Otomatik Kararan Dikiz Aynasý Nedir? Nasýl Çalýþýr? Arýza Belirtileri Nelerdir?

Otomatik kararan dikiz aynasý, özellikle gece sürüþlerinde arkadan gelen araçlarýn farlarýndan sürücünün gözlerine ulaþan yoðun ýþýðý azaltmak için aynanýn yansýtma seviyesini otomatik olarak deðiþtiren elektronik bir dikiz aynasýdýr.

Klasik dikiz aynalarýnda gece konumuna almak için aynanýn altýndaki küçük bir mandal kullanýlýr. Otomatik kararan aynalarda ise bu iþlem elektronik olarak gerçekleþtirilir.

Sistem, arkadan gelen ýþýðýn seviyesini algýlar ve ayna yüzeyinin kararma derecesini otomatik olarak ayarlar. Böylece sürücünün gözlerinin kamaþmasý azaltýlýr ve gece görüþü daha konforlu hale gelir.

Bu sistem özellikle yeni nesil otomobillerde yaygýnlaþmýþtýr. Bazý araçlarda yalnýzca iç dikiz aynasý otomatik kararýrken, daha geliþmiþ sistemlerde yan aynalar da otomatik kararma özelliðine sahip olabilir.

Otomatik Kararan Dikiz Aynasý Nasýl Çalýþýr?

Otomatik kararan aynanýn çalýþma prensibi birkaç temel parçaya dayanýr:

• Iþýk sensörleri

• Elektronik kontrol devresi

• Elektrokromik ayna camý

• Elektrik beslemesi

• Þase baðlantýsý

• Bazý araçlarda geri vites ve gövde kontrol modülü baðlantýsý

Aynanýn üzerinde genellikle en az bir ýþýk sensörü bulunur. Bazý sistemlerde iki farklý sensör kullanýlýr.

Bunlardan biri aracýn ön tarafýndaki ortam ýþýðýný algýlarken, diðeri arkadan gelen far ýþýðýný algýlayabilir.

Sistem bu iki ýþýk seviyesini karþýlaþtýrarak aynanýn kararmasý gerekip gerekmediðini belirler.

Örneðin araç gündüz güneþli bir ortamda ilerliyorsa ve arkadan gelen ýþýk düþükse ayna normal, parlak görünümünü korur.

Gece arkadan güçlü LED veya halojen far ýþýðý geldiðinde ise sistem bunu algýlar ve aynanýn yansýtýcýlýðýný azaltýr.

Elektrokromik Ayna Camý Nedir?

Otomatik kararan aynanýn en önemli parçasý elektrokromik camdýr.

Bu cam, üzerine uygulanan elektriksel gerilime baðlý olarak optik özelliklerini deðiþtirebilir.

Elektronik kontrol ünitesi arkadan gelen ýþýðýn çok güçlü olduðunu algýladýðýnda elektrokromik tabakaya uygun elektriksel sinyal gönderir.

Bunun sonucunda ayna koyulaþýr ve sürücünün gözlerine geri yansýyan ýþýk azalýr.

Iþýk seviyesi düþtüðünde ise sistem kararmayý azaltarak aynayý tekrar daha açýk hale getirir.

Bu nedenle sistem, klasik aynadaki mekanik gece/gündüz mandalýndan farklý olarak deðiþken yansýtma özelliðine sahiptir.

Otomatik Kararan Ayna Hangi Durumlarda Kararýr?

Sistem genellikle gece veya düþük ortam ýþýðýnda aktif hale gelir.

Ancak yalnýzca arkadan gelen güçlü ýþýðýn algýlanmasý yeterli olmayabilir. Sistem ayný zamanda ortamýn ne kadar karanlýk olduðunu da deðerlendirebilir.

Örneðin:

Gündüz:

Arkadan gelen far → düþük etki → ayna büyük ölçüde açýk kalýr.

Gece:

Arkadan gelen güçlü far → sensör yoðun ýþýðý algýlar → ayna kararýr.

Araç arkadan uzaklaþýr:

Iþýk seviyesi azalýr → ayna yavaþça normal durumuna döner.

Kararma miktarý da sabit olmak zorunda deðildir. Gelen ýþýðýn þiddetine göre ayna kademeli olarak daha fazla veya daha az kararabilir.

Otomatik Kararan Dikiz Aynasýnýn Arýza Belirtileri Nelerdir?

Arýzanýn türüne göre belirtiler deðiþebilir.

En yaygýn belirtiler þunlardýr:

• Ayna hiç kararmýyor

• Ayna sürekli karanlýk kalýyor

• Ayna çok fazla kararýyor

• Ayna yeterince kararmýyor

• Kararma çok geç gerçekleþiyor

• Kararma çok hýzlý gerçekleþiyor

• Ayna rastgele kararýyor

• Kararma fonksiyonu zaman zaman çalýþýyor

• Aynanýn üzerindeki gösterge LED'i çalýþmýyor

• Ayna üzerinde lekelenme veya renk deðiþimi oluþuyor

• Ayna camýnda kabarcýk veya bozulma görülüyor

• Aynanýn elektrik baðlantýsýnda problem oluþuyor

Ancak aynaya baktýðýnýzda kararmýyor olmasý tek baþýna aynanýn arýzalý olduðunu göstermez.

Sensörün bulunduðu bölge, ortam ýþýðý ve aracýn çalýþma koþullarý da önemlidir.

Ayna Hiç Kararmýyorsa

Otomatik kararan aynanýn hiç kararmamasýnýn birkaç farklý nedeni olabilir.

Bunlar arasýnda:

• Arýzalý ýþýk sensörü

• Elektrik beslemesi problemi

• Þase baðlantýsý problemi

• Sigorta problemi

• Kablo kopukluðu

• Soket temas problemi

• Elektrokromik cam arýzasý

• Elektronik devre arýzasý

• Geri vites sinyalinin yanlýþ algýlanmasý

• Kontrol modülü problemi

bulunabilir.

Öncelikle aynanýn elektrik beslemesi ve baðlantýlarý kontrol edilmelidir.

Ayna Sürekli Karanlýk Kalýyorsa

Bu durum da otomatik kararan sistemde bir arýzaya iþaret edebilir.

Olasý nedenler:

• Iþýk sensörünün yanlýþ okuma yapmasý

• Sensörün üzerinin kirli veya kapalý olmasý

• Sensör devresinde arýza

• Elektrokromik camýn arýzalanmasý

• Kontrol devresinin hatalý çalýþmasý

• Elektrik baðlantýsýnda problem

• Yazýlým veya gövde kontrol modülü kaynaklý sorunlar

Özellikle ayna gündüz bile belirgin þekilde karanlýk kalýyorsa sensör ve elektrokromik cam kontrol edilmelidir.

Aynanýn Ýçinde Lekeler veya Kabarcýklar Varsa

Bu belirti özellikle elektrokromik aynalarda önemlidir.

Ayna camýnýn içerisinde:

• Koyu lekeler

• Baloncuklar

• Sývý benzeri görüntü

• Dalgalý kararma

• Bölgesel renk deðiþimi

• Kenarlardan baþlayan kararma

görülebilir.

Elektrokromik tabakanýn fiziksel olarak bozulmasý durumunda çoðu zaman elektronik bir onarým yeterli olmaz. Ayna camýnýn veya ilgili ayna ünitesinin deðiþtirilmesi gerekebilir.

Otomatik Kararan Ayna Neden Arýzalanýr?

Arýzanýn kaynaðý yalnýzca elektronik devre olmayabilir.

Yaygýn nedenler:

Sensör arýzasý

Iþýk sensörü doðru ýþýk seviyesini algýlayamazsa sistem aynayý yanlýþ zamanda karartabilir veya hiç karartmayabilir.

Elektrik baðlantýsý

Gevþek soket, oksitlenmiþ terminal, kopmuþ kablo veya kötü þase baðlantýsý sistemin çalýþmasýný engelleyebilir.

Elektrokromik camýn bozulmasý

Aynanýn elektronik sistemi çalýþýyor olsa bile camýn elektrokromik tabakasý bozulmuþsa kararma gerçekleþmeyebilir.

Aþýrý sýcaklýk

Ayna içerisinde bulunan elektronik parçalar ve elektrokromik malzeme uzun süre yüksek sýcaklýða maruz kaldýðýnda zamanla bozulabilir.

Nem ve su giriþi

Ayna gövdesine veya baðlantý noktalarýna nem girmesi elektronik arýzalara neden olabilir.

Camýn fiziksel hasarý

Darbe veya çatlak, elektrokromik yapýya zarar verebilir.

Sensör Kirliyse Ayna Kararmayabilir mi?

Evet.

Sensörün önünde toz, kir, aksesuar veya baþka bir engel varsa sistem ýþýk seviyesini yanlýþ algýlayabilir.

Bu nedenle sensör bölgesi temiz ve açýk tutulmalýdýr.

Ancak sensörü temizlemek yalnýzca sensörün ýþýðý doðru algýlayamamasý gibi basit durumlarda faydalý olabilir. Ýç elektronik devre veya elektrokromik cam arýzasý temizlikle düzelmez.

Geri Vites Otomatik Kararan Aynayý Etkiler mi?

Bazý araçlarda evet.

Birçok otomatik kararan ayna sistemi geri vites seçildiðinde kararmayý devre dýþý býrakacak þekilde tasarlanabilir.

Bunun amacý geri manevra sýrasýnda sürücünün arka tarafý daha net görebilmesini saðlamaktýr.

Araç geri vitese alýndýðýnda aynanýn açýlmasý bazý modellerde doðrudan ayna içerisindeki elektronik devre tarafýndan, bazý modellerde ise araç üzerindeki kontrol modüllerinden gelen sinyal aracýlýðýyla gerçekleþtirilebilir.

Bu nedenle geri vitese geçildiðinde kararma davranýþý araçtan araca deðiþebilir.

Otomatik Kararan Ayna ile Normal Ayna Arasýndaki Fark

Normal dikiz aynasýnda yansýtma özelliði sabittir. Gece sürücünün gözünü alan ýþýðý azaltmak için mekanik gece konumu kullanýlabilir.

Otomatik kararan aynada ise elektronik sistem ýþýðý algýlar ve aynanýn yansýtýcýlýðýný otomatik olarak deðiþtirir.

Bu nedenle sürücünün sürekli olarak aynayý elle ayarlamasýna gerek kalmaz.

Otomatik Kararan Ayna Nasýl Test Edilir?

Test yöntemi araç üreticisine göre deðiþebilir ancak temel olarak birkaç kontrol yapýlabilir.

Öncelikle:

• Ayna üzerindeki sensörlerin temiz olduðu kontrol edilir.

• Sigorta kontrol edilir.

• Aynanýn elektrik soketi kontrol edilir.

• Besleme voltajý kontrol edilir.

• Þase baðlantýsý kontrol edilir.

• Kablolarda kopukluk veya kýsa devre aranýr.

• Sensörlerin fiziksel durumu incelenir.

• Elektrokromik camda lekelenme veya fiziksel bozulma olup olmadýðý kontrol edilir.

Bazý sistemlerde teþhis cihazý üzerinden ayna veya gövde kontrol modülü ile ilgili hata kodlarý ve canlý veriler de incelenebilir.

Ancak klasik otomatik kararan aynalarda her arýza mutlaka bir OBD hata kodu oluþturmaz.

Otomatik Kararan Ayna Arýzasý OBD Cihazýnda Çýkar mý?

Her zaman çýkmaz.

Basit sistemlerde ayna kendi elektronik devresini kullanabilir ve arýza doðrudan motor ECU'su tarafýndan izlenmeyebilir.

Daha geliþmiþ araçlarda ise ayna, BCM (Body Control Module) veya baþka bir gövde kontrol modülü ile haberleþebilir.

Bu durumda:

• Sensör devresi

• Besleme

• Haberleþme

• Ayna modülü

• Kontrol sinyali

ile ilgili hata kayýtlarý oluþabilir.

Dolayýsýyla OBD cihazýnda hata kodu bulunmamasý aynanýn kesinlikle saðlam olduðunu göstermez.

Otomatik Kararan Ayna Deðiþtirilmeli mi?

Arýzanýn türüne baðlýdýr.

Elektrik baðlantýsýnda sorun varsa kablo, soket veya baðlantý onarýlabilir.

Sensör ayrý bir parça olarak deðiþtirilebiliyorsa yalnýzca sensör deðiþtirilebilir.

Ancak elektrokromik camýn kendisi bozulmuþsa çoðu araçta pratik çözüm ayna camýnýn veya komple otomatik kararan ayna ünitesinin deðiþtirilmesidir.

Parça deðiþtirirken aracýn donanýmýna uygun ayna kullanýlmasý önemlidir. Özellikle:

• Yaðmur sensörü

• Pusula

• Otomatik far özellikleri

• Kamera

• Alarm sensörleri

• HomeLink veya benzeri sistemler

• Mikrofon

gibi baþka ekipmanlar aynaya entegre edilmiþ olabilir.

Bu nedenle yalnýzca dýþ görünüþü ayný olan bir aynanýn elektronik olarak tamamen uyumlu olduðu varsayýlmamalýdýr.

Sonuç

Otomatik kararan dikiz aynasý, gece sürüþünde arkadan gelen güçlü far ýþýðýnýn sürücünün gözünü kamaþtýrmasýný azaltan elektrokromik ve elektronik kontrollü bir ayna sistemidir.

Sistem ýþýk sensörleri aracýlýðýyla ortamý ve arkadan gelen ýþýðý deðerlendirir. Gerektiðinde elektrokromik camý karartarak yansýyan ýþýðýn þiddetini azaltýr.

Aynanýn hiç kararmamasý, sürekli karanlýk kalmasý, düzensiz kararmasý veya camýn içerisinde lekeler ve kabarcýklar oluþmasý arýza belirtisi olabilir.

Ancak doðru teþhis için yalnýzca aynanýn davranýþýna bakmak yeterli deðildir. Sensör, elektrik beslemesi, þase, kablo, soket, kontrol modülü ve elektrokromik cam birlikte deðerlendirilmelidir.