LPG Dönüþümü Sonrasý Kontroller

LPG dönüþümü tamamlandýðýnda aracýn çalýþýyor olmasý, montajýn tamamen sorunsuz olduðu anlamýna gelmez. Dönüþüm sonrasýnda yapýlacak kontroller, hem sistemin güvenli çalýþmasý hem de motorun doðru yakýt karýþýmýyla çalýþmasý açýsýndan önemlidir.

Özellikle ilk birkaç yüz kilometrede aracýn davranýþý takip edilmeli ve LPG sisteminin motorla uyumu kontrol edilmelidir. Küçük bir montaj veya kalibrasyon problemi erken fark edilirse daha büyük arýzalarýn önüne geçmek mümkün olabilir.

LPG dönüþümünden hemen sonra ne kontrol edilmeli?

Araç teslim alýnmadan önce LPG sisteminin genel montajý gözden geçirilmelidir.

Özellikle þu noktalar kontrol edilmelidir:

• LPG tankýnýn saðlam þekilde sabitlenmesi

• Multivalfin doðru þekilde monte edilmesi

• Dolum aðzýnýn saðlamlýðý

• LPG yakýt hatlarýnýn baðlantýlarý

• Regülatörün montajý

• LPG enjektörlerinin baðlantýlarý

• Sensör baðlantýlarý

• LPG ECU'sunun montajý

• Elektrik tesisatý

• Hortum ve kablolarýn sýcak yüzeylerden uzaklýðý

• Motor bölmesindeki baðlantýlarýn saðlamlýðý

Hiçbir yakýt hattý hareketli veya aþýrý sýcak bir parçaya temas etmemelidir.

Kablolar ve hortumlar da titreþim nedeniyle zaman içerisinde aþýnmayacak þekilde sabitlenmelidir.

Gaz kaçaðý kontrolü

Dönüþüm sonrasý yapýlmasý gereken en önemli kontrollerden biri sýzdýrmazlýktýr.

Tank, multivalf, dolum hattý, regülatör ve motor bölümündeki LPG baðlantýlarý kontrol edilmelidir.

Kontrol sýrasýnda baðlantý noktalarýnda LPG kaçaðý olup olmadýðý uygun yöntem ve ekipmanlarla tespit edilmelidir.

LPG kokusu normal kabul edilmemelidir.

Aracý teslim aldýktan sonra belirgin LPG kokusu fark edilirse sistem kontrol edilmeden kullanýma devam edilmemelidir.

Kaçak kontrolü için kesinlikle çakmak, kibrit veya baþka bir açýk alev kullanýlmamalýdýr.

LPG tanký ve multivalf kontrolü

Tankýn araç içerisindeki veya altýndaki konumu, montaj þekli ve baðlantýlarý önemlidir.

Tankýn sabitleme noktalarýnda gevþeklik bulunmamalýdýr.

Multivalf baðlantýlarý da kontrol edilmelidir.

Multivalf; dolum, yakýt çýkýþý, seviye ölçümü ve çeþitli güvenlik fonksiyonlarý açýsýndan LPG sisteminin önemli parçalarýndan biridir.

Tank üzerinde darbe, deformasyon veya ciddi korozyon bulunmadýðýndan da emin olunmalýdýr.

LPG dolum aðzý kontrolü

Dolum aðzý dönüþüm sonrasýnda bazen gözden kaçan parçalardan biridir.

Dolum baðlantýsý saðlam olmalý ve kapak düzgün þekilde kapanmalýdýr.

Dolum sýrasýnda baðlantý noktasýndan gaz veya yakýt sýzýntýsý olmamalýdýr.

Dolum aðzýnýn konumu da dýþ etkilere karþý mümkün olduðunca korunmuþ olmalýdýr.

Regülatör kontrolü

Regülatörün doðru þekilde monte edilmesi ve soðutma sývýsý baðlantýlarýnýn düzgün yapýlmasý önemlidir.

Motor çalýþtýrýldýktan sonra regülatörün çalýþma sýcaklýðý takip edilmelidir.

Regülatör yeterince ýsýnmýyorsa LPG'ye geçiþte problemler ortaya çýkabilir.

Þu belirtiler özellikle dikkate alýnmalýdýr:

• LPG'ye geçiþin gecikmesi

• LPG'ye geçerken motorun stop etmesi

• Rölantide dalgalanma

• Soðuk çalýþmada düzensizlik

• Hýzlanma sýrasýnda gaz kesilmesi

• LPG'de performans düþüþü

Bunlar her zaman regülatör arýzasý anlamýna gelmez. Kalibrasyon, sýcaklýk sensörü, soðutma sistemi ve diðer LPG bileþenleri de kontrol edilmelidir.

LPG enjektörlerinin kontrolü

LPG enjektörlerinin montaj konumu ve baðlantýlarý doðru olmalýdýr.

Enjektörlerden motora giden hortumlarýn mümkün olduðunca uygun uzunlukta ve dengeli olmasý önemlidir.

Enjektörlerin baðlantýlarýnda gevþeklik veya yakýt kaçaðý bulunmamalýdýr.

Ayrýca enjektörlerin motorun ihtiyaç duyduðu yakýt miktarýný doðru þekilde saðlayabilmesi için LPG ECU kalibrasyonu doðru yapýlmalýdýr.

LPG ECU ve elektrik tesisatý

LPG ECU'su, aracýn motor yönetim sistemiyle birlikte çalýþan elektronik kontrol ünitesidir.

Dönüþüm sonrasýnda elektrik tesisatý özellikle kontrol edilmelidir.

Kablolar:

• Sýcak yüzeylerden uzak olmalý

• Hareketli parçalara temas etmemeli

• Keskin metal kenarlardan korunmalý

• Uygun þekilde sabitlenmeli

• Nem ve titreþime karþý korunmalý

Elektrik baðlantýlarýnda geçici veya özensiz uygulamalar bulunmamalýdýr.

Dönüþüm sonrasýnda ortaya çýkan motor arýza lambasý, tekleme veya düzensiz çalýþma gibi problemlerde elektrik baðlantýlarý da mutlaka deðerlendirilmelidir.

Ýlk çalýþtýrmada motor nasýl kontrol edilmeli?

LPG dönüþümünden sonra motor önce benzinde çalýþtýrýlmalý ve normal çalýþma sýcaklýðýna ulaþmasý beklenmelidir.

Daha sonra sistemin LPG'ye geçiþi gözlemlenmelidir.

Geçiþ sýrasýnda:

• Motor stop etmemeli

• Belirgin þekilde sarsýlmamalý

• Rölanti aþýrý deðiþmemeli

• Gaz tepkisi bozulmamalý

• Olaðandýþý ses veya koku oluþmamalýdýr

LPG'ye geçiþte motorun davranýþý, sistemin ilk çalýþma durumuyla ilgili önemli bilgiler verir.

LPG kalibrasyonu neden bu kadar önemli?

Montajýn mekanik olarak doðru yapýlmasý tek baþýna yeterli deðildir.

LPG ECU'sunun motorun ihtiyaçlarýna uygun þekilde kalibre edilmesi gerekir.

Kalibrasyon sýrasýnda motorun farklý çalýþma koþullarýndaki yakýt ihtiyacý deðerlendirilmelidir.

Özellikle:

• Rölanti

• Hafif yük

• Orta yük

• Ani hýzlanma

• Yüksek devir

• Sabit hýz

• Gaz kesme

• Yeniden hýzlanma

gibi farklý koþullarýn deðerlendirilmesi önemlidir.

Sadece araç rölantide düzgün çalýþýyor diye LPG ayarýnýn tamamlandýðý düþünülmemelidir.

Benzin ve LPG deðerleri karþýlaþtýrýlmalý

Modern araçlarda motor ECU'sunun yakýt düzeltme deðerleri önemli bilgiler saðlayabilir.

Uygun teþhis ekipmanýyla kýsa ve uzun dönem yakýt düzeltmeleri gibi veriler incelenebilir.

LPG'de motorun sürekli olarak aþýrý fakir veya aþýrý zengin çalýþmasý, kalibrasyonun doðru olmadýðýný gösterebilir.

Bu nedenle LPG ayarý yalnýzca sürücünün “araç düzgün gidiyor” þeklindeki deðerlendirmesine göre yapýlmamalýdýr.

Motor ECU'sunun canlý verileri de deðerlendirilmelidir.

OBD arýza kodlarý kontrol edilmeli

Dönüþüm tamamlandýktan sonra OBD sistemi üzerinden hata kodlarýnýn kontrol edilmesi faydalýdýr.

Özellikle þu tür problemler dikkate alýnmalýdýr:

• Misfire kodlarý

• Fakir karýþým kodlarý

• Zengin karýþým kodlarý

• Oksijen sensörüyle ilgili kodlar

• Yakýt düzeltme problemleri

• Emisyon sistemiyle ilgili kodlar

Dönüþüm sonrasýnda ortaya çýkan yeni bir arýza kodu, “araç LPG'ye alýþýyor” þeklinde açýklanmamalýdýr.

Kodun nedeni araþtýrýlmalýdýr.

Test sürüþü yapýlmalý

LPG dönüþümünün son kontrolü mutlaka gerçek sürüþ koþullarýnda yapýlmalýdýr.

Araç yalnýzca servis içinde birkaç dakika çalýþtýrýlarak teslim edilmemelidir.

Test sürüþünde farklý kullaným koþullarý denenebilir:

• Þehir içi düþük hýz

• Orta hýzlanma

• Ani hýzlanma

• Yokuþ çýkýþý

• Sabit hýz

• Yüksek motor devri

• Benzin-LPG geçiþi

Bu sýrada motorun tepkileri ve LPG sisteminin çalýþma durumu izlenmelidir.

Özellikle yüksek yük altýnda sorun çýkaran bir kalibrasyon, rölantide yapýlan kontrolde fark edilmeyebilir.

Ýlk birkaç yüz kilometrede nelere dikkat edilmeli?

Dönüþümden sonraki ilk dönem, sistemi gözlemlemek açýsýndan önemlidir.

Sürücü þu belirtilere dikkat etmelidir:

• LPG kokusu

• Motor arýza lambasý

• Tekleme

• Gaz yememe

• Ani güç kaybý

• Rölanti dalgalanmasý

• LPG'ye geçiþte stop etme

• Normalden yüksek tüketim

• Benzin ve LPG arasýnda belirgin performans farký

• Egzozdan olaðandýþý duman veya koku

Bu belirtilerden biri ortaya çýkarsa sistemin tekrar kontrol edilmesi gerekir.

Yakýt tüketimi hemen deðerlendirilmemeli

Dönüþümden sonraki ilk dolumda yakýt tüketimi üzerinden kesin bir sonuca ulaþmak doðru olmayabilir.

Sürüþ koþullarý, LPG'nin dolum seviyesi, trafik, hava sýcaklýðý ve kullaným þekli tüketimi etkileyebilir.

Daha saðlýklý bir deðerlendirme için birkaç dolum boyunca tüketim takip edilmelidir.

Ancak tüketimin baþtan itibaren olaðandýþý yüksek olmasý, sistemin kontrol edilmesini gerektirebilir.

Benzin sistemini de kullanmaya devam edin

Çift yakýtlý LPG araçlarda benzin sisteminin tamamen unutulmamasý gerekir.

Araç sadece LPG ile kullanýlsa bile benzin deposunda uygun miktarda yakýt bulundurmak ve aracýn benzin sistemini de zaman zaman kullanmak faydalýdýr.

Benzin pompasý, enjektörler ve diðer benzin sistemi bileþenleri de aracýn normal çalýþma sisteminin parçasýdýr.

LPG dönüþümü, benzin sisteminin artýk gereksiz olduðu anlamýna gelmez.

Supap ve motor sýcaklýðý konusu

Bazý motorlarda uzun süreli LPG kullanýmýnda supap ve supap yuvalarýnýn durumu özellikle önem kazanabilir.

Bu durum bütün motorlar için ayný deðildir.

Motorun tasarýmý, kullanýlan LPG sistemi, karýþým ayarý ve kullaným þartlarý burada belirleyici faktörlerdir.

Bu nedenle dönüþüm sonrasýnda motorun çalýþma deðerlerinin doðru olmasý ve gerekli durumlarda supap boþluklarýnýn üretici gereksinimlerine göre kontrol edilmesi önemlidir.

Dönüþüm belgeleri ve resmi kontroller

LPG dönüþümü yalnýzca mekanik bir iþlem deðildir. Ülkeye ve mevzuata göre teknik uygunluk ve resmi kayýt iþlemleri de gerekebilir.

Dönüþüm sonrasýnda araç sahibinin;

• Montaj belgelerini

• Kullanýlan sistemle ilgili teknik belgeleri

• Tank bilgilerini

• Gerekli muayene/uygunluk kayýtlarýný

• Araç kayýtlarýnýn güncellendiðine iliþkin belgeleri

saklamasý önemlidir.

Özellikle ikinci el satýþýnda LPG sisteminin resmi kayýtlarýnýn ve teknik belgelerinin eksiksiz olmasý avantaj saðlar.

LPG dönüþümünden sonra en önemli kontrol nedir?

Tek bir kontrolü diðerlerinden ayýrmak doðru olmaz.

Güvenli ve saðlýklý bir LPG dönüþümü için üç konu birlikte deðerlendirilmelidir:

Mekanik montaj: Tank, multivalf, regülatör, enjektörler, yakýt hatlarý ve baðlantýlar doðru monte edilmiþ olmalýdýr.

Sýzdýrmazlýk ve güvenlik: Sistemde LPG kaçaðý bulunmamalý ve güvenlik mekanizmalarý doðru çalýþmalýdýr.

Elektronik kalibrasyon: LPG ECU'su motorun farklý çalýþma koþullarýnda doðru yakýt miktarýný saðlayacak þekilde ayarlanmalýdýr.

Bu üç alanýn herhangi birinde sorun varsa dönüþüm tamamlanmýþ sayýlmamalýdýr.

Dönüþümden sonra aracý hemen zorlamak doðru mu?

Ýlk sürüþlerde aracýn davranýþýný gözlemlemek daha doðru bir yaklaþýmdýr.

Özellikle dönüþümden hemen sonra uzun süre yüksek devirde veya tam yükte kullanmak yerine sistemin normal çalýþma koþullarýndaki davranýþý takip edilmelidir.

Ancak burada amaç LPG sistemini “alýþtýrmak” deðildir. Modern LPG sistemlerinin alýþmasý gereken özel bir rodaj süreci yoktur.

Asýl amaç, montaj veya kalibrasyon kaynaklý bir problemi erken fark etmektir.

Son kontrolün amacý sadece LPG'yi çalýþtýrmak deðil

LPG dönüþümünün baþarýlý olmasý, aracýn LPG ile çalýþabilmesinden ibaret deðildir.

Ýyi bir dönüþüm sonrasýnda araç;

• Güvenli çalýþmalý

• LPG ve benzin arasýnda sorunsuz geçiþ yapmalý

• Motor performansýný mümkün olduðunca korumalý

• Aþýrý yakýt tüketmemeli

• Motor arýza lambasý yakmamalý

• Sýzdýrmaz olmalý

• Farklý motor yüklerinde düzgün çalýþmalý

ve kullanýlan sistem aracýn motoruyla uyumlu olmalýdýr.

Bu nedenle LPG dönüþümünden sonra yapýlacak kontrolleri atlamak, daha sonra ortaya çýkabilecek performans, tüketim ve güvenlik sorunlarýný fark etmeyi zorlaþtýrabilir. Dönüþümün gerçekten baþarýlý olup olmadýðýný gösteren þey, aracýn ilk çalýþmasý deðil; günlük kullanýmda güvenli, dengeli ve motorla uyumlu þekilde çalýþmaya devam etmesidir.