Dizel Araçlar Egzozdan Neden Siyah Duman Çýkarýr?

Dizel motorlu araçlarýn egzozundan siyah duman çýkmasý, motorun yakýtý verimli þekilde yakmadýðýný gösteren en belirgin belirtilerden biridir. Özellikle eski dizel motorlarda ani ve sert hýzlanma sýrasýnda kýsa süreli bir siyah duman çýkýþý görülebilir. Ancak egzozdan sürekli, yoðun ve belirgin þekilde siyah duman çýkmasý genellikle motora gereðinden fazla yakýt gönderildiðini, yeterli hava alýnamadýðýný veya yakýtýn düzgün þekilde yanmadýðýný gösterir.

Burada önemli olan nokta þudur:

Siyah duman tek baþýna bir arýza teþhisi deðildir. Bir belirtidir.

Siyah dumanýn nedeni týkalý hava filtresi, hava giriþindeki kýsýtlama, turboþarj arýzasý, turbo basýnç kaçaðý, EGR problemi, enjektör arýzasý, sensör hatasý, aþýrý yakýt püskürtülmesi veya egzoz emisyon sistemindeki bir problem olabilir.

Modern dizel motorlar kurum oluþumunu mümkün olduðunca düþük tutacak þekilde tasarlanmýþtýr. Bu nedenle özellikle DPF bulunan yeni nesil bir dizel araçta yoðun siyah duman görülmesi mutlaka araþtýrýlmalýdýr.

Dizel Motor Egzozdan Siyah Duman Çýkarmasý Ne Anlama Gelir?

Siyah dumanýn temel nedeni kurum oluþumudur.

Kurum, büyük ölçüde karbon içeren ve yakýtýn tam olarak yanmamasý sonucunda oluþan partiküllerden meydana gelir.

Dizel motorun düzgün çalýþabilmesi için yanma sýrasýnda doðru miktarda yakýt ile yeterli oksijenin bir araya gelmesi gerekir.

Mevcut oksijenin yakabileceðinden daha fazla yakýt püskürtüldüðünde yanma tam olarak gerçekleþemez.

Bunun sonucunda daha fazla kurum oluþabilir.

Egzoz gazý bu durumda:

• Gri

• Koyu gri

• Siyah

• Yoðun siyah

görünebilir.

Duman ne kadar yoðun ve sürekli ise motorun aþýrý miktarda partikül ürettiðinden þüphelenmek gerekir.

Dizel Motor Neden Kurum Üretir?

Dizel motorlardaki yanma sistemi benzinli motorlardan farklýdýr.

Dizel yakýt, yüksek oranda sýkýþtýrýlmýþ havanýn bulunduðu yanma odasýna doðrudan püskürtülür. Yakýt, yanma odasý içerisinde anýnda tamamen homojen bir þekilde karýþmaz.

Yanma, püskürtülen yakýtýn çevresindeki bölgesel alanlarda gerçekleþir.

Yakýt püskürtme þekli, hava hareketi, enjeksiyon miktarý, enjeksiyon zamaný veya motora giren oksijen miktarý doðru olmadýðýnda yanma odasýnýn bazý bölgelerinde aþýrý yakýt yoðunluðu oluþabilir.

Bu bölgelerde kurum oluþumu artar.

Normal çalýþma koþullarýnda motor yönetim sistemi kurum oluþumunu mümkün olduðunca sýnýrlar.

Sistemin herhangi bir bölümündeki problem bu dengeyi bozduðunda siyah duman ortaya çýkabilir.

En Yaygýn Nedenlerden Biri: Yeterli Hava Alýnamamasý

Dizel motorda siyah dumaný anlamanýn en kolay yollarýndan biri yakýt-hava dengesine bakmaktýr.

Motora giren hava miktarý azalýrken yakýt miktarý yüksek kalýrsa, yanma sýrasýnda yakýt açýsýndan zengin bölgeler oluþabilir.

Bu durum aþaðýdaki nedenlerden kaynaklanabilir:

• Kirli veya týkalý hava filtresi

• Hava giriþ sisteminde kýsýtlama

• Turboþarj problemi

• Turbo basýnç kaçaðý

• EGR arýzasý

• Hava akýþ sensörü arýzasý

• Emme sisteminde karbon birikintileri

• Hava kontrol sistemindeki problemler

Bu nedenle siyah duman þikayetinde hava tarafýnýn kontrol edilmesi önemli bir baþlangýç noktasýdýr.

Kirli Hava Filtresi Siyah Duman Yapar mý?

Evet, aþýrý derecede kirlenmiþ veya týkanmýþ bir hava filtresi motora giren hava miktarýný azaltabilir.

Bu durum özellikle motor yük altýndayken daha belirgin hale gelir.

Çünkü yüksek yük altýnda motorun daha fazla yakýta ve buna karþýlýk daha fazla havaya ihtiyacý vardýr.

Týkalý bir hava filtresi þu belirtilere neden olabilir:

• Siyah duman

• Hýzlanmada isteksizlik

• Motor performansýnda düþüþ

• Gaz tepkisinde zayýflama

• Yakýt tüketiminde artýþ

• Maksimum gücün azalmasý

Bununla birlikte modern motor yönetim sistemleri hava miktarýndaki bazý deðiþiklikleri telafi edebilir. Bu nedenle kirli hava filtresi bulunan her araç mutlaka yoðun siyah duman çýkarmaz.

Hava filtresi kontrol edilmeli ancak otomatik olarak arýzanýn tek nedeni olarak kabul edilmemelidir.

Turboþarj Arýzasý Siyah Dumana Neden Olur mu?

Turboþarj, birçok dizel motorda motora yeterli miktarda hava saðlanmasýnda kritik bir role sahiptir.

Turboþarj emme havasýný sýkýþtýrarak motora daha fazla oksijen girmesini saðlar.

Turboþarj beklenen basýncý üretemediðinde, motora püskürtülen yakýtýn tamamen yanmasý için yeterli hava bulunmayabilir.

Bunun sonucunda özellikle hýzlanma sýrasýnda siyah duman oluþabilir.

Turbo ile ilgili olasý problemler arasýnda þunlar bulunur:

• Aþýnmýþ turboþarj

• Kompresör hasarý

• Deðiþken geometrili turbo mekanizmasýnýn sýkýþmasý

• Wastegate problemi

• Vakum aktüatörü arýzasý

• Elektronik turbo aktüatörü arýzasý

• Turbo basýnç kontrol problemi

• Turbo yataklarýnda aþýnma

Ancak siyah duman görüldüðünde doðrudan turboþarjý deðiþtirmek doðru deðildir.

Turboþarjýn basýncýný kontrol eden sistemdeki bir problem de benzer belirtilere neden olabilir.

Turbo Basýnç Kaçaðý Siyah Duman Yapar mý?

Turboþarj düzgün çalýþýyor olsa bile basýnçlandýrýlmýþ hava motora ulaþmadan önce kaçabilir.

Bu durum özellikle:

• Intercooler hortumlarýnda çatlak

• Gevþek hortum baðlantýlarý

• Kýrýk veya çatlamýþ basýnç borularý

• Intercooler hasarý

• Conta problemleri

• Emme baðlantýlarýndaki kaçaklar

nedeniyle meydana gelebilir.

Turboþarj gerekli basýncý üretirken havanýn bir kýsmý dýþarý kaçýyorsa motor gerçekte ihtiyaç duyduðu hava miktarýný alamaz.

Bunun sonucunda:

• Siyah duman

• Performans kaybý

• Hýzlanmada zayýflama

• Turbo sesinde deðiþiklik

• Basýnç kontrol problemleri

görülebilir.

Turbo basýnç kaçaðý sýrasýnda özellikle hýzlanma esnasýnda ýslýk, týslama veya hava kaçýrma sesi duyulabilir.

Intercooler Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

Evet.

Intercooler, turboþarj tarafýndan sýkýþtýrýlan havanýn sýcaklýðýný düþürerek daha yoðun havanýn motora ulaþmasýný saðlar.

Intercooler hasarlýysa veya hava kaçýrýyorsa motora ulaþan hava miktarý azalabilir.

Özellikle büyük bir kaçak varsa:

• Siyah duman

• Motor gücünde düþüþ

• Hýzlanma problemleri

• Turbo sesinde artýþ

• Turbo basýnç sorunlarý

• Kaçak bölgesinde yaðlý kalýntýlar

görülebilir.

Turboþarjlý motorlarýn emme sisteminde belirli miktarda yað buharý bulunabileceðinden, hortum baðlantýlarýnda çok hafif yaðlanma her zaman arýza anlamýna gelmez.

Ancak belirgin þekilde ýslak ve yoðun yað birikintisi varsa sistem daha ayrýntýlý kontrol edilmelidir.

EGR Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

EGR (Exhaust Gas Recirculation) sistemi, belirli çalýþma koþullarýnda egzoz gazýnýn kontrollü bir miktarýný tekrar emme sistemine gönderir.

Bunun temel amacý yanma sýcaklýðýný düþürmek ve NOx emisyonlarýný azaltmaktýr.

Ancak EGR valfi açýk konumda sýkýþýrsa veya düzgün çalýþmazsa motora giren temiz hava miktarý deðiþebilir.

Yanma odasýna gereðinden fazla egzoz gazý girmesi oksijen miktarýný azaltabilir.

Bunun sonucunda:

• Siyah duman

• Motorun düzensiz çalýþmasý

• Tekleme veya silkeleme

• Performans kaybý

• Hýzlanmada isteksizlik

• Kurum oluþumunda artýþ

görülebilir.

Ancak yalnýzca siyah duman görülmesi EGR valfinin kesin olarak arýzalý olduðunu göstermez.

Emme Sistemindeki Karbon Birikintileri

Dizel motorlarýn emme sisteminde zamanla karbon ve yað birikintileri oluþabilir.

EGR sisteminden gelen egzoz gazlarý ile karter havalandýrma sisteminden gelen yað buharýnýn birleþmesi, özellikle yüksek kilometreli motorlarda emme sisteminde birikinti oluþumuna katkýda bulunabilir.

Aþýrý birikinti meydana geldiðinde:

• Emme manifoldu kanallarý

• EGR geçiþleri

• Emme valfleri

• Gaz kelebeði veya hava kontrol parçalarý

üzerindeki hava geçiþleri daralabilir.

Motora yeterli temiz hava giremediðinde kurum oluþumu ve siyah duman artabilir.

Dizel Enjektör Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

Enjektörler dizel motorun yanma sisteminin en önemli parçalarýndan biridir.

Enjektörün doðru miktarda yakýtý, doðru zamanda ve doðru püskürtme deseniyle göndermesi gerekir.

Aþýnmýþ, kirlenmiþ, kaçýran veya mekanik olarak hasar görmüþ bir enjektör yakýtý doðru þekilde atomize edemeyebilir.

Enjektör kaynaklý problemler arasýnda:

• Fazla yakýt püskürtülmesi

• Kötü yakýt atomizasyonu

• Yanlýþ püskürtme deseni

• Enjektör iç veya dýþ kaçaðý

• Enjektör iðnesinin sýkýþmasý

• Yanlýþ yakýt miktarý

• Silindirler arasýnda dengesiz yakýt daðýlýmý

bulunabilir.

Yakýtýn yeterince iyi atomize olmamasý, yanma odasýnda aþýrý yakýt bulunan bölgeler oluþturabilir ve kurum üretimini artýrabilir.

Siyah dumana ek olarak motorun düzensiz çalýþmasý, zor çalýþma, yakýt tüketiminde artýþ veya anormal yanma sesleri varsa enjektörlerin test edilmesi gerekebilir.

Enjektör Zamanlamasý Siyah Duman Yapabilir mi?

Evet.

Yakýt enjeksiyon zamaný yanma verimliliði üzerinde doðrudan etkilidir.

Yakýt çok erken veya çok geç püskürtülürse yanma olmasý gereken koþullarda gerçekleþmeyebilir.

Motorun yapýsýna ve arýzanýn türüne baðlý olarak yanlýþ enjeksiyon zamanlamasý:

• Siyah duman

• Güç kaybý

• Yakýt tüketiminde artýþ

• Düzensiz çalýþma

• Zor çalýþma

• Emisyonlarda artýþ

gibi belirtilere neden olabilir.

Elektronik kontrollü dizel motorlarda enjeksiyon zamanlamasý, çeþitli sensörlerden gelen bilgiler ve ECU yazýlýmýndaki kontrol stratejileri kullanýlarak belirlenir.

Dolayýsýyla zamanlama ile ilgili bir sorun her zaman mekanik triger zamanlamasýnýn kaydýðý anlamýna gelmez.

Hava Akýþ Sensörü Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

Modern dizel motorlarda motorun aldýðý hava miktarýnýn belirlenmesi için çeþitli sensörler kullanýlýr.

Bunlardan biri MAF (Mass Air Flow) sensörüdür.

MAF sensörü yanlýþ bilgi gönderirse motor kontrol ünitesi motora giren hava miktarýný yanlýþ deðerlendirebilir.

Bu durum EGR kontrolünü ve yakýt püskürtme stratejisini etkileyebilir.

MAF sensörü arýzasý veya yanlýþ ölçüm durumunda:

• Siyah duman

• Performans kaybý

• Hýzlanma problemleri

• Düzensiz çalýþma

• Yakýt tüketiminde artýþ

• EGR ile ilgili arýza kodlarý

• Motor arýza lambasý

görülebilir.

Ancak MAF sensörü yalnýzca siyah duman görüldüðü için deðiþtirilmemelidir.

Sensörün gerçek zamanlý verileri ve üretici deðerleri kontrol edilmelidir.

MAP Sensörü Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

MAP (Manifold Absolute Pressure) sensörü emme sistemindeki mutlak basýnç hakkýnda motor kontrol ünitesine bilgi verir.

Turbo dizel motorlarda MAP sensörü özellikle önemlidir.

Çünkü motor kontrol ünitesi turbo basýncýný ve motorun hava durumunu deðerlendirmek için bu verileri kullanabilir.

MAP sensörü yanlýþ basýnç deðeri gönderirse ECU gerçek turbo basýncýný yanlýþ deðerlendirebilir.

Bu da yakýt miktarýnýn veya turbo kontrolünün yanlýþ olmasýna neden olabilir.

Olasý belirtiler:

• Siyah duman

• Güç kaybý

• Hýzlanmada isteksizlik

• Turbo kontrol problemleri

• Motor arýza lambasý

olabilir.

Ancak MAP sensörü de test edilmeden doðrudan deðiþtirilmemelidir.

Aþýrý Yakýt Püskürtülmesi Siyah Duman Yapar mý?

Evet.

Motora mevcut hava miktarýnýn verimli þekilde yakabileceðinden daha fazla yakýt gönderilirse siyah duman oluþabilir.

Bunun nedenleri arasýnda:

• Enjektör kalibrasyon problemi

• Yakýt basýncý kontrol arýzasý

• ECU kontrol problemi

• Yanlýþ yazýlým

• Aþýrý yakýt odaklý motor yazýlýmý

• Enjektör arýzasý

bulunabilir.

Bu durum özellikle modifiye edilmiþ dizel araçlarda dikkate alýnmalýdýr.

Hava kapasitesi artýrýlmadan yakýt miktarýnýn ciddi þekilde artýrýlmasý kurum oluþumunu önemli ölçüde artýrabilir.

Dizel Yazýlýmý Siyah Duman Yapar mý?

Bazý modifiye edilmiþ dizel motorlarda aþýrý yakýt püskürtülmesi nedeniyle siyah duman görülebilir.

Yakýt miktarýný artýran bir yazýlým, yeterli hava saðlandýðýnda motor gücünü artýrabilir.

Ancak yakýt miktarý motorun mevcut hava kapasitesinin üzerine çýkarýlýrsa sonuç daha fazla kurum olabilir.

Bu nedenle yoðun siyah duman kesinlikle yüksek performansýn kanýtý olarak deðerlendirilmemelidir.

Tam tersine, yoðun siyah duman yakýtýn tamamýnýn verimli þekilde yakýlamadýðýný gösterebilir.

DPF Siyah Dumaný Önler mi?

DPF (Diesel Particulate Filter), dizel egzozundaki kurum ve partikülleri yakalamak için kullanýlan partikül filtresidir.

Bu nedenle çalýþan bir DPF'ye sahip modern dizel araçlarýn egzozundan normal þartlarda belirgin miktarda siyah partikül dumaný çýkmasý beklenmez.

DPF bulunan bir araç yoðun þekilde siyah duman çýkarýyorsa durum özellikle araþtýrýlmalýdýr.

Olasý nedenler arasýnda:

• DPF hasarý

• DPF'nin devre dýþý býrakýlmasý

• DPF'nin çýkarýlmasý

• Egzoz sisteminde deðiþiklik

• Motorun aþýrý kurum üretmesi

• Rejenerasyon problemleri

• Egzoz sistemindeki baþka arýzalar

bulunabilir.

DPF kurum üretmez; motor tarafýndan üretilen partikülleri yakalar.

Motor normalden fazla kurum üretiyorsa asýl neden yine motorun yanma sistemi üzerinde araþtýrýlmalýdýr.

Týkalý DPF Siyah Duman Yapar mý?

Aþýrý dolmuþ veya arýzalý bir DPF egzoz karþý basýncýný artýrarak motor performansýnda ciddi sorunlara neden olabilir.

Ancak normal çalýþan bir DPF, kurumun egzozdan dýþarý çýkmasýný engellemek üzere tasarlanmýþtýr.

Bu nedenle yoðun siyah dumanýn nedeni yalnýzca “DPF týkalý” þeklinde açýklanmamalýdýr.

Týkalý DPF þu belirtilere neden olabilir:

• Motor gücünde düþüþ

• Egzoz karþý basýncýnda artýþ

• Rejenerasyon problemleri

• Motor arýza lambasý

• Yakýt tüketiminde artýþ

• Koruma modu (limp mode)

Belirtilerin þekli ve þiddeti araçtan araca deðiþebilir.

Hýzlanýrken Siyah Duman Çýkmasý Normal mi?

Bazý eski dizel motorlarda gaza aniden basýldýðýnda kýsa süreli koyu bir duman bulutu görülebilir.

Bunun nedeni yakýt miktarýnýn hýzlý þekilde artmasý ve turboþarj basýncýnýn ayný anda anýnda yükselmemesidir.

Bu durum özellikle eski nesil dizel teknolojilerinde daha sýk görülür.

Ancak hýzlanma boyunca devam eden yoðun siyah duman farklý bir durumdur.

Sürekli siyah duman, motorun aþýrý kurum ürettiðini veya emisyon sisteminin partikülleri gerektiði gibi kontrol edemediðini düþündürür.

Yokuþ Çýkarken Siyah Duman Çýkmasý

Siyah dumanýn özellikle:

• Yokuþ çýkarken

• Araç yüklüyken

• Römork çekerken

• Sert hýzlanýrken

• Yüksek motor yükünde

ortaya çýkmasý hava veya yakýt sistemiyle ilgili bir problemi düþündürebilir.

Motor yük altýndayken daha fazla havaya ihtiyaç duyar.

Turboþarj gerekli havayý saðlayamýyorsa veya emme sisteminde kýsýtlama varsa kurum oluþumu artabilir.

Bu nedenle dumanýn yalnýzca belirli yük koþullarýnda ortaya çýkmasý önemli bir teþhis ipucudur.

Rölantide Siyah Duman

Rölantide sürekli siyah duman görülmesi farklý nedenlere iþaret edebilir.

Bunlar arasýnda:

• Enjektör problemleri

• Aþýrý yakýt püskürtülmesi

• EGR arýzasý

• Hava akýþý problemleri

• Motor yönetim sistemi arýzalarý

• Yanma problemleri

• Yakýt kontrol sorunlarý

bulunabilir.

Dizel motorun rölantide sürekli ve yoðun siyah duman çýkarmasý normal kabul edilmez.

Araç kullanýlmaya devam edilmeden önce neden araþtýrýlmalýdýr.

Siyah Duman ve Yakýt Tüketiminin Artmasý

Siyah dumanla birlikte yakýt tüketiminde belirgin bir artýþ varsa aþýrý yakýt püskürtülmesi veya verimsiz yanma önemli bir ihtimal haline gelir.

Motor, yakýtýn tamamýný verimli þekilde güce dönüþtüremiyor olabilir.

Ancak yüksek yakýt tüketiminin tek nedeni motorun yakýt sistemi deðildir.

Örneðin:

• Yanlýþ lastik basýncý

• Aþýrý araç yükü

• Agresif sürüþ

• Frenlerin sýkmasý

• Termostat problemi

• Diðer mekanik arýzalar

da yakýt tüketimini artýrabilir.

Kýzdýrma Bujisi Arýzasý Siyah Duman Yapar mý?

Kýzdýrma bujileri temel olarak dizel motorun soðuk çalýþtýrýlmasýna ve soðuk çalýþmanýn iyileþtirilmesine yardýmcý olur.

Arýzalý kýzdýrma bujileri:

• Soðukta zor çalýþma

• Ýlk çalýþtýrmada düzensiz çalýþma

• Soðuk çalýþmada beyaz veya gri duman

• Emisyon artýþý

gibi problemlere neden olabilir.

Siyah duman ise kýzdýrma bujisi arýzasýnýn tipik belirtisi deðildir.

Bu nedenle dizel araçta siyah duman görüldüðü için doðrudan kýzdýrma bujilerini deðiþtirmek doðru bir teþhis yöntemi deðildir.

Turbo Arýzasý Hem Siyah Hem Mavi Duman Yapabilir mi?

Turboþarj arýzasýnýn türüne göre farklý renklerde duman görülebilir.

Turbo yeterli basýncý üretemiyorsa motora yeterli hava ulaþmamasý nedeniyle siyah duman oluþabilir.

Buna karþýlýk turboþarjýn yað sýzdýrmazlýðýnda problem varsa motor yaðý emme veya egzoz sistemine girebilir ve bu durum mavi veya mavimsi-gri duman oluþturabilir.

Genel olarak:

Siyah duman daha çok kurum, yakýt ve hava dengesizliðiyle iliþkilidir.

Mavi duman ise daha çok motor yaðýnýn yanma sürecine veya egzoz sistemine girmesiyle iliþkilidir.

Ancak duman renkleri her zaman kesin teþhis saðlamaz.

Siyah Duman Motor Ýçin Zararlý mýdýr?

Siyah dumanýn kendisinden daha önemli olan, buna neden olan problemdir.

Motor uzun süre aþýrý kurum üretiyorsa þu sorunlar ortaya çýkabilir:

• Emme sisteminde kurum birikmesi

• EGR sisteminin kirlenmesi

• DPF'nin daha hýzlý dolmasý

• Turboþarjýn kirlenmesi

• Motor yaðýnýn daha fazla kirlenmesi

• Yakýt tüketiminin artmasý

• Emisyonlarýn yükselmesi

Asýl arýza çözülmeden araç kullanýlmaya devam edilirse ikincil arýzalarýn oluþma ihtimali artabilir.

Dizel Motorda Siyah Duman Nasýl Teþhis Edilir?

Doðru teþhis, öncelikle siyah dumanýn ne zaman ortaya çýktýðýnýn belirlenmesiyle baþlamalýdýr.

Örneðin þu sorular önemlidir:

• Duman ne zaman çýkýyor?

• Yalnýzca hýzlanýrken mi?

• Rölantide de var mý?

• Motor gücünde azalma var mý?

• Yakýt tüketimi arttý mý?

• Motor arýza lambasý yanýyor mu?

• Araçta DPF bulunuyor mu?

Daha sonra arýza tespit cihazýyla kayýtlý ve bekleyen arýza kodlarý kontrol edilmelidir.

Araca baðlý olarak canlý verilerde þu deðerler incelenebilir:

• MAF hava akýþ deðeri

• MAP basýncý

• Turbo basýncý

• Yakýt basýncý

• EGR komutu ve geri bildirimi

• Enjektör düzeltme deðerleri

• DPF diferansiyel basýncý

• Egzoz sýcaklýðý

• Motor yükü

Bunun yanýnda emme sistemi ve turbo basýnç hattý fiziksel olarak da kontrol edilmelidir.

Siyah Duman Görüldüðünde Ýlk Olarak Neler Kontrol Edilmeli?

Her motor için ayný teþhis sýrasý geçerli deðildir.

Ancak nispeten basit ve kolay kontrol edilebilen parçalardan baþlamak genellikle daha mantýklýdýr.

Öncelikle hava filtresi ve hava giriþ sistemi kontrol edilebilir.

Ardýndan turbo hortumlarý ve intercooler baðlantýlarý incelenmelidir.

Basýnç kaçaðý olup olmadýðý kontrol edilmelidir.

Aracýn sistemine göre vakum hatlarý veya elektronik turbo kontrol parçalarý incelenebilir.

Daha sonra EGR sistemi, MAF ve MAP sensörleri ile enjektörlerin çalýþma deðerleri deðerlendirilmelidir.

DPF bulunan araçlarda DPF doluluk durumu ve diferansiyel basýnç deðerleri de kontrol edilmelidir.

Bu yöntem, pahalý parçalarý sýrayla ve deneme-yanýlma yöntemiyle deðiþtirmekten çok daha saðlýklý bir teþhis yaklaþýmýdýr.

Dizel Araçta Siyah Duman Nasýl Önlenir?

Düzenli bakým, aþýrý kurum oluþumunu azaltmanýn en etkili yollarýndan biridir.

Aracýn üreticisinin önerdiði motor yaðýný ve yakýtý kullanýn.

Hava filtresini uygun bakým aralýklarýnda deðiþtirin.

Motor arýza lambasýný veya emisyon sistemi uyarýlarýný görmezden gelmeyin.

Turboþarj ve intercooler hortumlarýný periyodik bakýmlarda kontrol ettirin.

EGR ve emme sisteminin durumunu ihmal etmeyin.

DPF bulunan araçlarda normal rejenerasyon sürecinin tamamlanmasýna izin verin. Ancak DPF'nin sürekli rejenerasyon yapmasý veya rejenerasyonun sürekli baþarýsýz olmasý durumunda sadece zorla rejenerasyon yaptýrmak yerine altta yatan neden araþtýrýlmalýdýr.

Özellikle yüksek kilometreli dizel motorlarda enjektörlerin durumu da kontrol edilmelidir.

Siyah Duman Çýkaran Dizel Araç Kullanýlmaya Devam Edilir mi?

Bu durum dumanýn miktarýna ve eþlik eden belirtilere baðlýdýr.

Eski bir dizel motorda sert hýzlanma sýrasýnda kýsa süreli bir duman çýkýþý acil bir motor arýzasý anlamýna gelmeyebilir.

Ancak yoðun ve sürekli siyah duman farklýdýr.

Araç aniden siyah duman çýkarmaya baþladýysa ve bunun yanýnda:

• Güç kaybý

• Aþýrý yakýt tüketimi

• Turbo problemi

• Motor arýza lambasý

• Koruma modu

• Anormal motor çalýþmasý

gibi belirtiler varsa araç mümkün olan en kýsa sürede kontrol edilmelidir.

Motor sýcaklýðý normalden fazla yükseliyorsa veya ciddi uyarý lambalarý yanýyorsa aracý kullanmaya devam etmek daha büyük hasarlara yol açabilir.

Sonuç

Dizel araçlarýn egzozundan siyah duman çýkmasý genellikle yanma sýrasýnda aþýrý kurum oluþtuðunu gösterir.

En temel neden, yakýt miktarý ile motora giren hava miktarý arasýndaki dengenin bozulmasýdýr. Ancak bu dengesizliðe neden olan çok sayýda farklý arýza olabilir.

Kirli hava filtresi, emme sistemindeki kýsýtlama, turbo basýnç kaçaðý, turboþarj arýzasý, EGR problemi, emme sistemindeki karbon birikintileri, MAF veya MAP sensörü arýzasý, enjektör problemi, aþýrý yakýt püskürtülmesi ve motor yönetim sistemi arýzalarý bunlardan bazýlarýdýr.

DPF bulunan modern dizel araçlarda yoðun siyah duman özellikle dikkat edilmesi gereken bir belirtidir. Çünkü çalýþan bir DPF, motor tarafýndan üretilen partiküllerin önemli bölümünü egzozdan dýþarý çýkmadan önce tutmak üzere tasarlanmýþtýr.

Bu nedenle siyah duman görüldüðünde yalnýzca tek bir parçaya odaklanmak yerine hava giriþ sistemi, turboþarj, EGR, yakýt sistemi, sensörler ve egzoz emisyon sistemi birlikte deðerlendirilmelidir.

Siyah duman sadece görsel bir problem deðildir. Motorun yakýtý ve havayý doðru þekilde kullanmadýðýný gösteren önemli bir uyarý olabilir. Arýzanýn erken teþhis edilmesi, hem yakýt tüketiminin kontrol altýnda tutulmasýna hem de turbo, EGR, DPF ve diðer motor bileþenlerinde oluþabilecek ikincil problemlerin önlenmesine yardýmcý olabilir.