15-03-2022
12 dak
12067
5

H�z Sabitleyici Yak�t Tasarrufu Sa�lar m�?

H�z sabitleyici, �zellikle uzun yolculuklarda s�r�c�n�n belirledi�i h�z� korumas�n� sa�layan sistemlerden biridir. Aya��n�z� s�rekli gaz pedal�nda tutmak yerine motorun gaz kelebe�i, yak�t enjeksiyonu ve baz� ara�larda �anz�man y�netimi elektronik olarak kontrol edilir.

Peki h�z sabitleyici gerçekten yak�t tasarrufu sa�lar m�?

Evet, baz� ko�ullarda yak�t tüketimini azaltabilir. Ancak her yol ve her sürü� ko�ulunda daha ekonomik oldu�u söylenemez. Özellikle düz ve sabit h�zl� yollarda avantaj sa�larken, e�imli, virajl� veya yo�un trafikli yollarda manuel kullan�m daha verimli olabilir.

H�z Sabitleyici Yak�t� Neden Azaltabilir?

Bir arac�n yak�t tüketimini art�ran önemli etkenlerden biri gereksiz h�z de�i�imleridir.

Sürücü uzun yolda fark�nda olmadan gaz pedal�na biraz fazla veya biraz az basabilir. Araç önce h�zlan�r, ard�ndan yava�lar ve tekrar h�zlan�r. Bu küçük de�i�iklikler sürekli tekrarland��nda motorun çal��ma ko�ullar� de�i�ir.

H�z sabitleyici ise belirlenen h�z� mümkün oldu�unca sabit tutmaya çal��r.

Örne�in 110 km/s h�zla gitmek istedi�iniz bir otoyolda h�z sabitleyiciyi 110 km/s'ye ayarlad��n�zda sistem:

Gaz kelebe�ini veya motor torkunu ayarlar.
Gerekti�inde yak�t enjeksiyonunu de�i�tirir.
H�z� korumaya çal��r.
Otomatik �anz�manl� araçlarda uygun vitesi seçmeye yard�mc� olabilir.

Böylece sürücünün fark�nda olmadan yapt�� gereksiz h�zlanmalar azalabilir.

En Büyük Avantaj� Sabit H�zd�r

H�z sabitleyicinin yak�t ekonomisine katk�s�n�n temelinde asl�nda “h�z sabitleme” özelli�i bulunur.

Aerodinamik direnç h�z artt�kça ciddi �ekilde yükselir. Bu nedenle arac�n 90 km/s ile 110 km/s aras�nda sabit gitmesi bile tüketimde önemli fark yaratabilir.

Örne�in sürücü h�z sabitleyiciyi 100 km/s'ye ayarlad��nda araç sürekli olarak 100 km/s civar�nda tutulur.

Ancak sistemin 100 km/s'ye ayarlanm�� olmas� tek ba��na dü�ük tüketim anlam�na gelmez.

100 km/s sabit h�zla gitmek, 80 km/s sabit h�zla gitmekten genellikle daha fazla yak�t tüketir.

Bu nedenle h�z sabitleyicinin ekonomik olmas� kadar hangi h�zda kullan�ld�� da önemlidir.

Düz Yolda H�z Sabitleyici Daha Verimlidir

H�z sabitleyicinin en fazla fayda sa�lad�� ko�ullardan biri düz ve ak�c� yollard�r.

Örne�in uzun ve düz bir otoyolda trafik azsa sistem arac�n h�z�n� oldukça istikrarl� �ekilde koruyabilir.

Bu durumda sürücünün gaz pedal�na yapt�� küçük ve gereksiz müdahaleler ortadan kalkar.

Özellikle uzun süre ayn� h�zda seyahat edilen yollarda bu avantaj daha belirgin hale gelir.

Yoku� Yukar� H�z Sabitleyici Daha Fazla Yak�t Tüketebilir mi?

Evet.

H�z sabitleyicinin önemli dezavantajlar�ndan biri, belirlenen h�z� korumaya çal��mas�d�r.

Örne�in araç düz yolda 100 km/s ile ilerlerken bir yoku�a geldi�inde araç do�al olarak yava�lama e�ilimine girer.

Sistem 100 km/s'yi korumak için motordan daha fazla güç isteyebilir.

Bunun sonucunda:

Gaz kelebe�i daha fazla aç�labilir.
Turbo bas�nc� art�r�labilir.
Yak�t enjeksiyonu art�r�labilir.
Otomatik �anz�man daha dü�ük vitese geçebilir.

Manuel olarak araç kullanan deneyimli bir sürücü ise yoku�a yakla��rken h�z� çok az azaltarak veya gaz pedal�n� daha kontrollü kullanarak daha dü�ük tüketim elde edebilir.

Bu nedenle baz� yollarda h�z sabitleyiciyi kullanmak yerine do�al h�z de�i�imlerine izin vermek daha ekonomik olabilir.

Yoku� A�a�� H�z Sabitleyici Nas�l Davran�r?

Yoku� a�a�� inerken arac�n h�zlanmas�n� engellemek için sistemin çal��ma �ekli arac�n tipine göre de�i�ebilir.

Modern araçlarda elektronik gaz kontrolü, motor freni, otomatik �anz�man ve baz� durumlarda fren sistemi birlikte kullan�labilir.

Örne�in araç belirlenen h�z�n üzerine ç�kmaya ba�lad��nda sistem gaz� tamamen kapatabilir veya motor freninden yararlanabilir.

Baz� modern adaptif h�z sabitleyici sistemleri gerekti�inde frenleri de kullanabilir.

Bu durum yak�t tüketimi aç�s�ndan arac�n motor ve �anz�man teknolojisine ba�l� farkl� sonuçlar ortaya ç�karabilir.

H�z Sabitleyici Her Zaman Manuel Kullan�mdan Daha Ekonomik mi?

Hay�r.

Bu oldukça yayg�n bir yanl�� anla��lmad�r.

H�z sabitleyici yaln�zca arac�n h�z�n� kontrol eden bir sistemdir. Sistemin amac� her zaman mümkün olan en dü�ük yak�t tüketimini elde etmek de�ildir.

Önceli�i belirlenen h�z� korumakt�r.

Örne�in hafif bir yoku� yukar� ç�karken arac�n 100 km/s yerine 95 km/s'ye dü�mesine izin vermek yak�t aç�s�ndan daha ekonomik olabilir.

Ancak h�z sabitleyici 100 km/s'yi korumak için motora daha fazla yük bindirebilir.

Bu nedenle ekonomik sürü� konusunda deneyimli bir sürücü baz� durumlarda h�z sabitleyiciden daha verimli davranabilir.

Adaptif H�z Sabitleyici Yak�t Tasarrufu Sa�lar m�?

Adaptif h�z sabitleyici (ACC), öndeki araçla belirlenen takip mesafesini korumak için arac�n h�z�n� otomatik olarak art�r�p azaltabilir.

Bu sistem özellikle otoyollarda ve ak�c� trafikte sürü�ü kolayla�t�r�r.

Yak�t tüketimi aç�s�ndan da baz� avantajlar� olabilir.

Öndeki araç yava�lad��nda ACC arac�n h�z�n� azalt�r. Trafik tekrar aç�ld��nda ise belirlenen h�za do�ru h�zlan�r.

Böylece sürücünün sürekli gaz ve fren yapmas� gerekmez.

Ancak yo�un trafikte araç s�k s�k h�zlan�p fren yapmak zorunda kal�yorsa ACC'nin yak�t tüketimi üzerindeki avantaj� s�n�rl� olabilir.

ACC Kullan�rken Ani H�zlanmalar Tüketimi Art�rabilir

Adaptif h�z sabitleyici öndeki araçla mesafeyi korumak için gerekti�inde h�zlan�r.

Örne�in önünüzdeki araç aniden �erit de�i�tirdi�inde sistem yolu aç�k görüp daha önce belirlenen h�za ula�mak için güçlü bir �ekilde h�zlanabilir.

Manuel kullanan bir sürücü ise daha yumu�ak bir h�zlanma tercih edebilir.

Özellikle hibrit ve elektrikli araçlarda rejeneratif frenleme gibi sistemlerin devreye girmesi nedeniyle ACC'nin davran�� arac�n enerji tüketimini farkl� �ekilde etkileyebilir.

Benzinli Araçlarda H�z Sabitleyici

Benzinli motorlarda h�z sabitleyici özellikle sabit h�zl� otoyol sürü�ünde faydal� olabilir.

Motorun çal��ma ko�ullar�n�n mümkün oldu�unca sabit tutulmas� ve gereksiz h�zlanmalar�n azalt�lmas� tüketimin dü�mesine yard�mc� olabilir.

Ancak benzinli motorlarda tüketimi belirleyen en önemli faktörlerden biri yine h�zd�r.

Özellikle yüksek h�zlarda aerodinamik direnç artt�� için h�z sabitleyici kullan�lsa bile yak�t tüketimi ciddi seviyelere ç�kabilir.

Dizel Araçlarda H�z Sabitleyici

Dizel motorlar yüksek torklar� sayesinde sabit h�zl� uzun yol sürü�lerinde genellikle verimli çal��abilir.

Bu nedenle dizel bir araçla otoyolda h�z sabitleyici kullanmak oldukça mant�kl� olabilir.

Ancak dizel araçlarda da yoku�lar önemli bir faktördür.

Sistem belirlenen h�z� korumak için yoku� yukar� fazla yak�t harcayabilir. Özellikle a��r yük ta��yan araçlarda bu fark daha belirgin hale gelebilir.

Manuel �anz�manda H�z Sabitleyici

Manuel �anz�manl� birçok modern araçta h�z sabitleyici kullan�labilir.

Sistem motorun h�z�n� kontrol ederken vites seçimini sürücü yapar.

Örne�in araç yüksek viteste yoku� yukar� ç�karken motorun zorland�� bir durumda sürücünün daha dü�ük vitese geçmesi gerekebilir.

H�z sabitleyici vites de�i�tirmedi�i için sürücünün sistemi yol �artlar�na göre do�ru �ekilde kullanmas� önemlidir.

Otomatik �anz�manda H�z Sabitleyici

Otomatik �anz�manl� araçlarda h�z sabitleyici ile �anz�man kontrolü birlikte çal��abilir.

Araç yoku� yukar� ç�kt��nda �anz�man daha dü�ük vitese geçebilir. Yoku� a�a�� inerken ise daha yüksek viteste kalabilir veya motor freninden yararlanabilir.

Modern otomatik �anz�manlar, çift kavramal� �anz�manlar ve CVT sistemleri bu konuda farkl� davran��lar gösterebilir.

Bu nedenle ayn� h�z sabitleyici ayar� farkl� araçlarda ayn� yak�t tüketimini olu�turmaz.

CVT �anz�manda H�z Sabitleyici

CVT �anz�manlarda klasik anlamda sabit vites oranlar� bulunmad��ndan sistem motor devrini sürekli olarak de�i�tirebilir.

H�z sabitleyici devredeyken araç yoku� ç�kt��nda motor devrini art�rarak gerekli gücü üretmeye çal��abilir.

Bu nedenle sürücü motor sesinde belirgin bir art�� fark edebilir.

Bu durum her zaman bir ar�za anlam�na gelmez; CVT'nin çal��ma karakteristi�inin do�al bir sonucu olabilir.

H�z Sabitleyici Yak�t Tüketimini Ne Kadar Azalt�r?

Bunun için herkes için geçerli tek bir yüzde vermek do�ru de�ildir.

Yak�t tüketimindeki de�i�im �u faktörlere ba�l�d�r:

Yolun e�imi
Araç h�z�
Trafik yo�unlu�u
Rüzgâr
Araç a��rl��
Motor tipi
�anz�man tipi
Lastik bas�nc�
Klima kullan�m�
Sürücünün manuel kullan�m al��kanl�klar�

Örne�in gaz pedal�n� çok s�k de�i�tirerek kullanan bir sürücü, düz otoyolda h�z sabitleyici kulland��nda tüketimini azaltabilir.

Buna kar��l�k zaten çok sabit ve ekonomik kullanan deneyimli bir sürücüde fark oldukça küçük olabilir.

Hangi H�zda H�z Sabitleyici Daha Ekonomiktir?

Yak�t ekonomisi aç�s�ndan en önemli noktalardan biri h�z seçimidir.

Genel olarak h�z yükseldikçe aerodinamik direnç ciddi �ekilde artar.

Bu nedenle:

Daha yüksek sabit h�z = genellikle daha yüksek yak�t tüketimi

H�z sabitleyiciyi 130 km/s'ye ayarlamak arac�n h�z�n� sabit tutabilir ancak bu, 90 veya 100 km/s ile gitmekten daha ekonomik oldu�u anlam�na gelmez.

H�z sabitleyici, seçti�iniz h�z� daha istikrarl� hale getirir; dü�ük bir h�z seçmez.

�ehir �çinde H�z Sabitleyici Kullan�l�r m�?

Geleneksel h�z sabitleyici �ehir içinde genellikle çok kullan��l� de�ildir.

Trafik ��klar�, kav�aklar, yayalar, h�z de�i�imleri ve s�k s�k dur-kalk yap�lmas� nedeniyle sistemin sürekli devreye girip ç�kar�lmas� gerekir.

Bu �artlarda yak�t tasarrufu aç�s�ndan da belirgin bir avantaj sa�lamas� beklenmez.

Adaptif h�z sabitleyici ise özellikle baz� modern araçlarda yo�un trafikte kullan�labilecek �ekilde tasarlanm��t�r.

Ancak �ehir içindeki s�k h�zlanma ve frenlemeler nedeniyle yak�t ekonomisi aç�s�ndan mucizevi bir sonuç beklenmemelidir.

H�z Sabitleyici Kullan�rken En Ekonomik Sürü� Nas�l Yap�l�r?

Yak�t tasarrufu için h�z sabitleyiciyi yaln�zca açmak yeterli de�ildir.

Daha ekonomik kullan�m için:

Uygun ve dü�ük bir seyir h�z� seçin.
Düz ve ak�c� yollarda sistemi kullan�n.
Gereksiz h�zlanmalardan kaç�n�n.
Çok dik yoku�larda sistemi devre d�� b�rakmay� de�erlendirin.
Lastik bas�nçlar�n� do�ru seviyede tutun.
Gereksiz yük ta��may�n.
Trafi�i önceden okuyun.
Ani h�zlanmalardan kaç�n�n.
Arac�n motor ve �anz�man yap�s�na uygun �ekilde sürü� yap�n.

Özellikle uzun yolda h�z sabitleyici ile birlikte dü�ük ve sabit bir seyir h�z� kullanmak, ekonomik sürü� aç�s�ndan daha anlaml�d�r.

H�z Sabitleyici Kullanmak Motora Zarar Verir mi?

Normal ve uygun kullan�mda h�z sabitleyicinin motora zarar vermesi beklenmez.

Sistem zaten arac�n motor ve elektronik kontrol sistemleriyle birlikte çal��acak �ekilde tasarlanm��t�r.

Ancak çok dik yoku�larda arac�n belirlenen h�z� korumaya çal��mas� motor yükünü art�rabilir. Bu durum tek ba��na motora zarar vermez, fakat sürü� ko�ullar�na göre manuel kontrol daha uygun olabilir.

Sonuç

H�z sabitleyici do�ru ko�ullarda yak�t tasarrufu sa�layabilir, ancak bunu her durumda otomatik olarak gerçekle�tiren bir sistem de�ildir.

Düz ve uzun yollarda sabit h�z�n korunmas�, gereksiz h�zlanmalar�n azalmas�n� sa�layarak tüketimi dü�ürebilir. Özellikle uzun otoyol yolculuklar�nda bu avantaj daha belirgin hale gelir.

Buna kar��l�k sürekli ini� ve ç�k�� bulunan yollarda h�z sabitleyici, belirlenen h�z� korumak için motordan daha fazla güç isteyebilir. Deneyimli bir sürücü baz� durumlarda h�z� hafifçe de�i�tirerek daha ekonomik bir sürü� gerçekle�tirebilir.

K�sacas�, h�z sabitleyicinin yak�t tasarrufundaki en büyük avantaj� h�z� sabit tutmas�d�r; yak�t ekonomisini belirleyen as�l unsurlardan biri ise hangi h�z�n seçildi�idir.