Yağ Basınç Sensörü Nedir? Yağ Müşürü Arıza Belirtileri
Yağ basınç sensörü, motorun yağlama sisteminde önemli görev üstlenen parçalardan biridir. Temel görevi, motor içerisindeki yağ basıncını kontrol etmek ve bu bilgiyi motor kontrol ünitesine (ECU) veya gösterge panelindeki uyarı sistemine iletmektir.
Sensör, yağ basıncının olması gereken seviyenin altına düştüğünü algıladığında yağ basınç uyarı lambasının yanmasını sağlayabilir. Ancak sensörün kendisi arızalandığında da gerçek yağ basıncı normal olmasına rağmen yanlış bir uyarı ortaya çıkabilir.
Bu nedenle yağ basınç sensörü arızasının belirtilerini bilmek önemlidir. Çünkü gerçek bir düşük yağ basıncı problemi göz ardı edilirse motor ciddi ve yüksek maliyetli hasarlar görebilir.
Yağ Basınç Sensörü Ne İşe Yarar?
Motorun sağlıklı çalışabilmesi için motor yağı, yağlama sisteminde belirli bir basınç altında dolaşmalıdır.
Motor yağı başta şu parçaların yağlanmasını sağlar:
-
Krank mili yatakları
-
Biyel yatakları
-
Eksantrik mili yatakları
-
Hidrolik iticiler
-
Değişken supap zamanlama sistemi parçaları
-
Turbo bulunan motorlarda turbo yatakları
Yağ pompası motor yağını sistem içerisinde dolaştırarak gerekli basıncı oluşturur. Yağ basınç sensörü ise oluşan basıncı kontrol eder ve elektriksel bir sinyal üzerinden aracın elektronik sistemine bilgi gönderir.
Aracın modeline ve motor yapısına göre basınç sensörü basit bir basınç anahtarı şeklinde çalışabileceği gibi, yağ basıncını değişken bir sinyal olarak ECU'ya ileten elektronik bir sensör de olabilir.
Yağ Basınç Sensörü Nerede Bulunur?
Yağ basınç sensörünün konumu motor tasarımına göre değişir. Ancak genellikle motor bloğu üzerindeki basınçlı bir yağ kanalına monte edilir.
Yaygın montaj noktaları şunlardır:
-
Yağ filtresi gövdesinin yakınında
-
Motor bloğu üzerinde
-
Yağ pompası veya yağ kanallarının yakınında
-
Krank mili bölgesinde
-
Bazı motorlarda silindir kapağı çevresinde
Sensörün görevi doğrudan yağ basıncını ölçmek olduğu için genellikle basınçlı yağ kanalına vidalanır.
Yağ Basınç Sensörü Nasıl Çalışır?
Yağ basıncını kontrol eden sistemler genel olarak iki farklı yapıda olabilir.
Yağ basınç müşürü
Daha eski ve basit sistemlerde basınç anahtarı kullanılır. Yağ basıncı belirli bir seviyenin altına düştüğünde anahtarın durumu değişir ve yağ basınç uyarı lambası devreye girer.
Elektronik yağ basınç sensörü
Modern araçlarda ise yağ basıncını daha hassas şekilde ölçebilen elektronik sensörler kullanılabilir. Sensör, ölçtüğü basınca göre ECU'ya değişken bir elektrik sinyali gönderir.
ECU bu bilgiyi motor devri ve motor sıcaklığı gibi diğer verilerle birlikte değerlendirerek yağ basıncının normal olup olmadığını belirleyebilir.
Yağ Basınç Sensörü Arızasının Belirtileri Nelerdir?
Yağ basınç sensörü elektriksel veya mekanik olarak arızalanabilir. Arıza belirtileri sensörün tipine ve aracın yağ basıncı izleme sistemine göre değişebilir.
Yağ basınç lambasının sürekli yanması
En yaygın belirtilerden biri, motor çalıştıktan sonra yağ basınç uyarı lambasının sönmemesidir.
Ancak bu durum doğrudan sensörün arızalı olduğu anlamına gelmez. Öncelikle motorun gerçek yağ basıncı kontrol edilmelidir.
Yağ basınç lambasının ara sıra yanıp sönmesi
Arızalanmaya başlayan bir sensör düzensiz sinyal gönderebilir. Bunun sonucunda yağ basınç lambası bazen yanıp bazen sönebilir.
Bu durum özellikle motor rölantideyken, araç fren yaptığında, virajlarda veya motor çalışma sıcaklığına ulaştığında daha belirgin hale gelebilir.
Yağ basınç lambasının rölantide yanması
Motor sıcakken ve rölantide çalışırken yağ basınç lambasının yanması, motor devri yükseldiğinde ise lambanın sönmesi önemli bir belirtidir.
Bunun nedeni arızalı bir sensör olabilir. Ancak düşük gerçek yağ basıncı, yanlış viskozitede yağ kullanılması, aşınmış motor yatakları veya zayıflamış yağ pompası da aynı belirtiye yol açabilir.
Yanlış yağ basıncı değeri
Yağ basıncını gösteren bir gösterge veya dijital ekrana sahip araçlarda sensör arızası yanlış değerlerin görüntülenmesine neden olabilir.
Yağ basıncı bir anda düşebilir, yükselip düşebilir veya gerçekçi olmayan sabit bir değerde kalabilir.
Sensör çevresinde yağ kaçağı
Yağ basınç sensörünün kendisinden veya montaj noktasından yağ sızıntısı meydana gelebilir.
Sensör gövdesindeki çatlaklar, conta veya sızdırmazlık elemanının bozulması ya da sensörün yanlış monte edilmesi yağ kaçağına neden olabilir.
Sensör çevresinde motor yağı görülüyorsa durum gecikmeden kontrol edilmelidir.
Motor arıza lambasının yanması
Bazı modern araçlarda yağ basınç sensörüyle ilgili bir problem Motor Arıza Lambası'nın yanmasına neden olabilir.
ECU; elektrik devresinde kopukluk, kısa devre, mantıksız basınç sinyali veya beklenen değerlerin dışında bir sensör sinyali tespit edebilir.
Arıza kodlarının oluşması
Aracın ECU'sunda yağ basınç sensörüyle ilgili arıza kodları kaydedilebilir.
Kodun türü marka ve motor sistemine göre değişir. Bu nedenle yalnızca arıza koduna bakmak yerine canlı veriler ve gerçek yağ basıncı da değerlendirilmelidir.
Yağ Basınç Sensörü Neden Arızalanır?
Sensörün arızalanmasına birçok farklı problem neden olabilir.
Sensörün iç yapısının bozulması
Sensör içerisinde bulunan elektriksel veya basınca duyarlı parçalar zamanla yıpranabilir. Bunun sonucunda sensör ECU'ya yanlış bilgi göndermeye başlayabilir.
Yağ ve tortu birikintileri
Motor yağı içerisinde zamanla kir, kurum ve tortu oluşabilir. Özellikle bakımları düzenli yapılmayan motorlarda yağ çamuru oluşması mümkündür.
Aşırı tortu ve yağ çamuru, sensörün bağlı olduğu yağ kanalını etkileyebilir ve basınç ölçümünün doğru yapılmasını engelleyebilir.
Kablo tesisatının hasar görmesi
Sorun her zaman sensörün kendisinden kaynaklanmaz.
Sensör sağlam olduğu halde sensöre giden kabloda problem varsa ECU yanlış bir sinyal görebilir.
Yaygın elektriksel problemler şunlardır:
-
Kopmuş kablolar
-
Oksitlenmiş soketler
-
Gevşek bağlantılar
-
Kısa devre
-
Açık devre
-
Soket içerisinde yağ veya kir bulunması
Soket bağlantısının bozulması
Sensör soketinin gevşemesi veya oksitlenmesi, özellikle motor titreşimi ve sıcaklığı değiştiğinde ortaya çıkan aralıklı arızalara neden olabilir.
Yağ Basınç Sensörü Arızası Motora Zarar Verir mi?
Sensörün kendisinin arızalanması normal şartlarda doğrudan motoru bozmaz.
Asıl tehlike, gerçek düşük yağ basıncı ile arızalı sensörün birbirine karıştırılmasıdır.
Örneğin yağ basınç lambası sensör arızası nedeniyle yanıyor ancak motorun gerçek yağ basıncı normalse, sensörün değiştirilmesi sorunu çözebilir.
Fakat uyarı lambasının nedeni gerçek bir düşük yağ basıncı problemi olduğu halde sensör arızalı zannedilirse araç kullanılmaya devam edilebilir.
Bu durumda motor ciddi şekilde zarar görebilir.
Düşük yağ basıncı; motor yataklarının, eksantrik millerinin, turbo yataklarının ve diğer hareketli parçaların yeterince yağlanamamasına neden olabilir.
Düşük Yağ Basıncı ile Sensör Arızası Nasıl Ayırt Edilir?
Bu ayrım son derece önemlidir.
Yağ basınç lambasının yanması, tek başına sensörün arızalı olduğunu göstermez.
Gerçek düşük yağ basıncının nedenleri arasında şunlar bulunabilir:
-
Motor yağının eksik olması
-
Yanlış viskozitede motor yağı kullanılması
-
Yanlış veya tıkalı yağ filtresi
-
Yağ kanallarının tıkanması
-
Motor içerisinde yoğun yağ çamuru oluşması
-
Motor yataklarının aşınması
-
Yağ pompasının arızalanması
-
Yağ emiş borusunun veya süzgecinin tıkanması
-
Motor içerisindeki aşırı mekanik aşınma
Bu nedenle yağ basınç sensörünü doğrudan değiştirmek her zaman doğru çözüm değildir.
Yağ Basınç Sensörü Nasıl Test Edilir?
Doğru teşhis öncelikle görsel ve elektriksel kontrollerle başlar.
Sensörün soketi, kabloları ve çevresindeki yağ kaçağı kontrol edilmelidir.
Ardından araç OBD cihazına bağlanarak ECU'da kayıtlı arıza kodları okunabilir.
Elektronik yağ basınç sensörü kullanan araçlarda canlı veriler de incelenebilir.
Ancak en önemli kontrollerden biri gerçek yağ basıncının mekanik olarak ölçülmesidir.
Bunun için yağ basınç sensörü sökülerek uygun bir mekanik yağ basınç saati bağlanabilir. Motor farklı devirlerde ve sıcaklıklarda çalıştırılarak ölçülen değerler üreticinin teknik değerleriyle karşılaştırılır.
Eğer mekanik olarak ölçülen yağ basıncı normal olduğu halde ECU veya gösterge paneli anormal bir değer gösteriyorsa sensör veya sensörün kablo tesisatı daha güçlü bir şüpheli haline gelir.
Yağ Basınç Sensörü Hemen Değiştirilmeli mi?
Her yağ basınç uyarısında sensörü doğrudan değiştirmek doğru değildir.
Öncelikle motor yağ seviyesi kontrol edilmeli ve mümkünse gerçek yağ basıncı ölçülmelidir.
Yağ seviyesi normal olduğu halde yağ basınç uyarısı devam ediyorsa araç detaylı şekilde kontrol edilmelidir.
Sensör birçok motorda kolay şekilde değiştirilebilen bir parça olsa da, gerçek problem belirlenmeden sensörü değiştirmek gereksiz parça ve işçilik masrafına neden olabilir.
Yağ Basınç Lambası Yandığında Araç Kullanılır mı?
Motor çalışırken kırmızı yağ basınç lambasının sürekli yanması, normal bir uyarı gibi değerlendirilmemelidir.
Güvenli bir yerde durulduktan sonra motor kapatılmalı ve yağ seviyesi kontrol edilmelidir.
Yağ seviyesi normal olduğu halde uyarı devam ediyorsa araç kullanılmaya devam etmek yerine yağlama sistemi kontrol edilmelidir.
Çünkü gerçek bir yağ basıncı kaybı kısa süre içerisinde ciddi motor hasarına yol açabilir.
Yağ Basınç Sensörü Değişimi
Sensör değişimi genellikle elektrik soketinin çıkarılması, eski sensörün sökülmesi ve uygun sızdırmazlık yöntemiyle yeni sensörün takılması şeklinde gerçekleştirilir.
Ancak işlem motora göre farklılık gösterebilir.
Yeni sensör takıldıktan sonra sensör çevresinde yağ kaçağı olup olmadığı kontrol edilmeli ve yağ basınç uyarısının normale dönüp dönmediği kontrol edilmelidir.
Aracın ECU'sunda kayıtlı bir arıza kodu bulunuyorsa onarım sonrasında tekrar tarama yapılabilir.
Kullanılan sensörün motorla uyumlu olması da önemlidir. Fiziksel olarak motora uyan ancak doğru özelliklere sahip olmayan bir sensör, yanlış yağ basıncı bilgisi gönderebilir.
Yağ Basınç Sensörü Arızası Neden Önemlidir?
Yağ basınç sensörü küçük bir parça olmasına rağmen motorun korunması açısından önemli bilgiler sağlar.
Arızalı bir sensör yanlış uyarılara, hatalı yağ basıncı değerlerine veya arıza kodlarına neden olabilir. Ancak aynı belirtilerin gerçek bir düşük yağ basıncından da kaynaklanabileceği unutulmamalıdır.
Bu nedenle yağ basınç lambası yandığında yapılması gereken sadece sensörü değiştirmek değildir. Motor yağ seviyesi, sensörün elektrik devresi ve mümkünse gerçek motor yağ basıncı kontrol edilmelidir.
Gerçek yağ basıncının normal olduğu doğrulandıktan sonra sensör ve kablo tesisatı çok daha güvenilir şekilde değerlendirilebilir.
Rıdvan
28-07-2020 | KocaeliPeuvgeot partner var bende. Araç soğukken çalıştığında bazen yüksek yağ basınç uyarısı veriyor sebebi nedir acaba?
Murat
02-02-2020 | AnkaraYağ çubuğunda hiç yağ yok ama yağ ikaz lambası yanmıyor. Bu neden olur yanması gerekmez mi çubukta hiç ama hiç yağ yokken? Teşekkürler.
Yavuz
05-01-2020 | MarmarisAraç yağ göstergesi motor sıcakken kontak kapatıp açınca 5 kere sarı renk yanıp sönüyor seviye sensörü arızası idi seviye sensörü değişti ama ara sıra gene yapıyor neden?