Þanzýman Neden Titrer Veya Sarsýntý Yapar?

Þanzýmanýn temel görevi, motordan gelen gücü tekerleklere mümkün olduðunca düzgün ve kontrollü bir þekilde aktarmaktýr. Bu nedenle araçta titreme, sarsýntý, silkelenme veya vites geçiþlerinde vuruntu meydana geldiðinde ilk akla gelen parçalardan biri þanzýman olabilir.

Ancak önemli bir nokta vardýr: Araçta hissedilen bir titreþim her zaman þanzýmanýn arýzalý olduðu anlamýna gelmez.

Titreþimin kaynaðý motor, motor ve þanzýman takozlarý, debriyaj, akslar, CV mafsallarý, þaft, diferansiyel, tork konvertörü, volan, tekerlekler veya aktarma organlarýnýn baþka bir parçasý olabilir.

Bu nedenle teþhiste en önemli bilgilerden biri titreþimin ne zaman ortaya çýktýðýdýr.

Araç rölantide dururken titriyorsa farklý, hýzlanýrken titriyorsa farklý, vites deðiþtirirken sarsýntý yapýyorsa farklý bir arýza ihtimali deðerlendirilmelidir.

Þanzýman Titreþimi Nasýl Hissedilir?

Þanzýman veya aktarma sistemi kaynaklý titreþim farklý þekillerde hissedilebilir.

Sürücü þu belirtilerden bir veya birkaçýný fark edebilir:

• Hýzlanýrken aracýn titremesi

• D veya R konumuna geçildiðinde sarsýntý

• Vites deðiþimlerinde vuruntu

• Düþük hýzda silkelenme

• Debriyaj býrakýlýrken titreme

• Gaza basýldýðýnda veya gaz kesildiðinde vuruntu

• Yük altýnda titreþim

• Þanzýman bölgesinden gelen uðultu veya uðuldama

• Araç hýzý arttýkça artan titreþim

• Vites seçildiðinde aracýn aniden sarsýlmasý

• Debriyaj pedalýna basýldýðýnda veya býrakýldýðýnda deðiþen titreþim

Titreþimin araç içerisinde nerede hissedildiði de teþhis açýsýndan önemlidir.

Direksiyon simidinde daha belirgin hissedilen titreþimler ön tekerlekler, lastikler, süspansiyon veya ön aktarma organlarýyla iliþkili olabilir.

Titreþimin özellikle koltukta veya aracýn tabanýnda hissedilmesi ise þaft, diferansiyel, akslar veya motor-þanzýman baðlantýlarý gibi parçalarýn incelenmesini gerektirebilir.

Bunlar yalnýzca teþhis ipuçlarýdýr. Tek baþýna belirli bir parçanýn kesin olarak arýzalý olduðunu göstermez.

Þanzýman Neden Titrer? Öncelikle Titreþimin Ne Zaman Oluþtuðuna Bakýlmalýdýr

Þanzýman titreþiminin nedenini bulmak için ilk olarak þu sorularýn cevaplanmasý gerekir:

Araç dururken mi titriyor?

Sadece hareket halindeyken mi ortaya çýkýyor?

Hýzlanýrken mi meydana geliyor?

Gaz kesildiðinde mi ortaya çýkýyor?

Vites deðiþtirirken mi hissediliyor?

Belirli bir motor devrinde mi oluþuyor?

Belirli bir araç hýzýnda mý ortaya çýkýyor?

Motor veya þanzýman soðukken mi daha belirgin?

Gaza basmayý býraktýðýnýzda titreþim kayboluyor mu?

Bu ayrýntýlar, arýzanýn kaynaðýný belirlemede oldukça deðerlidir.

Araç Rölantideyken Þanzýman Neden Titrer?

Araç dururken meydana gelen titreþim her zaman þanzýmandan kaynaklanmaz.

Motorun düzensiz çalýþmasý, motor tarafýndan üretilen titreþimin motor ve þanzýman üzerinden araç gövdesine iletilmesine neden olabilir.

Bu durumda olasý nedenler arasýnda þunlar bulunur:

• Motor teklemesi

• Ateþleme sistemi problemleri

• Buji veya bobin sorunlarý

• Yakýt sistemi problemleri

• Vakum kaçaðý

• Kirli gaz kelebeði

• Hava-yakýt karýþýmý problemleri

• Motor takozu arýzasý

• Þanzýman takozu arýzasý

• Rölanti kontrol problemleri

Motor düzgün çalýþýyor ancak D veya R konumuna geçildiðinde titreþim belirgin þekilde artýyorsa, motor ve þanzýman takozlarýnýn kontrol edilmesi özellikle önemlidir.

D veya R Konumuna Geçince Araç Neden Sarsýlýr?

Otomatik þanzýmanlý araçlarda D veya R konumuna geçildiðinde motora ve aktarma sistemine belirli bir yük aktarýlmasý normaldir.

Bu sýrada hafif bir hareket hissedilebilir.

Ancak araç þiddetli þekilde sarsýlýyor, vuruntu yapýyor veya motor grubu normalden fazla hareket ediyorsa bir problem söz konusu olabilir.

En sýk karþýlaþýlan nedenlerden biri motor veya þanzýman takozlarýnýn yýpranmasýdýr.

Takozlarýn görevi yalnýzca motor ve þanzýmaný taþýmak deðildir. Ayný zamanda motor grubunun hareketini kontrol eder ve oluþan titreþimlerin araç gövdesine aktarýlmasýný azaltýr.

Takoz kauçuðu yýprandýðýnda veya takoz kýrýldýðýnda, vites seçildiðinde oluþan tork deðiþimi araçta ciddi bir sarsýntý olarak hissedilebilir.

Þanzýman Takozu Arýzasý Titreþime Nasýl Neden Olur?

Þanzýman takozlarý çoðu zaman göz ardý edilen ancak titreþim ve sarsýntý konusunda oldukça önemli parçalardýr.

Takozun kauçuk bölümü zamanla sertleþebilir, çatlayabilir veya kopabilir. Bazý araçlarda kullanýlan hidrolik veya elektronik kontrollü takozlarda ise farklý arýza türleri görülebilir.

Arýzalý bir þanzýman takozu þu belirtilere neden olabilir:

• Rölantide titreþim

• D veya R'ye geçerken sarsýntý

• Vites deðiþimlerinde vuruntu

• Gaza basýnca motor grubunun fazla hareket etmesi

• Gaz kesildiðinde vuruntu

• Aktarma organlarýndan gelen sesler

• Kabinde normalden fazla titreþim

Bu nedenle þanzýman titreþimi þikayetinde doðrudan þanzýmaný sökmek yerine öncelikle takozlarýn kontrol edilmesi mantýklýdýr.

Þanzýman Hýzlanýrken Neden Titrer?

Özellikle hýzlanma sýrasýnda meydana gelen titreþim dikkatle incelenmelidir.

Motor tork ürettiðinde aktarma organlarýna uygulanan yük artar. Eðer sistemde boþluk, aþýnma veya destek problemi varsa bu durum özellikle gaz altýnda kendisini belli edebilir.

Olasý nedenler arasýnda:

• Þanzýman takozu

• Motor takozu

• Ýç aks mafsalý

• Aks problemi

• Þaft problemi

• Þaft balansý

• Diferansiyel arýzasý

• Gevþemiþ aktarma parçalarý

• Debriyaj veya çift kütleli volan problemi

• Tork konvertörü problemi

• Þanzýman içindeki mekanik problemler

bulunabilir.

Titreþim gaza basýldýðýnda ortaya çýkýyor ve gaz pedalýndan ayaðýnýzý çektiðiniz anda belirgin þekilde azalýyor veya kayboluyorsa, bu durum titreþimin yük altýnda çalýþan aktarma sistemiyle iliþkili olabileceðini gösteren önemli bir ipucudur.

Ýç Aks Mafsalý Titreþime Neden Olur mu?

Evet.

Özellikle iç CV mafsalýndaki aþýnma, hýzlanma sýrasýnda ortaya çýkan titreþimlerin önemli nedenlerinden biri olabilir.

Bu tür titreþimler bazen þanzýmandan geliyormuþ gibi hissedilir.

Aþýnmýþ bir iç aks mafsalýnda:

• Hýzlanýrken titreme

• Yük altýnda sarsýntý

• Silkelenme

• Vuruntu

• Aks bölgesinden gelen sesler

görülebilir.

Dýþ CV mafsallarý ise özellikle direksiyon tam kýrýlmýþ durumdayken meydana gelen klik veya týkýrtý sesleriyle daha sýk iliþkilendirilir.

Ýç mafsal problemleri ise yük altýnda oluþan titreþim açýsýndan daha fazla þüphe uyandýrabilir.

Þaft Arýzasý Þanzýman Titreþimi Gibi Hissedilebilir

Arkadan itiþli, dört çeker ve bazý AWD araçlarda þaft sistemi bulunur.

Þaftýn eðilmesi, balansýnýn bozulmasý, mafsal problemleri veya baðlantýlarýndaki sorunlar ciddi titreþimlere neden olabilir.

Olasý nedenler:

• Eðilmiþ þaft

• Aþýnmýþ üniversal mafsal

• Þaft orta aský rulmaný arýzasý

• Þaft balans problemi

• Gevþemiþ baðlantýlar

• Hasarlý esnek baðlantý elemaný

• Aktarma sisteminde hizalama problemi

Þaft kaynaklý titreþim genellikle motor devrinden ziyade araç hýzýyla daha yakýndan iliþkili olabilir.

Motor Devri mi, Araç Hýzý mý?

Titreþimin belirli bir motor devrinde mi yoksa belirli bir araç hýzýnda mý ortaya çýktýðýný belirlemek teþhis açýsýndan çok deðerlidir.

Titreþim belirli bir motor devrinde ortaya çýkýyorsa motor, debriyaj, volan, tork konvertörü veya motor devriyle birlikte dönen diðer parçalar incelenebilir.

Titreþim belirli bir araç hýzýnda ortaya çýkýyorsa lastikler, jantlar, akslar, þaft, rulmanlar ve araç hýzýyla birlikte dönen diðer parçalar daha fazla önem kazanýr.

Ancak vites deðiþtiðinde motor devri ile araç hýzý arasýndaki iliþki deðiþtiði için bu ayrým her zaman tek baþýna yeterli deðildir.

Kontrollü bir yol testi çoðu zaman gerekir.

Debriyaj Sorunlarý Þanzýman Titreþimine Neden Olur mu?

Manuel þanzýmanlý araçlarda debriyajýn kavrama sýrasýnda titremesi oldukça yaygýn bir þikayettir.

Bu durum genellikle debriyaj silkelemesi veya debriyaj judder olarak adlandýrýlýr.

Özellikle:

• Ýlk kalkýþta

• Yokuþta kalkarken

• Geri viteste

• Debriyaj pedalý býrakýlýrken

• Düþük hýzda manevra yaparken

araçta titreþim veya silkeleme hissedilebilir.

Olasý nedenler:

• Debriyaj balatasýnýn düzensiz yüzeyi

• Yað veya baþka bir maddeyle kirlenmiþ debriyaj balatasý

• Baský plakasý problemi

• Volan yüzeyindeki bozukluklar

• Çift kütleli volan arýzasý

• Hatalý debriyaj montajý

• Motor veya þanzýman takozlarýnýn yýpranmasý

Bu nedenle debriyaj kavramasý sýrasýnda meydana gelen titreþim doðrudan þanzýman arýzasý olarak deðerlendirilmemelidir.

Çift Kütleli Volan Titreþime Neden Olabilir mi?

Çift kütleli volan kullanýlan araçlarda volanýn içindeki sönümleme mekanizmasýnýn aþýnmasý çeþitli titreþim ve seslere yol açabilir.

Belirtiler arasýnda:

• Rölantide titreþim

• Þanzýman bölgesinden gelen týkýrtý

• Debriyaj býrakýlýrken silkeleme

• Motor çalýþtýrýlýrken veya durdurulurken ses

• Hýzlanma sýrasýnda titreþim

• Debriyaj pedalýna basýldýðýnda deðiþen ses veya titreþim

bulunabilir.

Çift kütleli volan motor ile þanzýman arasýnda bulunduðu için meydana getirdiði belirtiler çoðu zaman þanzýman arýzasýyla karýþtýrýlabilir.

Otomatik Þanzýmanda Tork Konvertörü Titreþimi

Geleneksel tork konvertörlü otomatik þanzýmanlarda tork konvertörü titremesi (torque converter shudder) meydana gelebilir.

Bu problem çoðunlukla hafif gaz altýnda veya tork konvertörü kilitleme kavramasýnýn devreye girdiði çalýþma koþullarýnda hissedilebilir.

Sürücü:

• Tekrarlayan bir titreþim

• Kýsa aralýklarla meydana gelen silkelenme

• Bozuk yolda gidiyormuþ hissi

• Hafif hýzlanmada titreþim

• Belirli hýzlarda veya viteslerde sarsýntý

hissedebilir.

Bu problemin nedeni tork konvertörü kavramasý, þanzýman yaðý, hidrolik sistem, basýnç kontrolü, solenoidler veya mekanik aþýnma ile iliþkili olabilir.

Bu nedenle yalnýzca þanzýman yaðýný deðiþtirmek her durumda sorunu çözecek anlamýna gelmez.

Þanzýman Yaðý Titreþime Neden Olur mu?

Þanzýman yaðý, özellikle otomatik þanzýmanlarda çok önemli bir görev üstlenir.

Yað:

• Hareketli parçalarý yaðlar

• Isýnýn uzaklaþtýrýlmasýna yardýmcý olur

• Hidrolik basýnç oluþturulmasýna katký saðlar

• Kavrama elemanlarýnýn çalýþmasýný saðlar

• Vites deðiþim mekanizmasýnýn düzgün çalýþmasýna yardýmcý olur

Yanlýþ yað, bozulmuþ yað, kirlenmiþ yað veya uygun olmayan yað seviyesi þanzýmanýn çalýþma karakterini deðiþtirebilir.

Bunun sonucunda:

• Sert vites geçiþleri

• Gecikmeli kavrama

• Silkeleme

• Kaydýrma

• Vites deðiþiminde vuruntu

• Aþýrý ýsýnma

• Anormal sesler

görülebilir.

Þanzýman Yað Seviyesi Düþükse Ne Olur?

Þanzýman tasarýmýna baðlý olarak düþük yað seviyesi ciddi çalýþma problemlerine neden olabilir.

Özellikle hidrolik basýnçla çalýþan otomatik þanzýmanlarda yetersiz yað:

• Geç kavrama

• Vites geçiþlerinde düzensizlik

• Kaydýrma

• Silkeleme

• Ses

• Aþýrý ýsýnma

gibi sorunlara yol açabilir.

Ancak yað seviyesi kontrolü mutlaka üreticinin belirlediði yönteme göre yapýlmalýdýr.

Bazý modern þanzýmanlarda klasik yað çubuðu bulunmaz ve yað seviyesi belirli bir sýcaklýk aralýðýnda kontrol edilir.

Eski Þanzýman Yaðý Titreþim Yapar mý?

Bazý þanzýmanlarda eski veya özelliklerini kaybetmiþ yað, vites geçiþlerinde sertlik veya titreme gibi problemlere katkýda bulunabilir.

Özellikle otomatik þanzýmanlarda yaðýn sürtünme özelliklerinin ve hidrolik davranýþýnýn bozulmasý kavrama iþlemini etkileyebilir.

Ancak "Þanzýman titriyor, yaðýný deðiþtirince kesin düzelir" þeklinde bir yaklaþým doðru deðildir.

Mekanik bir arýza varsa yalnýzca yað deðiþimi problemi çözmeyebilir.

Ayrýca bazý þanzýmanlarda yað deðiþiminin belirli bir prosedüre göre yapýlmasý gerekir.

Þanzýman Solenoidi Arýzasý Titreþim Yapar mý?

Modern otomatik þanzýmanlarda vites deðiþimlerini ve hidrolik basýncý kontrol etmek için solenoidler kullanýlýr.

Bir solenoidin düzgün çalýþmamasý:

• Sert vites geçiþleri

• Geç vites deðiþtirme

• Yanlýþ vites seçimi

• Vites geçiþinde vuruntu

• Silkeleme

• Titreþim

• Þanzýman arýza lambasý

• Arýza kodlarý

gibi belirtilere neden olabilir.

Ancak solenoid arýzasýnýn elektriksel, hidrolik, mekanik veya kontrol yazýlýmýyla ilgili farklý nedenleri olabilir.

Bu nedenle sadece arýza koduna bakarak solenoid deðiþtirmek doðru teþhis yöntemi deðildir.

Valf Gövdesi Arýzasý Titreþime Neden Olur mu?

Otomatik þanzýmanýn valf gövdesi, hidrolik yaðýn farklý kanallara yönlendirilmesinde önemli rol oynar.

Valf gövdesinde aþýnma, kirlenme, sýkýþan valfler veya basýnç problemleri meydana geldiðinde vites geçiþleri bozulabilir.

Bunun sonucunda:

• Sert vites geçiþleri

• Gecikmeli kavrama

• Sarsýntý

• Yanlýþ vites geçiþleri

• Vites kaydýrma

• Basýnçla iliþkili arýza kodlarý

ortaya çýkabilir.

Valf gövdesi, solenoid ve þanzýman içindeki kavrama sistemleri benzer belirtilere yol açabildiði için doðru teþhis önemlidir.

CVT Þanzýman Neden Titreme Yapar?

CVT yani Continuously Variable Transmission, geleneksel otomatik þanzýmanlardan farklý bir çalýþma prensibine sahiptir.

CVT þanzýmanda titreme özellikle:

• Düþük hýzda hýzlanýrken

• Ýlk kalkýþta

• Hafif gaz altýnda

• Dur-kalk trafikte

• Belirli sýcaklýk koþullarýnda

• Yük altýnda

hissedilebilir.

Nedenler CVT'nin tasarýmýna göre deðiþir.

Þanzýman yaðý, kalkýþ kavramasý bulunan sistemlerde kavrama davranýþý, kasnaklar, kayýþ veya zincir, kontrol sistemi ve iç mekanik aþýnma gibi birçok faktör deðerlendirilebilir.

Bu nedenle tüm CVT þanzýmanlar için geçerli tek bir "titreme nedeni" bulunmaz.

Çift Kavramalý Þanzýman Neden Sarsýntý Yapar?

DCT veya çift kavramalý þanzýmanlarda özellikle düþük hýzlarda hafif silkeleme meydana gelebilir.

Bu durum daha çok:

• Ýlk kalkýþta

• Park manevralarýnda

• Geri viteste

• Dur-kalk trafikte

• Çok düþük hýzlarda

hissedilir.

Çift kavramalý sistemlerde kavramalarýn çok kontrollü ve kademeli þekilde devreye girmesi gerekir.

Kavrama aþýnmasý, aþýrý ýsýnma, kavrama yüzeylerindeki sorunlar, adaptasyon deðerleri veya kontrol sistemi problemleri sarsýntýya neden olabilir.

Bazý DCT sistemlerinde belirli iþlemlerden sonra kavrama adaptasyonu veya kalibrasyonu da gerekebilir.

Þanzýman Yazýlýmý Titreþim Yapabilir mi?

Modern otomatik þanzýmanlar yalnýzca mekanik parçalardan oluþmaz.

Elektronik kontrol ünitesi;

• Vites deðiþtirme zamanýný

• Kavrama basýncýný

• Tork konvertörü kilitlemesini

• Adaptasyon deðerlerini

• Vites seçimini

• Motor tork yönetimini

kontrol eder.

Bu nedenle yazýlým, adaptasyon veya elektronik kontrol problemi de mekanik bir arýza varmýþ gibi hissedilen sarsýntýlara neden olabilir.

Özellikle þanzýman deðiþimi, kontrol ünitesi deðiþimi, bazý yazýlým güncellemeleri veya belirli onarýmlardan sonra üreticinin öngördüðü adaptasyon iþlemleri önemli olabilir.

Vites Deðiþtirirken Þanzýman Neden Vuruntu Yapar?

Vites deðiþimi sýrasýnda hissedilen sarsýntýnýn birçok nedeni olabilir.

Bunlar arasýnda:

• Motor takozlarý

• Þanzýman takozlarý

• Þanzýman yaðý problemleri

• Hidrolik basýnç problemleri

• Solenoid arýzalarý

• Valf gövdesi aþýnmasý

• Kavrama problemleri

• Tork konvertörü

• Þanzýman adaptasyon deðerleri

• Ýç mekanik aþýnma

• Aktarma organlarýnda aþýrý boþluk

bulunabilir.

Vuruntunun hangi vites geçiþinde ortaya çýktýðý da önemlidir.

Örneðin yalnýzca belirli bir vites deðiþiminde meydana gelen problem ile bütün vites geçiþlerinde ortaya çýkan problem ayný þekilde deðerlendirilmemelidir.

Diferansiyel Þanzýman Titreþimine Neden Olabilir mi?

Evet.

Bazý araçlarda diferansiyel þanzýmanýn içinde veya þanzýmana çok yakýn konumda bulunur.

Bu nedenle diferansiyel kaynaklý ses ve titreþimler þanzýmandan geliyormuþ gibi algýlanabilir.

Olasý nedenler:

• Diferansiyel rulmanlarýnýn aþýnmasý

• Diþli hasarý

• Yanlýþ yað kullanýlmasý

• Düþük yað seviyesi

• Diþli boþluðunun artmasý

• Diferansiyel içerisindeki mekanik aþýnmalar

Diferansiyel kaynaklý titreþimler genellikle araç hýzý ve yük deðiþimleriyle birlikte farklýlýk gösterebilir.

Lastik ve Jant Problemleri Þanzýman Titreþimi Sanýlabilir

Araçta hissedilen her titreþimin aktarma organlarýndan kaynaklandýðýný düþünmek doðru deðildir.

Balansý bozuk bir tekerlek veya yapýsal problemi bulunan bir lastik, belirli hýzlarda ciddi titreþim oluþturabilir.

Özellikle:

• Lastik balansýnýn bozuk olmasý

• Lastikte düzensiz aþýnma

• Lastik yapýsýnda hasar

• Jant eðriliði

• Tekerlekte aþýrý salgý

araçta titreþime neden olabilir.

Bu nedenle pahalý bir þanzýman onarýmýna geçmeden önce lastik ve jantlarýn kontrol edilmesi gerekir.

Tekerlek Rulmaný Þanzýman Titreþimi Gibi Hissedilebilir mi?

Aþýnmýþ bir tekerlek rulmaný uðultu, uðuldama ve titreþim oluþturabilir.

Genellikle araç hýzý arttýkça ses veya titreþim deðiþir.

Bazý durumlarda viraj sýrasýnda sesin karakteri de deðiþebilir.

Tekerlek rulmaný doðrudan dönen tekerlekle baðlantýlý olduðu için meydana getirdiði titreþim aktarma organlarýndan geliyor gibi algýlanabilir.

Þanzýman Takozu mu, Þanzýmanýn Kendisi mi Arýzalý?

Bu ayrým son derece önemlidir.

Araç D konumuna geçtiðinde þiddetli þekilde sarsýlýyorsa, bu durum mutlaka þanzýmanýn içindeki mekanik parçalarýn arýzalý olduðu anlamýna gelmez.

Aþýnmýþ bir þanzýman takozu, aktarma grubunun tork deðiþimlerinde normalden fazla hareket etmesine neden olabilir.

Bu nedenle þanzýmaný sökmek veya revizyona göndermekten önce motor ve þanzýman takozlarý mutlaka kontrol edilmelidir.

Þanzýman Arýzasý Motor Titreþimine Neden Olabilir mi?

Evet, ancak iliþki iki yönlüdür.

Motor ve þanzýman birbirine mekanik olarak baðlý olduðu için birindeki problem diðerinin çalýþma karakterini etkileyebilir.

Þanzýmandaki bir problem aktarma yükünü ve vites geçiþlerini deðiþtirebilir.

Bunun tersine, motorun düzensiz çalýþmasý da þanzýman üzerinden kabine titreþim olarak aktarýlabilir.

Bu nedenle motor ve þanzýman problemlerini tamamen birbirinden baðýmsýz deðerlendirmek her zaman doðru deðildir.

Þanzýman Titreþimi Nasýl Teþhis Edilir?

Doðru teþhis genellikle yol testiyle baþlar.

Teknisyen titreþimi kontrollü koþullarda yeniden oluþturmaya çalýþýr.

Özellikle þu bilgiler kaydedilir:

• Titreþim sýrasýnda motor devri

• Araç hýzý

• Seçili vites

• Gaz pedalýnýn konumu

• Motor sýcaklýðý

• Þanzýman sýcaklýðý

• Hýzlanma veya yavaþlama durumu

• Debriyajýn kavrama durumu

• Gaz kesildiðinde titreþimin deðiþip deðiþmediði

Daha sonra araç uygun þekilde kaldýrýlarak aktarma organlarý incelenebilir.

Kontrol edilmesi gerekenler arasýnda:

• Motor takozlarý

• Þanzýman takozlarý

• Akslar

• CV mafsallarý

• Þaft

• Tekerlek rulmanlarý

• Yað kaçaklarý

• Þanzýman yaðý

• Gevþemiþ baðlantýlar

bulunur.

Otomatik þanzýmanlarda ayrýca arýza tespit cihazýyla þanzýman kontrol ünitesi taranabilir.

Arýza Kodlarý Teþhiste Yardýmcý Olabilir

Þanzýman titreþimine bir arýza lambasý eþlik ediyorsa araç mutlaka uygun bir teþhis cihazýyla taranmalýdýr.

Arýza kodlarý:

• Vites deðiþtirme solenoidleri

• Basýnç kontrolü

• Vites oraný

• Tork konvertörü kavramasý

• Þanzýman sýcaklýðý

• Giriþ veya çýkýþ hýz sensörleri

• Haberleþme

• Þanzýman performansý

gibi sistemlerle iliþkili olabilir.

Ancak arýza kodunun bulunmasý, kodda adý geçen parçanýn kesin olarak deðiþtirilmesi gerektiði anlamýna gelmez.

Kod; elektrik tesisatý, soket, sensör, hidrolik sistem, kontrol ünitesi veya baþka bir bileþenden kaynaklanan problemin sonucu da olabilir.

Þanzýman Titreþiyorsa Ýlk Olarak Neler Kontrol Edilmeli?

Þanzýmanda titreþim veya sarsýntý varsa sistematik ilerlemek gerekir.

1. Titreþimin ne zaman meydana geldiðini belirleyin.

Araç dururken mi, hýzlanýrken mi, vites deðiþtirirken mi veya belirli bir hýzda mý?

2. Motorun çalýþma durumunu kontrol edin.

Tekleme veya düzensiz rölanti varsa titreþimin kaynaðý motor olabilir.

3. Motor ve þanzýman takozlarýný kontrol edin.

Çatlak, kopma, aþýrý hareket veya hidrolik kaçak olup olmadýðý incelenmelidir.

4. Lastik ve jantlarý kontrol edin.

Basit bir balans veya lastik problemi gözden kaçýrýlmamalýdýr.

5. Aks, CV mafsallarý ve þaftý kontrol edin.

Özellikle titreþim hýzlanma sýrasýnda ortaya çýkýyorsa bu parçalar önemlidir.

6. Þanzýman yaðýný doðru prosedürle kontrol edin.

Hem yað seviyesi hem de kullanýlan yaðýn üretici tarafýndan belirtilen özelliklere uygun olup olmadýðý deðerlendirilmelidir.

7. Þanzýman elektronik sistemini tarayýn.

Arýza kodlarý ve mümkünse canlý veriler incelenmelidir.

8. Þanzýmanýn iç mekanik parçalarýný en son deðerlendirin.

Dýþarýdaki daha kolay ve daha düþük maliyetli ihtimaller elenmeden þanzýmanýn sökülmesi gereksiz masrafa neden olabilir.

Þanzýman Titriyorsa Araç Kullanýlmaya Devam Edilebilir mi?

Bu sorunun cevabý titreþimin nedenine ve þiddetine baðlýdýr.

Örneðin hafif bir titreþimin nedeni tekerlek balansý olabilir. Buna karþýlýk þanzýmanýn þiddetli þekilde vuruntu yapmasý, vites kaydýrmasý veya yað kaçýrmasý çok daha ciddi bir durumdur.

Þu belirtilerden biri varsa araç mümkün olduðunca az kullanýlmalý ve kýsa sürede kontrol ettirilmelidir:

• Þiddetli sarsýntý

• Vites kaydýrma

• Araçta hareket kaybý

• Þanzýman yaðý kaçaðý

• Yanýk kokusu

• Þiddetli mekanik ses

• Þanzýman arýza lambasý

• Sorunun kýsa sürede belirgin þekilde artmasý

• Viteslerin seçilememesi

Özellikle þaft veya aks gibi dönen aktarma parçalarýndan kaynaklanan ciddi bir titreþim göz ardý edilmemelidir.

Sonuç: Þanzýman Titreþiminin Kaynaðý Her Zaman Þanzýman Deðildir

Þanzýmanýn titremesi veya aracýn sarsýntý yapmasý önemli bir belirti olabilir, ancak bu belirti doðrudan þanzýmanýn arýzalý olduðu anlamýna gelmez.

Sorunun kaynaðý;

• Motor takozu

• Þanzýman takozu

• Debriyaj

• Çift kütleli volan

• Tork konvertörü

• Aks ve CV mafsallarý

• Þaft

• Diferansiyel

• Tekerlek

• Lastik

• Tekerlek rulmaný

• Þanzýman yaðý

• Solenoid

• Valf gövdesi

• Elektronik kontrol sistemi

• Þanzýmanýn iç mekanik parçalarý

olabilir.

Bu nedenle teþhiste en önemli noktalardan biri titreþimin hangi þartlarda ortaya çýktýðýný belirlemektir.

Rölantide meydana gelen titreþim ile hýzlanma sýrasýnda meydana gelen titreþim ayný þekilde deðerlendirilmemelidir. Benzer þekilde, belirli bir araç hýzýnda oluþan titreþim ile belirli bir motor devrinde ortaya çýkan titreþim de farklý kaynaklara iþaret edebilir.

Bu nedenle þanzýman titreþimi þikayetinde doðrudan þanzýman revizyonuna veya parça deðiþimine yönelmek yerine önce motor, takozlar, lastikler, akslar, þaft, diferansiyel, yað ve elektronik kontrol sistemi gibi daha geniþ bir sistem deðerlendirilmelidir.

Amaç sadece titreþen parçayý bulmak deðil, titreþimin neden ortaya çýktýðýný ve hangi çalýþma koþulunda meydana geldiðini belirlemektir.

Bu yaklaþým hem gereksiz þanzýman masraflarýný önler hem de gerçek arýzanýn doðru þekilde giderilmesini saðlar.