edilmeden önce motorun so�umas� beklenmelidir.

Fren Sistemi Uyar� Lambas�

Fren uyar� lambas�, fren sistemiyle ilgili ciddi bir problem oldu�unu gösterebilir.

Araca ba�l� olarak �u nedenlerle yanabilir:

El freninin çekili olmas�
Fren hidroli�i seviyesinin dü�ük olmas�
Hidrolik fren sisteminde problem
Fren sistemindeki bir parçan�n ar�zalanmas�

Fren balatalar�n�n a��nmas�na ba�l� olarak fren hidroli�i seviyesi bir miktar azalabilir. Ancak seviyenin h�zl� �ekilde dü�mesi fren hidroli�i kaça��na i�aret edebilir.

El freni b�rak�ld�� halde fren uyar� lambas� yanmaya devam ediyorsa fren sistemi vakit kaybetmeden kontrol edilmelidir.

Akü ve �arj Sistemi Uyar� Lambas�

Akü sembollü uyar� lambas�n�n yanmas� her zaman akünün ar�zal� oldu�u anlam�na gelmez.

Bu lamba genellikle arac�n �arj sisteminde bir problem oldu�unu gösterir.

Olas� nedenler:

Alternatör ar�zas�
Kopmu� veya kayd�ran yard�mc� tahrik kay��
Voltaj regülatörü ar�zas�
�arj kablosunda problem
Elektrik ba�lant�lar�nda temas sorunu
Zay�f veya ar�zal� akü

Alternatör �arj etmeyi b�rakt��nda araç bir süre aküdeki elektrik enerjisiyle çal��maya devam edebilir. Ancak akü tamamen bo�ald��nda motor durabilir ve araç yeniden çal��mayabilir.

Hava Yast�� Uyar� Lambas�

Hava yast�� uyar� lambas�, SRS (Supplemental Restraint System) sisteminde bir problem olabilece�ini gösterir.

Bu sistem:

Hava yast�klar�n�
Emniyet kemeri gergilerini
Çarp��ma sensörlerini
Yolcu alg�lama sensörlerini
SRS kontrol ünitesini
�lgili kablo tesisat�n�

içerebilir.

Hava yast�� uyar� lambas� yan�yorsa çarp��ma s�ras�nda güvenlik sisteminin bir veya daha fazla bile�eni gerekti�i �ekilde çal��mayabilir.

Bu nedenle uyar� göz ard� edilmemelidir.

Emniyet Kemeri Uyar� Lambas�

Emniyet kemeri uyar� lambas�, araç içerisindeki yolculara emniyet kemerlerini takmalar� gerekti�ini hat�rlat�r.

Araçta yolcu koltu�u doluluk alg�lama sistemi bulunuyorsa, yolcu koltu�unda biri oturdu�unda ve emniyet kemeri tak�lmad��nda da uyar� devreye girebilir.

Koltuklar bo� oldu�u halde uyar� devam ediyorsa koltuk doluluk sensörü veya emniyet kemeri anahtar�nda problem olabilir.

Kap� veya Kaput Aç�k Uyar�s�

Bu uyar� kap�lardan, bagaj kapa��ndan, bagaj kap�s�ndan veya kaputtan birinin tam olarak kapanmad��n� gösterebilir.

Hareket etmeden önce bu uyar�n�n kontrol edilmesi önemlidir. Özellikle kaputun tam kapanmam�� olmas� ciddi bir güvenlik riski olu�turabilir.

Kap� kilidi veya konum sensöründeki ar�za da her �ey kapal� oldu�u halde uyar�n�n yanmas�na neden olabilir.

Elektronik Park Freni Uyar�s�

Elektronik park freni bulunan araçlarda bu uyar�, sistemde bir ar�za alg�land��nda görülebilir.

Olas� nedenler:

Park freni aktüatörü ar�zas�
Elektrik problemi
Dü�ük akü voltaj�
Fren kontrol ünitesi ar�zas�
Kablo tesisat� problemi

Elektronik park freniyle ilgili bir ar�za mümkün oldu�unca k�sa sürede te�his edilmelidir.

Sar� ve Turuncu �kaz Lambalar�

Sar� veya turuncu ikaz lambalar� genellikle arac�n bir ar�za veya kontrol edilmesi gereken durum alg�lad��n� gösterir.

Araç bu uyar� varken çal��maya devam edebilir. Ancak problemi uzun süre görmezden gelmek daha büyük bir ar�zaya neden olabilir.

Motor Ar�za Lambas�

Motor ar�za lambas�, araçlardaki en bilinen uyar� lambalar�ndan biridir.

Bu lamba a�a��daki sistemlerde meydana gelen problemler nedeniyle yanabilir:

Motor sensörleri
Yak�t enjeksiyon sistemi
Ate�leme sistemi
Emisyon sistemi
Katalitik konvertör
Oksijen sensörleri
EVAP sistemi
Turbo sistemi
Gaz kelebe�i
Egzoz gaz� geri dönü�üm sistemi

Sabit yanan motor ar�za lambas� motorun hemen ar�zalanaca�� anlam�na gelmez.

Ancak yan�p sönen motor ar�za lambas� daha ciddi bir duruma i�aret edebilir. Örne�in aktif bir ate�leme teklemesi katalitik konvertöre zarar verebilir.

Sorunun nedenini belirlemenin do�ru yolu arac�n ar�za kodlar�n�n okunmas� ve gerekli testlerin yap�lmas�d�r.

ABS Uyar� Lambas�

ABS uyar� lambas�, kilitlenmeyi önleyici fren sisteminde (ABS) bir problem oldu�unu gösterebilir.

Olas� nedenler:

Tekerlek h�z sensörü ar�zas�
Sensör kablosunda hasar
ABS kontrol ünitesi problemi
Hidrolik ünite ar�zas�
Dü�ük sistem voltaj�
Tekerlek rulman� kaynakl� sensör problemi

ABS lambas� yand��nda normal frenleme sistemi çal��maya devam edebilir ancak ABS fonksiyonu devre d�� kalm�� olabilir.

Özellikle ba�ka fren uyar� lambalar� da yan�yorsa araç mutlaka kontrol edilmelidir.

Lastik Bas�nc� Uyar� Lambas�

Lastik bas�nç kontrol sistemi (TPMS) uyar� lambas�, bir veya daha fazla lasti�in hava bas�nc�n�n dü�ük oldu�unu gösterebilir.

Olas� nedenler:

Dü�ük lastik bas�nc�
Lastik delinmesi
Yava� hava kaça��
TPMS sensörü ar�zas�
TPMS sistemi ar�zas�
S�cakl��a ba�l� bas�nç de�i�imi

Yanl�� lastik bas�nc�:

Yol tutu�unu
Frenlemeyi
Lastik a��nmas�n�
Yak�t tüketimini
Sürü� stabilitesini

olumsuz etkileyebilir.

Lastik bas�nçlar� üreticinin belirledi�i de�erlere göre kontrol edilmelidir.

Çeki� Kontrol Uyar� Lambas�

Çeki� kontrol uyar� lambas�, sembolün çal��ma �ekline ba�l� olarak sistemin aktif oldu�unu veya sistemde bir ar�za bulundu�unu gösterebilir.

Çeki� kontrol sistemi tekerlek h�z sensörlerinden ve di�er araç sensörlerinden ald�� bilgileri kullanarak patinaj� azaltmaya çal��r.

Ar�zan�n nedenleri aras�nda:

Tekerlek h�z sensörü ar�zas�
ABS sistemi problemi
Direksiyon aç� sensörü ar�zas�
Kablo tesisat� problemi
Kontrol ünitesi ar�zas�

bulunabilir.

Kaygan bir zeminde h�zlan�rken lamban�n k�sa süreli yan�p sönmesi sistemin normal �ekilde müdahale etti�ini gösterebilir.

Ancak lamba sürekli yan�yorsa sistem bir ar�za nedeniyle devre d�� kalm�� olabilir.

Elektronik Stabilite Kontrolü Uyar� Lambas�

Elektronik Stabilite Kontrolü (ESC), baz� araçlarda ESP olarak da adland�r�l�r. Sistem özellikle virajlarda ve ani manevralarda arac�n dengesini korumaya yard�mc� olur.

ESC sistemi �u bilgilerden yararlanabilir:

Tekerlek h�z sensörleri
Direksiyon aç� sensörü
Yaw rate sensörü
Yanal ivme sensörü
Fren sistemi
Motor tork kontrolü

ESC lambas�n�n viraj veya kaygan zeminde yan�p sönmesi sistemin aktif olarak müdahale etti�ini gösterebilir.

Lamba sürekli yan�yorsa sistemde bir ar�za olabilir veya sistem sürücü taraf�ndan kapat�lm�� olabilir.

K�zd�rma Bujisi Uyar� Lambas�

K�zd�rma bujisi uyar� lambas� özellikle dizel araçlarda bulunur.

So�uk çal��t�rma s�ras�nda k�zd�rma bujileri yanma odas�n�n �s�nmas�na yard�mc� olur.

Lamba normalden uzun süre yan�yor veya sürü� s�ras�nda yan�p sönüyorsa:

K�zd�rma bujileri
K�zd�rma bujisi kontrol ünitesi
Kablo tesisat�
Dizel enjeksiyon sistemi
Motor yönetim sistemi

ile ilgili bir problem olabilir.

Yan�p sönen k�zd�rma lambas� her zaman k�zd�rma bujisinin ar�zal� oldu�u anlam�na gelmez. Motor yönetim sistemindeki ba�ka bir ar�za da bu uyar�ya neden olabilir.

Dizel Partikül Filtresi (DPF) Uyar� Lambas�

DPF uyar� lambas�, Dizel Partikül Filtresi ile ilgili bir durum veya problem oldu�unu gösterebilir.

DPF, dizel motorun egzoz gaz�ndaki kurum partiküllerini toplar. Uygun ko�ullar olu�tu�unda motor yönetim sistemi bir rejenerasyon i�lemi gerçekle�tirerek biriken kurumlar� yakar.

DPF uyar�s� �u durumlarda görülebilir:

Filtrede fazla kurum birikmesi
Rejenerasyonun sürekli yar�da kesilmesi
Sürü� ko�ullar�n�n rejenerasyona uygun olmamas�
DPF'nin t�kanmaya ba�lamas�
�lgili sensör veya sistemde ar�za

DPF uyar�s�n�n uzun süre görmezden gelinmesi ciddi t�kan�kl��a ve yüksek onar�m maliyetlerine neden olabilir.

AdBlue veya Dizel Egzoz S�v�s� Uyar�s�

Seçici Katalitik �ndirgeme (SCR) sistemine sahip modern dizel araçlarda AdBlue veya dizel egzoz s�v�s� uyar�s� bulunabilir.

Bu uyar�:

S�v� seviyesinin dü�ük oldu�unu
Yanl�� s�v� kullan�ld��n�
SCR sisteminde ar�za oldu�unu
NOx sensöründe problem bulundu�unu
AdBlue enjeksiyon sisteminde sorun oldu�unu

gösterebilir.

S�v� seviyesi kritik derecede dü�ükse baz� araçlar motor kapat�ld�ktan sonra tekrar çal��t�rmay� engelleyebilir.

EPC Uyar� Lambas�

EPC (Electronic Power Control) uyar� lambas� özellikle baz� Volkswagen Grubu araçlar�nda kullan�l�r.

Bu lamba elektronik olarak kontrol edilen motor sistemlerinde bir problem oldu�unu gösterebilir.

Olas� nedenler:

Gaz kelebe�i
Gaz pedal�
Fren mü�ürü
Motor sensörleri
Elektronik gaz kelebe�i sistemi
Kablo tesisat�
Motor yönetim sistemi

EPC uyar�s�na motor gücünde azalma veya acil durum modu da e�lik edebilir.

Ar�zan�n kayna��n� belirlemek için araç ar�za kodlar�yla birlikte de�erlendirilmelidir.

Direksiyon Sistemi Uyar� Lambas�

Direksiyon uyar� lambas�, hidrolik veya elektrik destekli direksiyon sisteminde bir problem oldu�unu gösterebilir.

Olas� nedenler:

Dü�ük hidrolik direksiyon ya��
Hidrolik direksiyon pompas� ar�zas�
Elektrikli direksiyon motoru ar�zas�
Direksiyon kontrol ünitesi problemi
Dü�ük akü voltaj�
Kablo tesisat� problemi
Direksiyon aç� sensörü sorunu

Direksiyon deste�inin aniden kaybolmas� arac� kontrol etmeyi önemli ölçüde zorla�t�rabilir.

�anz�man Uyar� Lambas�

Baz� araçlarda özel bir �anz�man uyar� lambas� veya mesaj� bulunur.

Bu uyar�:

�anz�man ya��
�anz�man s�cakl��
Solenoidler
Mekatronik ünite
Kavramalar
�anz�man sensörleri
�ç mekanik parçalar
�anz�man kontrol ünitesi

ile ilgili sorunlar� gösterebilir.

Ar�zan�n seviyesine ba�l� olarak �anz�man acil durum moduna geçebilir ve yaln�zca s�n�rl� say�da vites kullan�labilir.

�anz�man uyar�lar�n�n tekrarlanmas� kesinlikle göz ard� edilmemelidir.

�erit Takip ve Sürü� Destek Sistemi Uyar�lar�

Modern araçlarda geli�mi� sürü� destek sistemleriyle ilgili uyar�lar da görülebilir.

Bunlara örnek olarak:

�erit terk uyar�s�
�erit takip sistemi
Önden çarp��ma uyar�s�
Otomatik acil frenleme
Kör nokta uyar�s�
Adaptif h�z sabitleyici

verilebilir.

Bu sistemler kamera, radar, ultrasonik sensörler ve çe�itli elektronik kontrol sistemlerinden yararlan�r.

Sensörün kirli veya kapal� olmas� geçici bir uyar�ya neden olabilir. Bunun yan�nda gerçek bir sistem ar�zas� da söz konusu olabilir.

Kar, yo�un ya�mur, çamur, buz veya kir kamera ve radar sensörlerinin düzgün çal��mas�n� geçici olarak engelleyebilir.

Servis Uyar� Lambas�

Servis uyar�s� her zaman bir ar�za anlam�na gelmez.

Bu uyar� ço�u zaman arac�n periyodik bak�m zaman�n�n geldi�ini bildirir.

Araca ba�l� olarak:

Motor ya�� bak�m�
Periyodik kontrol
Fren kontrolü
Filtre de�i�imi
Genel bak�m

gibi i�lemler için servis uyar�s� görülebilir.

Bak�m yap�lmas� için mutlaka bir ar�za lambas�n�n yanmas� beklenmemeli, üreticinin bak�m program�na uyulmal�d�r.

Yan�p Sönen �kaz Lambas� Ne Anlama Gelir?

Yan�p sönen bir ikaz lambas�, baz� durumlarda sürekli yanan ayn� lambadan daha ciddi olabilir.

Örne�in yan�p sönen motor ar�za lambas�, katalitik konvertöre zarar verebilecek aktif bir ate�leme teklemesine i�aret edebilir.

Çeki� kontrol veya stabilite kontrol lambas�n�n yan�p sönmesi ise sistemin o anda aktif olarak müdahale etti�ini gösterebilir.

Bu nedenle yaln�zca ��n rengine de�il, yan�p sönüp sönmedi�ine ve arac�n verdi�i di�er belirtilere de dikkat edilmelidir.

�kaz Lambas� Yand��nda Araç Kullan�labilir mi?

Bunun kesin bir cevab� yoktur. Arac�n kullan�lmaya devam edilip edilemeyece�i yanan ikaz lambas�na ve problemin seviyesine ba�l�d�r.

Genel olarak:

K�rm�z� ikaz lambas�: Güvenli olur olmaz araç durdurulmal� ve problemin nedeni belirlenmelidir.

Sar� veya turuncu ikaz lambas�: Araç çal��maya devam edebilir ancak sorun mümkün olan en k�sa sürede te�his edilmelidir.

Yan�p sönen ikaz lambas�: Özellikle güç kayb�, anormal ses, a��r� �s�nma, duman veya arac�n çal��ma karakterinde de�i�iklik varsa ciddi kabul edilmelidir.

En do�ru talimatlar her zaman arac�n kullan�m k�lavuzunda bulunur.

�kaz Lambalar�n� Görmezden Gelmemek Neden Önemlidir?

�kaz lambalar�, araç sistemlerinde meydana gelen problemler konusunda sürücüyü mümkün oldu�unca erken bilgilendirmek için tasarlanm��t�r.

Uyar�lar� görmezden gelmek küçük bir problemi daha büyük ve pahal� bir ar�zaya dönü�türebilir.

Örne�in:

Dü�ük motor ya�� seviyesi motor hasar�na neden olabilir.
So�utma sistemi problemi hararete yol açabilir.
Fren sistemi problemi güvenlik riski olu�turabilir.
�anz�man ar�zas� di�er parçalarda hasara neden olabilir.
Ate�leme veya emisyon problemi katalitik konvertöre zarar verebilir.
TPMS uyar�s� patlak veya tehlikeli derecede dü�ük bas�nçl� bir lasti�e i�aret edebilir.

Erken te�his genellikle arac� tamamen kullan�lamaz hale geldikten sonra tamir ettirmekten daha güvenli ve daha ekonomik olur.

�kaz Lambas� Nas�l Te�his Edilir?

Do�ru te�his yöntemi yanan ikaz lambas�na göre de�i�ir.

Elektronik sistemlerde profesyonel bir ar�za tespit cihaz� kullan�larak ilgili kontrol ünitelerindeki Ar�za Te�his Kodlar� (DTC) okunabilir.

Ancak bir ar�za kodunun okunmas�, ar�zal� parçan�n otomatik olarak belirlenmesi anlam�na gelmez.

Örne�in sensörle ilgili bir hata kodu her zaman sensörün bozuk oldu�unu göstermez. Sensörün kablosu, soketi, beslemesi, �asesi, mekanik sistem veya kontrol ünitesi de ayn� hataya neden olabilir.

Bu nedenle do�ru te�his için gerekirse:

Ar�za kodu taramas�
Canl� veri analizi
Elektriksel ölçümler
Sensör testleri
Kablo tesisat� kontrolü
Mekanik kontroller
Bas�nç testleri
Parçaya özel testler

yap�lmal�d�r.

Sonuç

Araba ikaz lambalar�, araç ile sürücü aras�ndaki en önemli bilgi sistemlerinden biridir. Bu lambalar�n anlamlar�n� bilmek, problemlerin erken fark edilmesine ve ciddi hasarlar�n önlenmesine yard�mc� olur.

Özellikle ya� bas�nc�, motor s�cakl��, fren, akü/�arj ve hava yast�� gibi k�rm�z� uyar�lar mutlaka ciddiye al�nmal�d�r. Motor ar�za, ABS, TPMS, çeki� kontrolü, DPF ve �anz�man gibi sar� veya turuncu uyar�lar da görmezden gelinmemelidir.

En önemli nokta ise bir ikaz lambas�na yaln�zca sembolüne bakarak kesin te�his koymamakt�r. Modern araçlarda çok say�da elektronik ve mekanik sistem birbirine ba�l� �ekilde çal��r ve ayn� uyar� farkl� ar�zalar nedeniyle ortaya ç�kabilir.

Bir ikaz lambas� yand��nda arac�n kullan�m k�lavuzuna bakmak ve gerekli durumlarda profesyonel ar�za tespit cihaz�yla sistemi kontrol ettirmek, sorunun gerçek nedenini belirlemenin en güvenli yoludur.