Merkezi Kapý Kilit Rölesi Nedir? Arýza Belirtileri Nelerdir?

Merkezi kapý kilit rölesi, aracýn merkezi kilit sisteminde kapý kilit motorlarýna veya kilit aktüatörlerine elektrik enerjisi aktarýlmasýný saðlayan bir elektriksel anahtarlama elemanýdýr. Uzaktan kumandadan, anahtardan veya aracýn içerisindeki merkezi kilit düðmesinden kilitleme ya da kilit açma komutu verildiðinde, sistem bu komutu ilgili röle veya elektronik anahtarlama devresi üzerinden kapý kilitlerine iletebilir.

Röle küçük ve basit bir parça olmasýna raðmen arýzalandýðýnda birden fazla kapýnýn ayný anda kilitlenmemesine veya açýlmamasýna neden olabilir.

Ancak özellikle yeni nesil araçlarda klasik, deðiþtirilebilir bir merkezi kilit rölesi bulunmayabilir. Bunun yerine BCM (Body Control Module – Gövde Kontrol Modülü), kapý kontrol modülleri veya elektronik anahtarlama devreleri kullanýlabilir.

Bu nedenle merkezi kilit çalýþmadýðýnda doðrudan röleyi deðiþtirmek doðru bir teþhis yöntemi deðildir.

Merkezi Kapý Kilit Rölesi Nasýl Çalýþýr?

Klasik bir röle, elektrikle kontrol edilen bir anahtar gibi çalýþýr.

Sürücü uzaktan kumandadaki kilitleme düðmesine bastýðýnda, araçtaki kontrol ünitesi kilitleme komutunu algýlar. Ardýndan ilgili röle devreye girerek kapý kilit aktüatörlerine elektrik gönderir.

Basitleþtirilmiþ sistem þu þekilde düþünülebilir:

Uzaktan kumanda / anahtar / düðme → kontrol modülü → röle veya elektronik anahtar → kapý kilit aktüatörü → kilitleme mekanizmasý

Aracýn tasarýmýna göre bu yapý deðiþebilir.

Bazý araçlarda kilitleme ve kilit açma için ayrý röleler bulunurken, bazý araçlarda farklý kapý gruplarý için ayrý devreler kullanýlabilir.

Merkezi Kilit Rölesinin Görevi Nedir?

Rölenin temel görevi, merkezi kilit sisteminin elektrik enerjisini gerekli devreye aktarmaktýr.

Araç tasarýmýna baðlý olarak merkezi kilit sistemi þu bölümleri kontrol edebilir:

• Sürücü kapýsý

• Ön yolcu kapýsý

• Arka kapýlar

• Bagaj kapaðý

• Yakýt depo kapaðý

• Ýç merkezi kilit düðmesi

• Uzaktan kumanda ile kilitleme

• Uzaktan kumanda ile kilit açma

• Otomatik kapý kilitleme

Her araçta bütün bu fonksiyonlarýn röle üzerinden çalýþmasý gerekmez.

Merkezi Kapý Kilit Rölesi Arýza Belirtileri Nelerdir?

Merkezi kilit rölesi veya merkezi kilit devresindeki bir arýza farklý belirtilere yol açabilir.

En sýk karþýlaþýlan belirtiler þunlardýr:

• Merkezi kilidin hiç çalýþmamasý

• Kumandadan kapýlarýn kilitlenmemesi

• Kumandadan kapýlarýn açýlmamasý

• Bütün kapýlarýn ayný anda tepki vermemesi

• Merkezi kilidin bazen çalýþýp bazen çalýþmamasý

• Kilitlemenin çalýþýp açmanýn çalýþmamasý

• Açmanýn çalýþýp kilitlemenin çalýþmamasý

• Röle bölgesinden týklama sesi gelmesi

• Kapýlarýn kilitlenip hemen tekrar açýlmasý

• Merkezi kilit sigortasýnýn sürekli atmasý

• Bazý kapýlarýn çalýþýp bazýlarýnýn çalýþmamasý

Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek baþýna rölenin kesin olarak arýzalý olduðunu göstermez.

Merkezi Kilit Tamamen Çalýþmýyorsa

Uzaktan kumanda ile hiçbir kapý kilitlenmiyor veya açýlmýyorsa röle arýzasý ihtimallerden biridir.

Fakat ayný belirtiye baþka sorunlar da neden olabilir.

Örneðin:

• Atmýþ sigorta

• Zayýf akü

• Kumanda arýzasý

• BCM arýzasý

• Kablo kopukluðu

• Þase baðlantýsý problemi

• Kapý kontrol modülü arýzasý

• Kilit aktüatörü arýzasý

• Elektronik haberleþme problemi

Bu nedenle bütün kapýlarýn çalýþmamasý doðrudan rölenin arýzalý olduðu anlamýna gelmez.

Kapýlar Kilitleniyor Ancak Açýlmýyorsa

Eðer merkezi kilit kapýlarý kilitliyor fakat açmýyorsa, kilit açma devresinde bir problem olma ihtimali deðerlendirilebilir.

Klasik sistemlerde kilitleme ve kilit açma için ayrý röleler kullanýlabiliyorsa, kilit açma rölesi arýzalý olabilir.

Ancak þu parçalar da kontrol edilmelidir:

• Kilit açma düðmesi

• BCM

• Kablolar

• Kapý kilit aktüatörleri

• Sigortalar

• Röle soketi

• Uzaktan kumanda sistemi

Kapýlar Açýlýyor Ancak Kilitlenmiyorsa

Bunun tersi de mümkündür.

Kapýlar kumandadan açýlýyor fakat kilitlenmiyorsa kilitleme devresi incelenmelidir.

Olasý nedenler arasýnda:

• Merkezi kilit rölesi

• Röle kontrol devresi

• Kablo tesisatý

• Sigorta

• Kapý kilit aktüatörü

• BCM

• Mekanik kilit mekanizmasýnýn sýkýþmasý

bulunabilir.

Merkezi Kilit Bazen Çalýþýyor Bazen Çalýþmýyorsa

Aralýklý çalýþan merkezi kilit, elektriksel problemlerde sýk karþýlaþýlan bir durumdur.

Araç bir gün tamamen normal çalýþýrken baþka bir zamanda kapýlar kilitlenmeyebilir.

Bunun nedenleri arasýnda:

• Röle kontaklarýnýn aþýnmasý

• Röle kontaklarýnda oksitlenme

• Röle soketinde gevþeklik

• Kablo tesisatýnda kopukluk

• Zayýf þase baðlantýsý

• BCM problemi

• Kapý ile gövde arasýndaki kablolarýn kýrýlmasý

• Düþük akü voltajý

bulunabilir.

Özellikle kapý açýlýp kapatýldýðýnda sistemin çalýþýp çalýþmamasý, kapý tesisatýnýn incelenmesi gerektiðine iþaret edebilir.

Röleden Týk Sesi Gelmesi Rölenin Saðlam Olduðunu Gösterir mi?

Hayýr.

Bu önemli bir noktadýr.

Rölenin içindeki bobin çalýþýyor ve röle mekanik olarak "týk" sesi çýkarýyor olabilir. Ancak rölenin elektrik akýmýný aktaran kontaklarý yanmýþ, oksitlenmiþ veya yüksek dirençli hale gelmiþ olabilir.

Dolayýsýyla:

Röle týklýyor = röle kesin saðlam

þeklinde bir sonuç çýkarýlamaz.

Rölenin çýkýþýndaki elektriksel deðerlerin ve yük altýndaki çalýþmasýnýn kontrol edilmesi gerekir.

Merkezi Kilit Rölesi Neden Arýzalanýr?

Röle kontaklarýnýn aþýnmasý

Kapý kilit aktüatörlerinin çektiði akým nedeniyle röle kontaklarý zaman içerisinde aþýnabilir.

Elektrik arký

Röle, kapý kilit motoru gibi endüktif bir yükü açýp kapattýðýnda kontaklarda elektrik arký oluþabilir. Uzun süreli kullaným sonucunda bu durum kontak yüzeylerine zarar verebilir.

Oksitlenme ve korozyon

Nem ve su, röle ve soket baðlantýlarýnda oksitlenmeye neden olabilir.

Aþýrý akým

Arýzalanmaya baþlayan bir kapý kilit motoru normalden daha fazla akým çekebilir. Bu durum rölenin aþýrý yük altýnda çalýþmasýna ve zamanla zarar görmesine neden olabilir.

Kýsa devre

Kablolardaki veya aktüatördeki kýsa devre, merkezi kilit devresinde aþýrý akým oluþmasýna neden olabilir.

Gevþek röle baðlantýsý

Röle soketindeki gevþek bir terminal yüksek direnç oluþturabilir. Bunun sonucunda ýsýnma, voltaj düþümü ve aralýklý çalýþma görülebilir.

Su almasý

Sigorta ve röle kutusuna su girmesi merkezi kilit sistemi de dahil olmak üzere birçok elektriksel probleme yol açabilir.

Kapý Kilit Motoru Röleyi Bozabilir mi?

Evet.

Bu nedenle arýzalý bir merkezi kilit rölesi deðiþtirildiðinde sadece röleyi deðiþtirmek her zaman yeterli deðildir.

Yaþlanmýþ veya mekanik olarak zorlanan bir kapý kilit aktüatörü normalden fazla akým çekebilir.

Bu durum yeni takýlan rölenin de zaman içerisinde zarar görmesine yol açabilir.

Bu nedenle röle arýzasý tespit edildiðinde kapý kilit aktüatörlerinin çalýþma durumu ve gerektiðinde akým tüketimi de kontrol edilmelidir.

Merkezi Kilit Rölesi ile Kapý Kilit Aktüatörü Ayný Parça mýdýr?

Hayýr.

Bu iki parçanýn görevi tamamen farklýdýr.

Merkezi kilit rölesi, elektrik enerjisinin ilgili devreye aktarýlmasýný saðlayan anahtarlama elemanýdýr.

Kapý kilit aktüatörü ise elektrik enerjisini mekanik harekete dönüþtürerek kapýnýn kilitlenmesini veya açýlmasýný saðlar.

Basit þekilde:

Röle = Elektrik enerjisini anahtalar

Aktüatör = Elektrik enerjisini mekanik harekete dönüþtürür

Örneðin röleden ses geliyor fakat kapý kilitlenmiyorsa aktüatör, kablo tesisatý veya mekanik kilit mekanizmasý da mutlaka deðerlendirilmelidir.

Merkezi Kilit Rölesi Nerede Bulunur?

Rölenin yeri araçtan araca deðiþir.

Þuralarda bulunabilir:

• Motor bölmesindeki sigorta kutusunda

• Kabin içerisindeki sigorta kutusunda

• Torpido altýnda

• Gösterge panelinin arkasýnda

• BCM içerisinde

• Baþka bir elektronik kontrol ünitesinin içerisinde

Bazý yeni araçlarda ise ayrý bir merkezi kilit rölesi bulunmaz.

Röle görevi, BCM içerisindeki elektronik devreler tarafýndan gerçekleþtirilebilir.

Bu durumda klasik anlamda çýkarýlýp deðiþtirilebilen bir röleden söz etmek mümkün deðildir.

Merkezi Kilit Rölesi Nasýl Test Edilir?

Teþhis iþlemine doðrudan röleyi deðiþtirmekle baþlanmamalýdýr.

Öncelikle sigortalar kontrol edilmelidir.

Merkezi kilit sistemine ait sigortalar kontrol edilmeli ve aracýn akü voltajýnýn yeterli olduðundan emin olunmalýdýr.

Düþük akü voltajý, elektronik sistemlerde çok farklý belirtilere neden olabilir.

Kontrol ünitesinin komutu görüp görmediði kontrol edilmelidir.

Uygun bir arýza tespit cihazýyla BCM veya ilgili kontrol ünitesine baðlanýlabiliyorsa, kilitleme ve kilit açma komutlarýnýn sistem tarafýndan algýlanýp algýlanmadýðý kontrol edilebilir.

Rölenin kontrolü yapýlmalýdýr.

Klasik röle kullanýlan araçlarda rölenin kontrol sinyali alýp almadýðý ve çýkýþ tarafýnda gerekli elektriksel baðlantýyý saðlayýp saðlamadýðý ölçülmelidir.

Sadece rölenin ses çýkarmasýna bakarak saðlam olduðu söylenmemelidir.

Aktüatöre elektrik ulaþýp ulaþmadýðý kontrol edilmelidir.

Röle veya elektronik anahtarlama devresi çalýþýyor fakat aktüatöre uygun elektrik ulaþmýyorsa kablo tesisatý ve baðlantýlar incelenmelidir.

Aktüatör test edilmelidir.

Aktüatöre doðru elektrik komutu ulaþýyor fakat kilit hareket etmiyorsa kapý kilit aktüatörü veya mekanik kilit mekanizmasý daha güçlü bir þüpheli haline gelir.

Merkezi Kilit Rölesi Multimetre ile Test Edilir mi?

Evet, araçta klasik ve sökülebilir bir röle kullanýlýyorsa multimetre ile çeþitli kontroller yapýlabilir.

Kontrol edilebilecek noktalar arasýnda:

• Röle bobini

• Besleme

• Kontrol devresi

• Þase

• Çýkýþ hattý

• Kontaklarýn çalýþma durumu

• Gerilim düþümü

bulunabilir.

Ancak rölelerin pin baðlantýlarý araçtan araca deðiþir.

Bu nedenle rastgele pinlere enerji vermek yerine aracýn elektrik þemasý ve üretici teknik bilgileri kullanýlmalýdýr.

Ayrýca bir röle basit süreklilik testinden geçmesine raðmen yük altýnda yüksek direnç oluþturabilir.

Merkezi Kilit Sigortasý Neden Sürekli Atar?

Merkezi kilit sigortasý tekrar tekrar atýyorsa daha yüksek amperli sigorta takmak kesinlikle çözüm deðildir.

Sigorta, elektrik tesisatýný aþýrý akýmdan korumak için kullanýlýr.

Sürekli sigorta atmasýnýn nedenleri arasýnda:

• Kýsa devre

• Arýzalý kapý kilit aktüatörü

• Sýkýþmýþ kilit mekanizmasý

• Kapý tesisatýnda hasar

• Su giriþi

• Yanlýþ yapýlmýþ elektrik baðlantýlarý

• Elektronik kontrol ünitesi arýzasý

bulunabilir.

Daha yüksek amperli sigorta kullanýlmasý, kablolarýn taþýyabileceðinden fazla akým geçmesine ve tesisatýn zarar görmesine neden olabilir.

Kapý ile Gövde Arasýndaki Kablolar Neden Önemlidir?

Kapý ile araç gövdesi arasýnda bulunan kablolar, kapý her açýlýp kapandýðýnda hareket eder.

Yýllar içerisinde bu hareket nedeniyle kablolarýn iç kýsmýnda kopma meydana gelebilir.

Bunun sonucunda:

• Tek bir kapý çalýþmayabilir

• Kapý bazen kilitlenebilir

• Bazen kilitlenmeyebilir

• Kapý hareket ettirildiðinde sistem çalýþabilir

• Kapý kontrol modülü iletiþim hatasý verebilir

Bu nedenle sadece bir kapýda merkezi kilit problemi varsa ana merkezi kilit rölesini deðiþtirmeden önce o kapýnýn kablo tesisatý ve aktüatörü kontrol edilmelidir.

Merkezi Kilit Rölesi Arýzalýyken Araç Kullanýlýr mý?

Merkezi kilit sistemi normalde motor veya fren sistemi gibi aracýn temel sürüþ fonksiyonlarýný doðrudan kontrol etmez.

Bu nedenle yalnýzca merkezi kilit arýzasý bulunan bir araç çoðu durumda hareket edebilir.

Ancak sorun:

• Alarm sistemi

• Anahtarsýz giriþ

• Ýmmobilizer

• Hýrsýzlýk önleme sistemi

• Otomatik kapý kilitleme

gibi baþka sistemleri de etkileyebilir.

Ayrýca kapýlarýn güvenilir þekilde kilitlenememesi güvenlik açýsýndan istenmeyen bir durumdur.

Bu nedenle arýza mümkün olan en kýsa sürede giderilmelidir.

Merkezi Kilit Arýzasýnda En Önemli Nokta

Merkezi kilit çalýþmýyorsa doðrudan merkezi kilit rölesinin arýzalý olduðu sonucuna varýlmamalýdýr.

Sistem birçok parçanýn birlikte çalýþmasýyla görev yapar:

Kumanda / anahtar → alýcý → BCM veya kontrol ünitesi → röle / elektronik anahtar → kablo tesisatý → kapý kilit aktüatörü → mekanik kilit

Bu zincirin herhangi bir noktasýndaki arýza benzer belirtiler oluþturabilir.

Özellikle yeni nesil araçlarda klasik röle yerine BCM içerisindeki elektronik anahtarlama devreleri kullanýldýðý için, arýzanýn doðru noktada aranmasý daha da önemlidir.

Bu nedenle en doðru yöntem; önce sigortalarý, aküyü ve kontrol komutlarýný kontrol etmek, ardýndan röle veya elektronik anahtarlama devresini, kablolarý, aktüatörleri ve mekanik kilit mekanizmasýný sistematik þekilde test etmektir.

Merkezi kilit çalýþmýyor diye röle deðiþtirmek yerine, sistemin hangi noktasýnda elektriksel veya mekanik olarak sorun oluþtuðunu tespit etmek doðru onarýmýn temelidir.