Direksiyon Kolonu Arýzasý ve Belirtileri Nelerdir?

Direksiyon kolonu, sürücünün direksiyon simidinden uyguladýðý hareketi direksiyon kutusuna veya direksiyon mekanizmasýna aktaran önemli bir parçadýr. Direksiyon simidi ile direksiyon kutusu arasýnda mekanik baðlantý saðlayan kolon; mil, mafsal, yataklar, baðlantý parçalarý ve araç tasarýmýna göre çeþitli elektronik veya elektrikli bileþenlerden oluþabilir.

Modern araçlarda direksiyon kolonu yalnýzca mekanik bir baðlantý parçasý deðildir. Bazý araçlarda elektrikli direksiyon kilidi (ESL), direksiyon açý sensörü, direksiyon kolon modülü, kontak mekanizmasý, elektronik kumandalar ve elektrikli direksiyon destek sistemleriyle iliþkili bileþenler de kolon çevresinde bulunabilir.

Bu nedenle direksiyon kolonunda meydana gelen bir arýza yalnýzca direksiyon simidinde boþluk veya ses þeklinde ortaya çýkmayabilir. Bazý arýzalar doðrudan sürüþ güvenliðini etkileyebilirken, bazýlarý elektronik sistemlerde hata mesajlarýna ve çalýþmayan fonksiyonlara neden olabilir.

Direksiyon Kolonu Ne Ýþe Yarar?

Direksiyon kolonunun temel görevi direksiyon simidinin hareketini direksiyon mekanizmasýna aktarmaktýr.

Sürücü direksiyon simidini çevirdiðinde hareket sýrasýyla:

Direksiyon simidi → direksiyon kolonu → ara mil/mafsal → direksiyon kutusu veya kremayer → rotlar → tekerlekler

üzerinden tekerleklere aktarýlýr.

Direksiyon kolonu ayný zamanda sürücünün güvenliði açýsýndan da önemli bir yapýya sahiptir. Birçok modern araçta kolon, çarpýþma sýrasýnda kontrollü þekilde hareket ederek direksiyon simidinin sürücüye aktaracaðý kuvveti azaltmaya yardýmcý olacak þekilde tasarlanýr.

Bazý araçlarda direksiyon kolonu üzerinde veya kolonun hemen çevresinde elektronik sistemler de bulunur.

Örneðin:

• Direksiyon açý sensörü

• Direksiyon kolon kontrol modülü

• Elektrikli direksiyon kilidi

• Kontak anahtarý veya elektronik kontak sistemi

• Direksiyon simidi kumandalarý

• Silecek ve aydýnlatma kumandalarý

• Cruise control kumandalarý

• Vites deðiþtirme kulakçýklarý

• Hava yastýðý baðlantýlarý

Bu nedenle "direksiyon kolonu arýzasý" ifadesi araçtan araca farklý bir problemi ifade edebilir.

Direksiyon Kolonu Arýzasýnýn Belirtileri Nelerdir?

Direksiyon kolonunda problem olduðunda ortaya çýkan belirtiler, arýzanýn mekanik mi yoksa elektronik mi olduðuna göre deðiþir.

En sýk karþýlaþýlan belirtiler þunlardýr:

• Direksiyonda anormal boþluk

• Direksiyon simidinde sallanma

• Direksiyon çevrilirken týkýrtý

• Gýcýrtý veya sürtünme sesi

• Direksiyonda vuruntu

• Direksiyon hareketinde takýlma

• Direksiyonun bazý noktalarda sertleþmesi

• Direksiyonun merkezleme davranýþýnýn bozulmasý

• Direksiyon simidinde titreþim

• Direksiyonun saða veya sola çevrilirken düzensiz hissettirmesi

• Direksiyon açý sensörü hatalarý

• Elektrikli direksiyon sistemi uyarýsý

• Direksiyon kilidinin açýlmamasý

• Aracýn çalýþtýrýlamamasý

• Direksiyon kolonundaki elektronik kumandalarýn çalýþmamasý

• ABS/ESP veya direksiyon sistemiyle ilgili hata kodlarý

Ancak bu belirtilerin tamamý doðrudan direksiyon kolonunun arýzalý olduðunu göstermez. Ayný belirtiler direksiyon kutusu, ara mil, mafsal, rot baþlarý, süspansiyon parçalarý, elektrikli direksiyon motoru veya direksiyon açý sensöründen de kaynaklanabilir.

Direksiyondan Týkýrtý Gelmesi

Direksiyon kolonuyla ilgili en çok dikkat çeken belirtilerden biri direksiyon çevrilirken gelen týkýrtý veya vuruntu sesidir.

Özellikle araç park halindeyken direksiyon saða ve sola çevrildiðinde:

• Týk

• Tak

• Klonk

• Vuruntu

• Çýtýrtý

gibi sesler duyulabilir.

Bunun nedeni kolon içerisindeki baðlantýlarda boþluk oluþmasý, mafsal aþýnmasý, yatak problemi veya ara mil baðlantýlarýndaki gevþeklik olabilir.

Fakat ayný ses direksiyon kutusundan, rot baþýndan, rotil baðlantýlarýndan veya süspansiyon parçalarýndan da gelebilir.

Bu nedenle yalnýzca sesin direksiyon simidine yakýn hissedilmesi, arýzanýn kesin olarak kolon içerisinde olduðunu göstermez.

Direksiyon Kolonunda Boþluk Oluþmasý

Direksiyon simidini küçük miktarda saða ve sola hareket ettirdiðinizde tekerleklerin hemen tepki vermesi beklenir.

Direksiyon simidinde belirgin bir boþluk oluþmuþsa ve direksiyon simidi hareket ettiði halde tekerleklerin hareketi gecikiyorsa, direksiyon sistemindeki mekanik baðlantýlar kontrol edilmelidir.

Olasý nedenler arasýnda:

• Direksiyon kolonunda aþýnma

• Ara mil mafsalýnda boþluk

• Direksiyon kutusunda boþluk

• Direksiyon baðlantýlarýnda gevþeme

• Rot veya rot baþý aþýnmasý

• Kolon baðlantý noktalarýnda gevþeklik

bulunabilir.

Direksiyonda hissedilen boþluk sürüþ güvenliði açýsýndan önemlidir ve ihmal edilmemelidir.

Direksiyon Çevirirken Sürtme veya Gýcýrtý Sesi

Direksiyon kolonunun yataklarýnda veya baðlantý noktalarýnda problem olduðunda direksiyon çevrilirken sürtme, gýcýrtý veya kuru çalýþma sesi duyulabilir.

Ancak bu belirti için direksiyon kolonunu hemen suçlamak doðru deðildir.

Örneðin:

• Direksiyon simidi kaplamalarý

• Direksiyon simidi ile kolon arasýndaki plastik parçalar

• Direksiyon spiral kablosu (clock spring)

• Direksiyon kolon yataklarý

• Direksiyon kutusu

• Süspansiyon üst takozlarý

benzer seslere neden olabilir.

Özellikle ses direksiyon simidinin her iki yönde çevrilmesi sýrasýnda düzenli olarak ortaya çýkýyorsa, sesin tam olarak nereden geldiðinin belirlenmesi gerekir.

Direksiyonun Takýlmasý veya Sertleþmesi

Direksiyon kolonundaki mekanik bir problem direksiyon hareketini etkileyebilir.

Direksiyon çevirirken belirli bir noktada sertleþme, takýlma veya hareketin kesikli hale gelmesi ciddi þekilde araþtýrýlmalýdýr.

Bununla birlikte modern araçlarda direksiyon sertleþmesinin çok daha farklý nedenleri olabilir.

Örneðin:

• Elektrikli direksiyon motoru

• Elektrikli direksiyon kontrol ünitesi

• Düþük akü voltajý

• Alternatör problemi

• Direksiyon açý sensörü

• Tork sensörü

• Direksiyon kutusu

• Hidrolik direksiyon pompasý

• Hidrolik yað eksikliði

• Direksiyon baðlantýlarýnda mekanik sýkýþma

ayný sonucu oluþturabilir.

Özellikle elektrik destekli direksiyonda düþük voltaj bile direksiyon sisteminin geçici olarak devre dýþý kalmasýna neden olabilir.

Direksiyon Simidinde Titreþim

Direksiyon kolonundaki aþýnmýþ bir mafsal veya baðlantý problemi direksiyon simidinde titreþim oluþturabilir.

Ancak direksiyon titreþiminin çok daha yaygýn nedenleri vardýr.

Örneðin:

• Jant balansýnýn bozuk olmasý

• Eðilmiþ jant

• Lastik deformasyonu

• Ön takým boþluklarý

• Rot ayarýnýn bozuk olmasý

• Fren diskindeki problemler

• Tekerlek rulmaný

• Direksiyon kutusu

• Süspansiyon parçalarý

direksiyonda titreþime neden olabilir.

Bu nedenle özellikle yüksek hýzlarda ortaya çýkan titreþim doðrudan direksiyon kolonuna baðlanmamalýdýr.

Direksiyon Açý Sensörü Arýzasý

Bazý araçlarda direksiyon açý sensörü direksiyon kolonu içerisinde veya direksiyon simidi/kolon grubunun bir parçasý olarak bulunabilir.

Sensör, direksiyon simidinin hangi konumda olduðunu kontrol ünitesine bildirir.

Bu bilgi özellikle:

• ABS

• ESP/ESC

• Elektrikli direksiyon

• Þerit takip sistemi

• Sürüþ destek sistemleri

tarafýndan kullanýlabilir.

Sensörde veya sensörün baðlantýsýnda problem olduðunda:

• ABS/ESP uyarýsý

• Direksiyon sistemi uyarýsý

• Steering Angle Sensor hata kodu

• ESP devre dýþý mesajý

• Direksiyonun merkez konumunun yanlýþ algýlanmasý

• Sürüþ destek sistemlerinin devre dýþý kalmasý

gibi belirtiler görülebilir.

Burada önemli nokta, sensör hatasýnýn mutlaka mekanik olarak direksiyon kolonunun bozuk olduðu anlamýna gelmemesidir.

Direksiyon Kolonu Kilidi Arýzasý

Modern araçlarýn bazý modellerinde elektronik direksiyon kilidi bulunur.

Araç kapatýldýðýnda direksiyon kolonunu kilitleyen sistem, araç çalýþtýrýlacaðý zaman kilidi açar.

Elektrikli direksiyon kilidi arýzalandýðýnda:

• Direksiyon kilidi açýlmayabilir.

• Araç çalýþmayabilir.

• "Steering Lock Fault" benzeri uyarýlar görülebilir.

• Start düðmesine basýldýðýnda araç tepki vermeyebilir.

• Immobilizer veya anahtar sistemiyle ilgili uyarýlar oluþabilir.

• Direksiyon kolonu kilitli kalabilir.

Bu durumda sorun mekanik direksiyon kolonundan ziyade elektronik direksiyon kilidi, kontrol modülü, kablolama, düþük voltaj veya haberleþme sistemiyle ilgili olabilir.

Direksiyon Kolonu Elektronik Modülü Arýzasý

Bazý modern araçlarda direksiyon kolonu üzerinde bir kontrol modülü bulunur.

Bu modül direksiyon kolonundaki çeþitli kumandalarý ve elektronik fonksiyonlarý yönetebilir.

Arýza durumunda yalnýzca direksiyon sistemi deðil, kolon üzerindeki baþka fonksiyonlar da etkilenebilir.

Örneðin:

• Silecek kumandasý

• Far kumandasý

• Sinyal

• Cruise control

• Direksiyon simidi düðmeleri

• Direksiyon açý bilgisi

gibi sistemlerde problemler görülebilir.

CAN Bus haberleþmesindeki bir problem de benzer belirtiler oluþturabileceðinden, doðrudan modül deðiþtirmek doðru bir teþhis yöntemi deðildir.

Direksiyon Kolonu Arýzasýnýn Nedenleri

Direksiyon kolonunda arýzaya yol açabilecek birçok neden vardýr.

En yaygýn nedenler:

• Uzun süreli mekanik aþýnma

• Mafsal aþýnmasý

• Rulman veya yatak aþýnmasý

• Baðlantý noktalarýnýn gevþemesi

• Ara milde boþluk oluþmasý

• Korozyon

• Su veya nem giriþi

• Fiziksel darbe

• Direksiyon kolonunun daha önce yanlýþ sökülüp takýlmasý

• Elektrik baðlantýlarýnda oksitlenme

• Kablo kopmasý

• Soket baðlantýsýnýn gevþemesi

• Düþük sistem voltajý

• Elektronik modül arýzasý

• Direksiyon açý sensörü arýzasý

• Elektrikli direksiyon kilidi arýzasý

Kazadan sonra direksiyon kolonunun mekanik bütünlüðü özellikle kontrol edilmelidir.

Direksiyon Kolonu Arýzasý Nasýl Teþhis Edilir?

Teþhis iþleminde önce problemin mekanik mi yoksa elektronik mi olduðu belirlenmelidir.

Ýlk olarak direksiyon sistemindeki fiziksel boþluklar ve sesler kontrol edilir.

Daha sonra:

• Direksiyon simidi baðlantýsý

• Direksiyon kolonunun sabitleme noktalarý

• Ara mil

• Mafsallar

• Direksiyon kutusu

• Rot ve rot baþlarý

• Ön takým baðlantýlarý

• Elektrik soketleri

• Kablolar

incelenir.

Elektronik sistemlerde ise OBD/diagnostic cihazý ile ilgili kontrol üniteleri taranabilir.

Özellikle:

• Steering angle

• Steering torque

• Electric power steering

• Steering column module

• Steering lock

• ABS/ESC

sistemlerindeki hata kodlarý ve canlý veriler kontrol edilebilir.

Ancak bir hata kodunun bulunmasý, ilgili parçanýn kesin olarak deðiþtirilmesi gerektiði anlamýna gelmez.

Örneðin direksiyon açý sensörüyle ilgili bir hata; sensörün kendisinden, kalibrasyon eksikliðinden, düþük voltajdan, kablolamadan veya CAN haberleþmesinden kaynaklanabilir.

Direksiyon Açý Sensörü Kalibrasyonu Gerekebilir

Direksiyon sistemi veya ön takým üzerinde bazý iþlemler yapýldýktan sonra direksiyon açý sensörünün yeniden kalibre edilmesi gerekebilir.

Özellikle:

• Direksiyon simidi söküldüyse

• Direksiyon kolonuyla ilgili iþlem yapýldýysa

• Direksiyon açý sensörü deðiþtirildiyse

• Ön takým parçalarý deðiþtirildiyse

• Rot ayarý yapýldýysa

• ABS/ESP sistemiyle ilgili iþlem yapýldýysa

üreticinin prosedürüne göre kalibrasyon gerekebilir.

Kalibrasyon gerektiren bir sistemde yalnýzca parçayý deðiþtirmek sorunu çözmeyebilir.

Direksiyon Kolonu ile Direksiyon Kutusu Ayný Þey Deðildir

Bu iki parça sýklýkla birbirine karýþtýrýlýr.

Direksiyon kolonu, direksiyon simidinin hareketini direksiyon mekanizmasýna aktarýr.

Direksiyon kutusu veya kremayer, gelen mekanik hareketi tekerlekleri yönlendirecek harekete dönüþtürür.

Bu nedenle direksiyon simidinde boþluk olmasý, direksiyon kolonu veya direksiyon kutusundan herhangi birinin arýzalý olabileceði anlamýna gelir.

Arýzanýn hangi parçadan kaynaklandýðý fiziksel kontrol ile belirlenmelidir.

Direksiyon Kolonu ile Elektrikli Direksiyon Ayný Þey Deðildir

Elektrikli direksiyon sistemlerinde elektrik motoru, tork sensörü ve kontrol ünitesi direksiyon kolonuyla ayný bölgede bulunabilir.

Bazý araçlarda elektrikli direksiyon motoru doðrudan kolon üzerine monte edilir ve bu sistem column-assist electric power steering olarak adlandýrýlýr.

Bu durumda direksiyonun sertleþmesi veya elektrikli direksiyon uyarýsý görülmesi, kolonun mekanik olarak bozuk olduðu anlamýna gelmez.

Sorun:

• Elektrik motorunda

• Tork sensöründe

• Direksiyon ECU'sunda

• Besleme voltajýnda

• Akü veya alternatörde

• Kablolamada

olabilir.

Bu ayrým özellikle parça deðiþtirmeden önce önemlidir.

Direksiyon Kolonu Deðiþtirilir mi, Tamir Edilir mi?

Arýzanýn türüne göre hem tamir hem de parça deðiþimi mümkün olabilir.

Basit bir baðlantý gevþekliði veya deðiþtirilebilir bir mafsal problemi varsa ilgili parça onarýlabilir veya deðiþtirilebilir.

Ancak kolonun ana gövdesinde, güvenlik mekanizmasýnda veya elektronik modülünde ciddi bir hasar varsa üreticinin prosedürüne göre komple kolon deðiþimi gerekebilir.

Elektronik direksiyon kilidi, açý sensörü veya kolon modülü gibi parçalar için ise aracýn elektronik mimarisine baðlý olarak:

• Parça deðiþimi

• Kodlama

• Programlama

• Kalibrasyon

• Immobilizer eþleþtirmesi

gerekebilir.

Bu nedenle çýkma veya uyumsuz bir direksiyon kolonu takmak her zaman sorunsuz bir çözüm deðildir.

Direksiyon Kolonu Arýzasý OBD Cihazýnda Çýkar mý?

Her direksiyon kolonu arýzasý OBD cihazýnda hata kodu oluþturmaz.

Mekanik bir boþluk, aþýnmýþ mafsal veya gevþek baðlantý çoðu zaman doðrudan OBD kodu oluþturmaz.

Buna karþýlýk modern araçlarda elektronik direksiyon sistemi, direksiyon açý sensörü, direksiyon kilidi veya kolon modülüyle ilgili problemler elektronik hata kodlarýna neden olabilir.

Örneðin hata kodu görüldüðünde:

Kod → ilgili sistem → elektrik devresi → canlý veri → mekanik kontrol

þeklinde ilerlemek daha doðru bir teþhis yöntemidir.

Sadece hata kodunun ismine bakarak parça deðiþtirmek gereksiz masrafa yol açabilir.

Direksiyon Kolonu Arýzasýyla Araç Kullanýlýr mý?

Bu sorunun cevabý arýzanýn türüne baðlýdýr.

Sadece hafif bir ses varsa ve direksiyon tamamen normal çalýþýyorsa araç hemen kontrol ettirilmek þartýyla kýsa süre kullanýlabilir. Ancak sesin kaynaðý belirlenmeden uzun süre ihmal edilmemelidir.

Þu belirtilerden biri varsa aracý kullanmak risklidir:

• Direksiyonda ciddi boþluk

• Direksiyonun takýlmasý

• Direksiyonun aniden sertleþmesi

• Direksiyonun hareketinin kesilmesi

• Direksiyon simidinin normal konumunu koruyamamasý

• Direksiyon sisteminden ciddi vuruntu gelmesi

• Direksiyon kilidinin açýlmamasý

• Elektrikli direksiyon desteðinin tamamen kaybolmasý

• Direksiyon baðlantýlarýnda fiziksel hasar

• Kazadan sonra kolon veya direksiyon mekanizmasýnda hasar þüphesi

Özellikle direksiyonun kontrolünü etkileyen bir problem varsa araç kullanýlmamalý ve güvenli þekilde servise götürülmelidir.

Direksiyon Kolonu Arýzasý Nasýl Önlenir?

Direksiyon kolonunun belirli bir kilometrede mutlaka deðiþtirilmesi gereken evrensel bir bakým aralýðý yoktur.

Ancak düzenli kontroller arýzalarýn erken fark edilmesini saðlayabilir.

Özellikle:

• Direksiyonda oluþan yeni sesleri önemseyin.

• Direksiyonda boþluk varsa geciktirmeyin.

• Ön takým bakýmýnda direksiyon baðlantýlarýný da kontrol ettirin.

• Direksiyon sistemindeki sývý sýzýntýlarýný ihmal etmeyin.

• Akü ve þarj sistemini saðlýklý tutun.

• Direksiyon kolonuna baðlý elektronik sistemlerde düþük voltaj problemlerini göz ardý etmeyin.

• Direksiyon veya airbag sistemi sökülürken üretici prosedürlerine uyun.

• Kaza sonrasý direksiyon kolonunu mutlaka kontrol ettirin.

Sonuç

Direksiyon kolonu, direksiyon simidi ile aracýn direksiyon mekanizmasý arasýndaki kritik baðlantýlardan biridir. Mekanik yapýsýndaki aþýnma ve boþluklar direksiyonda ses, vuruntu veya boþluk oluþturabilir. Modern araçlarda kolona baðlý elektronik sistemler nedeniyle arýza belirtileri çok daha geniþ bir yelpazeye yayýlabilir.

Özellikle direksiyon simidinde boþluk, direksiyonun takýlmasý, aniden sertleþmesi veya direksiyon kontrolünün bozulmasý gibi belirtiler basit bir ses problemi olarak deðerlendirilmemelidir.

En doðru teþhis için direksiyon kolonu tek baþýna deðil; ara mil, mafsallar, direksiyon kutusu, rot baðlantýlarý, elektrikli direksiyon sistemi, sensörler, kablolama ve araçtaki ilgili kontrol üniteleri birlikte deðerlendirilmelidir.