Far Arýzalarý Ve Sorunlarýnýn Teþhis Edilmesi

Araç farlarý, özellikle gece sürüþünde güvenliðiniz için en önemli sistemlerden biridir. Farlar yalnýzca yolu görmenizi saðlamaz; ayný zamanda aracýnýzýn diðer sürücüler tarafýndan fark edilmesine yardýmcý olur.

Bir farýn çalýþmamasý her zaman ampulün patladýðý anlamýna gelmez. Arýzanýn kaynaðý ampul, soket, sigorta, röle, kablo, þase baðlantýsý, far anahtarý, kontrol modülü, xenon ateþleyicisi, balast veya þarj sistemi olabilir.

Bu nedenle far arýzalarýnda doðrudan pahalý bir parça deðiþtirmek yerine, öncelikle arýzanýn hangi bölümden kaynaklandýðýný belirlemek gerekir.

Farlardan Biri Yanmýyor

Sadece bir far çalýþmýyorsa ilk kontrol edilmesi gereken parçalardan biri ampuldür.

Halojen gibi filamanlý ampullerde zamanla filaman incelir ve sonunda koparak ampulün yanmasýna neden olur. Ampulün kullaným ömrü; ampul tipine, kullaným süresine, titreþime, elektrik sistemindeki voltaja ve sürüþ koþullarýna göre deðiþir.

Gece çok fazla araç kullanmak ampulün çalýþma süresini artýrýr. Bozuk ve titreþimli yollarda kullanýlan araçlarda da filaman daha fazla mekanik strese maruz kalabilir.

Ancak tek farýn yanmamasý doðrudan ampulün arýzalý olduðunu göstermez.

Soket, kablo, sigorta, þase baðlantýsý veya far kontrol sistemi de arýzaya neden olabilir.

Ampulü Deðiþtirmeden Önce Soketi Kontrol Edin

Yeni ampul takmadan önce farýn arkasýndaki elektrik baðlantýsýný dikkatlice inceleyin.

Þunlara bakýn:

• Gevþek baðlantý

• Oksitlenme

• Yanmýþ veya erimiþ plastik

• Hasarlý elektrik terminalleri

• Kopmuþ veya zarar görmüþ kablolar

• Su giriþi belirtileri

• Soketin yerine tam olarak kilitlenmemesi

Soket yanmýþ veya gevþemiþse yeni ampul takmak sorunu çözmeyebilir. Hatta elektrik baðlantýsýndaki yüksek direnç yeni ampulün de kýsa sürede arýzalanmasýna neden olabilir.

Halojen Far Ampulü Nasýl Deðiþtirilir?

Birçok araçta far ampulü, far muhafazasýnýn arka tarafýndan deðiþtirilir. Ancak eriþim alaný araçtan araca büyük ölçüde deðiþir.

Bazý araçlarda ampule ulaþmak oldukça kolaydýr. Bazý modellerde ise hava filtresi kutusu, akü, ýzgara, davlumbaz veya tamponun bir bölümünün sökülmesi gerekebilir.

Bu nedenle doðru ampul tipi ve deðiþim yöntemi için aracýn kullaným kýlavuzuna bakýlmalýdýr.

Genel olarak:

1. Motoru stop edin.

2. Farlarý kapatýn.

3. Ampulün soðumasýný bekleyin.

4. Elektrik soketini çýkarýn.

5. Ampulü tutan klips veya kilitleme mekanizmasýný açýn.

6. Eski ampulü çýkarýn.

7. Yeni ampulü doðru yönde takýn.

8. Elektrik soketini baðlayýn.

9. Farý test edin.

Halojen Ampulün Camýna Dokunmayýn

Halojen ampul deðiþtirirken ampulün cam kýsmýna çýplak elle dokunmamaya dikkat edin.

Parmaklardaki yað ve kir, ampul camýnýn üzerinde kalabilir. Ampul çalýþma sýcaklýðýna ulaþtýðýnda bu kirlenme cam üzerinde sýcaklýk farklýlýklarýna neden olarak ampulün ömrünü kýsaltabilir.

Ampulü mümkün olduðunca plastik tabanýndan tutun. Temiz eldiven kullanmak da iyi bir yöntemdir.

Yeni Ampulü Yerine Tamamen Sabitlemeden Önce Test Edin

Yeni ampulü baðladýktan sonra çalýþýp çalýþmadýðýný kontrol etmek faydalýdýr.

Ampul çalýþýyorsa farý kapatýn ve ampulü muhafazaya doðru þekilde sabitleyin.

Arka kapaðýn ve soketin doðru þekilde takýldýðýndan emin olun.

Arka kapak düzgün kapanmazsa farýn içerisine su ve kir girebilir. Bu durum zamanla soketlerde ve diðer elektrik baðlantýlarýnda korozyona, far içerisinde nem oluþmasýna ve elektronik bileþenlerin zarar görmesine neden olabilir.

Yeni ampul de yanmýyorsa sorun büyük ihtimalle yalnýzca ampulde deðildir. Soket, sigorta, kablo, þase ve far kontrol sistemi incelenmelidir.

Oksitlenmiþ bir baðlantýda uygun elektrik kontak temizleyicisi kullanýlabilir. Ancak soket yanmýþ, gevþemiþ veya fiziksel olarak hasar görmüþse deðiþtirilmesi gerekir.

Xenon (HID) Far Çalýþmýyor

Xenon veya HID farlar, halojen farlardan farklý bir çalýþma sistemine sahiptir.

HID ampullerde geleneksel bir filaman bulunmaz. Ampul içerisinde elektrik arký oluþturulur ve bunun baþlatýlmasý için yüksek voltajlý bir ateþleme sistemi gerekir.

Aracýn tasarýmýna baðlý olarak ampul ve ateþleyici ayrý parçalar olabilir veya ayný ünite içerisinde bulunabilir.

HID farýn çalýþmamasýna þu sorunlar neden olabilir:

• Arýzalý HID ampul

• Gevþek veya hasarlý soket

• Oksitlenmiþ baðlantý

• Arýzalý ateþleyici

• Arýzalý balast veya kontrol ünitesi

• Kötü þase baðlantýsý

• Hasarlý kablo

• Far içerisine su girmesi

• Far kontrol modülü arýzasý

HID sistemleri yüksek voltajla çalýþabildiðinden, halojen farlara göre çok daha dikkatli müdahale edilmelidir.

Sistem enerjiliyken xenon ampulü, ateþleyiciyi veya yüksek voltaj baðlantýlarýný sökmeye çalýþmayýn.

Xenon Far Arýzasý Nasýl Teþhis Edilir?

En doðru yaklaþým, arýzanýn ampulü mü yoksa aracýn elektrik devresini mi takip ettiðini belirlemektir.

Araç üreticisinin servis prosedürü buna izin veriyorsa, bilinen saðlam bir ampul ile test yapýlabilir.

Bilinen saðlam ampul arýzalý tarafta çalýþýyorsa, eski ampulün arýzalý olma ihtimali yüksektir.

Saðlam olduðu bilinen ampul de çalýþmýyorsa ateþleyici, balast, soket, kablo veya þase baðlantýsý araþtýrýlmalýdýr.

Bazý araçlarda ateþleyici ve balast ayrý parçalardýr. Bazý araçlarda ise elektronik ünite farklý bir tasarýma sahiptir.

Bu nedenle teþhis yapmadan doðrudan pahalý ateþleyici veya balast deðiþtirmek doðru deðildir.

Her Ýki Far da Çalýþmýyor

Ýki farýn ayný anda çalýþmamasý durumunda iki ampulün ayný anda arýzalanmasýndan ziyade, her iki farýn ortak kullandýðý elektrik veya kontrol devreleri araþtýrýlmalýdýr.

Olasý nedenler:

• Atmýþ sigorta

• Arýzalý far rölesi

• Far anahtarý arýzasý

• Far kolu veya kombinasyon anahtarý arýzasý

• Kablo problemi

• Þase problemi

• Güç besleme problemi

• Gövde kontrol modülü (BCM) arýzasý

• Far kontrol modülü arýzasý

• Haberleþme/CAN-Bus problemi

Ýlk olarak aracýn kullaným kýlavuzundaki sigorta þemasýndan ilgili far sigortasýný bulun.

Far Sigortasý Atmýþsa

Sigorta atmýþsa, mutlaka ayný amper deðerindeki sigorta ile deðiþtirilmelidir.

Daha yüksek amperli bir sigorta takarak sorunu geçici olarak çözmeye çalýþmayýn.

Yeni sigorta kýsa süre içerisinde tekrar atarsa devrede kýsa devre, hasarlý kablo, arýzalý bir elektronik bileþen veya aþýrý akým çeken baþka bir parça olabilir.

Bu durumda tekrar tekrar sigorta deðiþtirmek doðru deðildir.

Sigortanýn neden attýðý bulunmalýdýr.

Far Devresinde Elektrik Nasýl Kontrol Edilir?

Bir multimetre veya uygun bir 12 volt test lambasý kullanýlarak far devresinin belirli noktalarýnda elektrik olup olmadýðý kontrol edilebilir.

Ancak yalnýzca bir noktada voltaj görülmesi devrenin kesin olarak saðlam olduðu anlamýna gelmez.

Kablo veya baðlantýda yüksek direnç varsa, devre yük altýna girdiðinde voltaj ciddi þekilde düþebilir.

Bu nedenle bazý durumlarda yalnýzca voltaj ölçümü yerine voltaj düþümü testi yapýlmasý gerekir.

Bu test özellikle oksitlenmiþ soketler, kötü þase baðlantýlarý ve hasarlý kablolarýn bulunmasýnda faydalýdýr.

Far Rölesini Kontrol Etmek

Araçta geleneksel bir far rölesi bulunuyorsa, rölenin besleme, kumanda ve çýkýþ taraflarý kontrol edilebilir.

Eski tip bir röle fiziksel olarak sallandýðýnda içerisinden ses gelmesi, rölenin içerisindeki parçalarýn kýrýlmýþ olabileceðine iþaret edebilir. Ancak röleyi sallamak tek baþýna güvenilir bir arýza teþhis yöntemi deðildir.

En doðru yöntem rölenin elektriksel olarak test edilmesidir.

Ayrýca yeni nesil araçlarýn tamamýnda geleneksel deðiþtirilebilir far rölesi bulunmaz. Far fonksiyonlarý doðrudan bir gövde kontrol modülü veya aydýnlatma kontrol modülü tarafýndan elektronik olarak yönetilebilir.

Far Anahtarý veya Far Kolu Arýzasý

Far anahtarlarý ve direksiyon üzerindeki far kollarý yýllar boyunca kullanýldýkça aþýnabilir.

Özellikle þu durumlarda kombinasyon anahtarý veya far kontrol sistemi araþtýrýlmalýdýr:

• Kýsa farlar çalýþýyor, uzun farlar çalýþmýyorsa

• Uzun farlar çalýþýyor, kýsa farlar çalýþmýyorsa

• Selektör çalýþmýyorsa

• Farlar ara sýra yanýp sönüyorsa

• Farlar kolun hareketine baðlý olarak çalýþýyorsa

• Farlarýn çalýþma þekli düzensizse

Far kolunun veya direksiyon kolonundaki kombinasyon anahtarýnýn deðiþtirilmesi, basit bir ampul deðiþimi kadar kolay olmayabilir.

Bazý araçlarda sökme iþlemi sýrasýnda hava yastýðý sistemine de müdahale edilmesi gerekebileceðinden, bu tür iþlemler konusunda deneyimli bir teknisyen tarafýndan yapýlmasý daha güvenlidir.

Farlar Titriyor veya Parlaklýðý Deðiþiyor

Farlarýn sürekli olarak titremesi, parlaklýðýnýn artýp azalmasý veya elektrik yüklerine baðlý olarak belirgin þekilde deðiþmesi þarj sistemiyle ilgili bir probleme iþaret edebilir.

Olasý nedenler:

• Alternatör arýzasý

• Voltaj regülatörü problemi

• Gevþek akü kutup baþlarý

• Kötü þase baðlantýsý

• Hasarlý kablo

• Akü problemi

• Far kontrol modülü arýzasý

• LED sürücü devresi problemi

• Kalitesiz veya uyumsuz aftermarket aydýnlatma ekipmaný

Motor çalýþýrken þarj sistemi kontrol edilebilir.

Geleneksel sistemlerde yaklaþýk 13,5–14,5 volt civarýnda deðerler görülebilir, ancak bu deðerler tüm araçlar için kesin bir standart deðildir.

Modern araçlarda akü sýcaklýðý, akü doluluk seviyesi, motor yükü ve enerji yönetimi nedeniyle þarj voltajý deðiþken olabilir.

Bu nedenle yalnýzca tek bir voltaj ölçümüne bakarak alternatörün arýzalý olduðuna karar verilmemelidir.

Farlar Yolu Yeterince Aydýnlatmýyor

Farlarýnýz çalýþýyor olmasýna raðmen yolu yeterince aydýnlatmýyorsa sorunun kaynaðý ampul olmayabilir.

Þunlarý kontrol edin:

• Far dýþ camýnýn kirli olmasý

• Far camýnýn sararmasý

• Plastik yüzeyin matlaþmasý

• Far içerisinde yoðun nem olmasý

• Ampulün yanlýþ takýlmasý

• Eski veya zayýflamýþ ampuller

• Kalitesiz aftermarket ampuller

• Far ayarýnýn bozuk olmasý

• Düþük elektrik voltajý

• Reflektör veya projektör sisteminin zarar görmesi

Komple far deðiþtirmeden önce bu noktalarýn tamamýnýn kontrol edilmesi gereksiz masrafý önleyebilir.

Sararmýþ ve Matlaþmýþ Far Camlarý

Özellikle eski araçlarda plastik far camlarý zaman içerisinde sararabilir, matlaþabilir veya süt beyazý bir görünüme dönüþebilir.

Güneþ ýþýðý, UV ýþýnlarý, hava koþullarý, kimyasallar ve zamanla oluþan oksidasyon plastik yüzeyin bozulmasýna neden olabilir.

Matlaþmýþ far camý ýþýðý düzgün geçirmediði için farýn aydýnlatma performansýný ciddi þekilde düþürebilir.

Bu durumda profesyonel far temizleme ve restorasyon iþlemi, komple far deðiþimine göre çok daha ekonomik bir çözüm olabilir.

Ancak restorasyon her far arýzasýný çözmez.

Ýç reflektör, projektör, LED modülü veya farýn optik sistemi hasarlýysa farýn deðiþtirilmesi gerekebilir.

Far Ýçerisinde Buðulanma ve Su

Far içerisinde hafif ve geçici buðulanma her zaman farýn tamamen sýzdýrdýðý anlamýna gelmez.

Modern farlarda iç ve dýþ ortam arasýndaki basýnç ve sýcaklýk deðiþimlerini dengelemek için havalandýrma sistemleri bulunabilir.

Bu nedenle belirli koþullarda hafif yoðuþma oluþabilir ve far çalýþtýktan sonra kendiliðinden kaybolabilir.

Ancak:

• Su damlacýklarý oluþuyorsa

• Farýn altýnda su birikiyorsa

• Yoðun buðu sürekli kalýyorsa

• Buðu tekrar tekrar oluþuyorsa

farýn kontrol edilmesi gerekir.

Olasý nedenler:

• Far gövdesinde çatlak

• Far camýnda çatlak

• Arka kapaðýn düzgün kapanmamasý

• Conta hasarý

• Havalandýrma sisteminin týkanmasý

• Soket veya kablo üzerinden su giriþi

• Sonradan yapýlan modifikasyonlarýn sýzdýrmazlýðý bozmasý

Far içerisindeki su; ampul, soket, balast, LED modülü ve elektronik kontrol ünitelerinde korozyona ve arýzaya neden olabilir.

Modern Farlarýn Gövdesini Delmek Doðru Deðildir

Eski araçlarda far içerisindeki nemi azaltmak amacýyla far gövdesine küçük delikler açýlmasý gibi yöntemler zaman zaman uygulanmýþtýr.

Ancak bu yöntem modern farlar için genel olarak önerilmez.

Far gövdesini delmek, üreticinin tasarladýðý sýzdýrmazlýk ve havalandýrma sistemini bozabilir. Bunun sonucunda far içerisine daha fazla su ve toz girebilir.

Bunun yerine suyun neden girdiði araþtýrýlmalý ve conta, kapak, havalandýrma veya çatlak gibi gerçek problem giderilmelidir.

Far Ayarý Bozuksa Görüþünüz Azalabilir

Farlarýn saðlam olmasý tek baþýna yeterli deðildir.

Farlarýn doðru açýyla yolu aydýnlatmasý gerekir.

Farlar çok yukarý bakýyorsa karþýdan gelen sürücülerin gözünü alabilir. Çok aþaðý bakýyorsa aracýn önündeki yol yeterince aydýnlatýlamaz.

Saða veya sola yanlýþ ayarlanmýþ farlar da yolun düzgün þekilde aydýnlatýlmasýný engelleyebilir.

Basit bir kontrol için araç düz bir zeminde bir duvarýn karþýsýna park edilerek ýþýk desenleri incelenebilir. Ancak bu yöntem yalnýzca bariz bir ayar problemini anlamaya yardýmcý olur.

Kesin far ayarý için üreticinin belirlediði ölçüm yöntemi ve uygun far ayar cihazý kullanýlmalýdýr.

Sonradan Takýlan Xenon ve LED Sistemlerine Dikkat

Halojen far için tasarlanmýþ bir far gövdesine uyumsuz xenon veya LED dönüþüm kiti takmak her zaman daha iyi aydýnlatma saðlamaz.

Farýn optik sistemi belirli bir ýþýk kaynaðýnýn konumuna ve geometrisine göre tasarlanmýþtýr.

Uyumsuz bir ampul:

• Yanlýþ ýþýk deseni oluþturabilir

• Karþýdan gelen sürücülerin gözünü alabilir

• Yolun yeterince aydýnlanmamasýna neden olabilir

• Elektrik sisteminde sorun oluþturabilir

• Far kapaðýnýn sýzdýrmazlýðýný bozabilir

• Far içerisinde buðulanmaya yol açabilir

Bu nedenle yalnýzca “daha güçlü ýþýk” ürettiði için herhangi bir ampulün kullanýlmasýndan kaçýnýlmalýdýr.

Aracýn far gövdesiyle uyumlu ve ilgili aydýnlatma sistemi için tasarlanmýþ ürün kullanýlmalýdýr.

Komple Far Almadan Önce Ýyi Bir Teþhis Yapýn

Özellikle yeni nesil araçlarda komple far grubu oldukça pahalý olabilir.

LED modülleri, adaptif farlar, projektör sistemleri, elektronik kontrol üniteleri ve otomatik seviye ayarlama sistemleri nedeniyle bir far grubunun fiyatý basit bir ampulden çok daha yüksek olabilir.

Bu nedenle tek bir aydýnlatma fonksiyonu çalýþmadýðýnda hemen komple far deðiþtirilmemelidir.

Öncelikle þu parçalar kontrol edilmelidir:

• Ampul

• Sigorta

• Röle

• Soket

• Kablo

• Þase

• Far anahtarý

• Kombinasyon anahtarý

• Balast

• Ateþleyici

• LED sürücü modülü

• Far kontrol modülü

• Far gövdesi

Doðru teþhis, gereksiz yere pahalý parça deðiþtirilmesini önler.

Bazý Far Arýzalarý Geri Çaðýrma Nedeni Olabilir

Far problemlerinin tamamý kullaným veya bakým kaynaklý deðildir.

Geçmiþte bazý üreticiler; far sürücü modülü arýzalarý, kablolama problemleri, aþýrý ýsýnma, ampul baðlantýsýnýn gevþemesi veya diðer aydýnlatma sistemi kusurlarý nedeniyle çeþitli modelleri geri çaðýrmýþtýr.

Bu nedenle özellikle ayný far arýzasý tekrar tekrar ortaya çýkýyorsa aracýn geri çaðýrma kayýtlarýnýn kontrol edilmesi faydalý olabilir.

Aracýnýzýn VIN numarasý üzerinden üreticinin veya yetkili kurumlarýn güncel geri çaðýrma bilgilerini kontrol etmek, ücretsiz bir onarým ihtimalini ortaya çýkarabilir.

Far Arýzalarýnda Sistematik Teþhis Önemlidir

Far arýzalarýnda en büyük hata, belirtilen parçayý kontrol etmeden doðrudan deðiþtirmektir.

Tek far yanmýyorsa öncelikle ampul, soket ve baðlantýlar kontrol edilmelidir.

Ýki far birden çalýþmýyorsa ortak sigorta, röle, anahtar, güç beslemesi ve kontrol modülleri araþtýrýlmalýdýr.

Farlar titriyorsa alternatör ve þarj sistemiyle birlikte elektrik baðlantýlarý kontrol edilmelidir.

Farlar yeterince aydýnlatmýyorsa ampulün yaný sýra far camý, optik sistem ve far ayarý incelenmelidir.

Far içerisinde sürekli nem veya su varsa yalnýzca buðuyu gidermek yerine su giriþinin kaynaðý bulunmalýdýr.

Özellikle xenon/HID, LED, adaptif veya elektronik kontrollü far sistemlerinde geliþigüzel parça deðiþimi yerine uygun ölçüm ve teþhis ekipmanlarý kullanýlmalýdýr.

Güvenli Sürüþ Ýçin Farlarý Ýhmal Etmeyin

Far arýzasý basit bir ampul deðiþiminden çok daha ciddi bir elektrik veya elektronik probleme kadar uzanabilir.

Gece çalýþan tek bir farla yolculuða devam etmek görüþünüzü azaltabileceði gibi diðer sürücülerin aracýnýzý fark etmesini de zorlaþtýrabilir. Yanlýþ far ayarý karþýdan gelen sürücülerin gözünü alabilir. Elektrik sistemindeki kýsa devre veya hasarlý kablolar ise daha ciddi problemlere yol açabilir.

Bu nedenle far arýzalarýnda en doðru yaklaþým, önce belirtileri doðru deðerlendirmek, ardýndan arýzalý bölümü sistematik þekilde test etmektir.

Gereksiz yere komple far deðiþtirmek yerine ampulden sokete, sigortadan kabloya ve kontrol modülüne kadar sistemin tamamýný kontrol etmek hem arýzanýn doðru þekilde giderilmesini hem de gereksiz onarým masraflarýnýn önlenmesini saðlar.