TR
EN
LPG Tadilatı Sonrası Yapılması Gereken İşlemler
Araca LPG sistemi takılması, yalnızca tankın ve diğer parçaların monte edilmesiyle tamamlanan bir işlem değildir. LPG dönüşümünden sonra aracın mekanik ve elektronik sistemlerinin kontrol edilmesi, LPG sisteminin doğru şekilde ayarlanması ve gerekli resmi işlemlerin tamamlanması gerekir.
Özellikle Türkiye'de LPG dönüşümü sonrasında montajın teknik olarak uygun olması kadar, tadilatın araç kayıtlarına işlenmesi ve gerekli muayene işlemlerinin tamamlanması da önemlidir.
LPG Montajı Sonrası İlk Kontroller
Montaj tamamlandıktan sonra aracın hemen normal kullanıma bırakılması yerine öncelikle LPG sisteminin fiziksel olarak kontrol edilmesi gerekir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
-
LPG tankının sağlam şekilde sabitlenmesi
-
Multivalfin doğru şekilde monte edilmesi
-
Dolum ağzının bağlantısı
-
LPG borularının bağlantıları
-
Regülatörün montajı
-
LPG enjektörlerinin bağlantıları
-
LPG ECU'sunun bağlantıları
-
Elektrik tesisatı
-
Hortum ve kabloların güzergâhı
-
Sıcak yüzeylere karşı gerekli izolasyonların yapılması
-
Motor bölmesindeki bağlantıların güvenliği
Özellikle LPG borularının egzoz manifoldu, egzoz borusu veya aşırı sıcaklık oluşturan diğer parçalarla temas etmemesi gerekir.
Kabloların ve yakıt hatlarının hareketli veya keskin kenarlı parçalara sürtünmesi de zaman içinde sorun oluşturabilir.
LPG Kaçak Kontrolü Yapılmalı
Tadilat sonrasında yapılması gereken en önemli işlemlerden biri kaçak kontrolüdür.
LPG bağlantılarında çok küçük bir sızıntı bile güvenlik açısından önemlidir. Tank, multivalf, dolum hattı, LPG boruları, regülatör ve enjektör bağlantıları kontrol edilmelidir.
LPG kokusu alınması normal kabul edilmemelidir.
Kaçak kontrolü sırasında kesinlikle çakmak, kibrit veya başka bir açık alev kullanılmamalıdır. Uygun kaçak tespit ekipmanı veya üretici tarafından kabul edilen yöntemler kullanılmalıdır.
Bir bağlantıda kaçak tespit edilirse araç normal şekilde kullanılmaya devam edilmemeli ve sorun giderilmelidir.
LPG Tankı ve Multivalf Kontrol Edilmeli
Tank, LPG sisteminin en önemli güvenlik parçalarından biridir.
Montaj sonrasında tankın:
-
Doğru konumda olması
-
Sağlam şekilde sabitlenmesi
-
Montaj noktalarının uygun olması
-
Hasar veya deformasyon bulunmaması
-
Boru bağlantılarının düzgün olması
-
Multivalf bağlantısının doğru yapılması
kontrol edilmelidir.
Tankın bulunduğu bölümde gevşek parça veya tankın hareket etmesine izin verecek bir montaj problemi bulunmamalıdır.
Multivalf de ayrıca kontrol edilmelidir. Dolum, yakıt çıkışı ve güvenlik fonksiyonlarının sistem tasarımına uygun şekilde çalışması gerekir.
LPG Dolum Ağzı Kontrol Edilmeli
Dolum ağzı da tadilat sonrasında gözden geçirilmesi gereken parçalardan biridir.
Dolum bağlantısının sağlam olması, kapağının düzgün kapanması ve dolum hattında kaçak bulunmaması gerekir.
Dolum sırasında yakıt kokusu, bağlantı çevresinde anormal ses veya başka bir problem fark edilirse sistem kontrol edilmelidir.
Regülatör Kontrolü
Geleneksel gaz fazı LPG sistemlerinde regülatör, yakıt sisteminin temel parçalarından biridir.
Regülatör LPG'nin basıncını düşürür ve yakıtın gaz fazına geçmesine yardımcı olur.
Montajdan sonra regülatörün:
-
Sağlam şekilde sabitlendiği
-
LPG bağlantılarının doğru olduğu
-
Soğutma suyu bağlantılarının doğru yapıldığı
-
Hortumlarda kaçak veya kıvrılma bulunmadığı
-
Çalışma sıcaklığının uygun olduğu
kontrol edilmelidir.
Regülatörün motor soğutma sistemiyle bağlantısında problem olması, özellikle motor ısındığında LPG sisteminin çalışma karakterini etkileyebilir.
LPG Enjektörleri Kontrol Edilmeli
LPG enjektörlerinin montaj konumu ve bağlantıları da önemlidir.
Enjektör hortumlarının mümkün olduğunca uygun ve dengeli uzunlukta olması, bağlantıların sağlam yapılması ve emme sisteminde kaçak oluşturulmaması gerekir.
Enjektörlerin yanlış konumlandırılması veya hortumların uygunsuz şekilde döşenmesi, LPG'nin silindirlere eşit şekilde dağılmasını olumsuz etkileyebilir.
Bu durum rölanti düzensizliği, tekleme, gaz tepkisinde gecikme veya yakıt tüketiminde artış şeklinde kendini gösterebilir.
LPG ECU ve Elektrik Tesisatı Kontrolü
LPG ECU'su aracın orijinal motor yönetim sistemiyle birlikte çalışır. Bu nedenle elektrik bağlantılarının düzgün yapılması son derece önemlidir.
Montaj sonrasında:
-
Besleme bağlantıları
-
Şase bağlantıları
-
Sigortalar
-
Enjektör bağlantıları
-
Sensör bağlantıları
-
ECU soketleri
-
Kablo ekleri
-
İzolasyonlar
kontrol edilmelidir.
Özellikle sonradan yapılan kablo eklerinin uygun şekilde izole edilmesi gerekir.
Gevşek veya hatalı elektrik bağlantıları zaman zaman ortaya çıkan LPG arızalarına, düzensiz çalışmaya ve motor arıza lambasına neden olabilir.
LPG Sisteminin Kalibrasyonu Yapılmalı
Mekanik montaj tamamlandıktan sonra LPG sisteminin ECU üzerinden kalibre edilmesi gerekir.
Bu işlem yalnızca aracın rölantide düzgün çalışmasına bakılarak tamamlanmamalıdır.
LPG sistemi farklı çalışma koşullarında kontrol edilmelidir.
Örneğin:
-
Rölanti
-
Hafif gaz
-
Orta yük
-
Hızlanma
-
Ani hızlanma
-
Yokuş çıkışı
-
Yüksek motor devri
-
Sabit hız
-
Gaz pedalının bırakılması
-
Yeniden hızlanma
gibi farklı durumlarda motorun tepkisi incelenmelidir.
İyi bir LPG ayarında araç yalnızca rölantide değil, farklı yük ve devirlerde de düzgün çalışmalıdır.
Benzin ve LPG Çalışması Karşılaştırılmalı
LPG dönüşümü sonrasında aracın benzinli ve LPG'li çalışma karakteri karşılaştırılmalıdır.
Motor benzinde düzgün çalışıyor ancak LPG'de:
-
Tekleme
-
Gaz yememe
-
Rölanti dalgalanması
-
Ani güç kaybı
-
Silkeleme
-
Geçiş sırasında stop etme
-
Aşırı tüketim
gibi sorunlar ortaya çıkıyorsa LPG kalibrasyonu veya sistem bileşenleri kontrol edilmelidir.
Ancak her motor problemini doğrudan LPG sistemine bağlamak da doğru değildir.
Bujiler, bobinler, vakum kaçakları, oksijen sensörleri, hava ölçüm sistemi veya motorun mekanik durumu gibi faktörler de LPG çalışma karakterini etkileyebilir.
Motor Arıza Kodları Kontrol Edilmeli
LPG tadilatından sonra OBD cihazıyla motor kontrol ünitesinde kayıtlı hata kodları kontrol edilmelidir.
Özellikle şu tür arızalara dikkat edilmelidir:
-
Misfire/tekleme kodları
-
Fakir karışım kodları
-
Zengin karışım kodları
-
Oksijen sensörü kodları
-
Yakıt düzeltme değerleriyle ilişkili sorunlar
-
Emisyon sistemi hataları
Burada önemli olan yalnızca hata kodunu silmek değildir.
Bir hata kodu oluşuyorsa bunun neden oluştuğu araştırılmalıdır.
Yakıt Düzeltme Değerleri Kontrol Edilebilir
Daha detaylı bir LPG ayarında motorun STFT ve LTFT değerleri de incelenebilir.
Bu değerler motor kontrol ünitesinin karışımı düzeltmek için ne kadar müdahale ettiğini gösterir.
LPG ayarı ciddi şekilde hatalıysa motor kontrol ünitesi sürekli olarak yakıt miktarını artırmaya veya azaltmaya çalışabilir.
Bu nedenle yalnızca LPG ECU'sunun kendi ekranındaki değerleri değil, gerektiğinde aracın orijinal ECU'sundaki yakıt düzeltme değerlerini de değerlendirmek daha sağlıklı sonuç verebilir.
LPG'den Benzine ve Benzinden LPG'ye Geçiş Test Edilmeli
Sistem ilk çalıştırıldığında araç genellikle benzinle çalışır ve uygun sıcaklığa ulaştığında LPG'ye geçer.
Bu geçiş sırasında:
-
Sarsıntı
-
Tekleme
-
Stop etme
-
Ani devir düşmesi
-
Gaz tepkisinde gecikme
-
Motor arıza lambası
gibi problemler oluşmamalıdır.
Geçiş sıcaklığı ve geçiş stratejisi kullanılan LPG sistemi ve motor için uygun şekilde ayarlanmalıdır.
Yol Testi Yapılmalı
LPG montajının başarılı olup olmadığı yalnızca servis içerisinde anlaşılmayabilir.
Bu nedenle tadilat sonrasında gerçek kullanım koşullarını içeren bir yol testi yapılması önemlidir.
Araç mümkünse:
-
Şehir içinde
-
Sabit hızda
-
Orta hızlanmalarda
-
Ani hızlanmalarda
-
Yokuşta
-
Yüksek motor devrinde
-
Farklı motor yüklerinde
test edilmelidir.
Özellikle yüksek yük altında LPG basıncı, enjeksiyon süresi ve karışımın nasıl davrandığı kontrol edilmelidir.
Yakıt Tüketimi Hemen Değerlendirilmemeli
LPG dönüşümünden hemen sonra tek bir depo üzerinden yakıt tüketimi hakkında kesin karar vermek doğru değildir.
Yakıt tüketimi;
-
Sürüş tarzı
-
Trafik
-
Hava sıcaklığı
-
Lastik basıncı
-
Klima kullanımı
-
Motor sıcaklığı
-
LPG kalibrasyonu
-
LPG'nin bileşimi
-
Araç yükü
gibi birçok faktörden etkilenebilir.
Daha sağlıklı bir değerlendirme için birkaç dolum boyunca tüketim takip edilmelidir.
LPG Tadilatının Resmi İşlemleri Tamamlanmalı
Türkiye'de LPG dönüşümü yalnızca teknik montaj açısından değerlendirilmemelidir. Araçta yapılan tadilatın gerekli teknik ve resmi süreçlerinin de tamamlanması gerekir.
Montaj sonrasında gerekli belgeler hazırlanmalı ve araç tadilat sonrası muayene sürecinden geçirilmelidir.
LPG dönüşümünün mevzuata uygunluğunu gösteren teknik belgeler ve montajla ilgili evraklar bu süreçte önem taşır.
Muayene işlemi tamamlandıktan sonra araç kayıtlarında gerekli değişikliğin yapılması gerekir.
Buradaki amaç, aracın yakıt sistemindeki değişikliğin resmi araç kayıtlarıyla uyumlu hale getirilmesidir.
LPG Montaj Belgeleri Saklanmalı
LPG dönüşümüne ilişkin belgelerin araç sahibi tarafından saklanması faydalıdır.
Özellikle:
-
Montajla ilgili belgeler
-
Teknik belgeler
-
Muayene evrakları
-
Sistem ve komponent bilgileri
-
Bakım kayıtları
ileride ihtiyaç duyulabilecek bilgiler arasında yer alabilir.
Araç satılacaksa bu kayıtların bulunması da yeni araç sahibinin LPG sisteminin geçmişini anlamasını kolaylaştırır.
İlk Kullanım Döneminde Araç Takip Edilmeli
Montaj ve kalibrasyon tamamlandıktan sonra araç hemen uzun süre kontrolsüz şekilde kullanılmamalıdır.
İlk kullanım döneminde sürücü özellikle şu belirtilere dikkat etmelidir:
-
LPG kokusu
-
Motor arıza lambası
-
Tekleme
-
Gaz yememe
-
Rölanti bozukluğu
-
LPG'ye geçerken sarsıntı
-
Ani güç kaybı
-
Normalden fazla yakıt tüketimi
-
Olağandışı sesler
Bu belirtilerden biri ortaya çıkarsa sorun kendiliğinden düzelir diye düşünülmemelidir.
Özellikle LPG kokusu veya yakıt sistemiyle ilgili şüpheli bir durum varsa araç kontrol edilmelidir.
LPG Tadilatı Sonrası “Sorunsuz” Ne Demektir?
Bir LPG dönüşümünün başarılı olması yalnızca aracın LPG'de çalışması anlamına gelmez.
Gerçek anlamda başarılı bir dönüşümde:
Mekanik montaj doğru olmalı, yakıt sisteminde kaçak bulunmamalı, elektrik bağlantıları güvenilir olmalı, LPG ECU'su doğru kalibre edilmeli, araç farklı yük ve devirlerde düzgün çalışmalı ve gerekli resmi işlemler tamamlanmış olmalıdır.
Bu aşamalardan biri eksik kaldığında araç LPG ile çalışıyor olsa bile dönüşümün tamamen tamamlandığını söylemek doğru olmaz.
LPG tadilatı sonrasında yapılacak kontrollerin amacı yalnızca aracı LPG ile çalıştırmak değil, sistemin güvenli, uyumlu, verimli ve uzun süre sorunsuz çalışmasını sağlamaktır.
