26-10-2023
10 dak
1037
0

Benzin Deposunu A��r� Doldurman�n Zararlar�

Benzin deposunu doldurmak g�nl�k kullan�mda son derece normal bir i�lemdir. Ancak pompa tabancas� otomatik olarak att�ktan sonra depoya daha fazla yak�t s��d�rmaya �al��mak, �zellikle s�rekli yap�l�yorsa, arac�n yak�t buhar� sisteminde sorunlara yol a�abilir.

Buradaki temel problem benzinin kendisi de�ildir. Benzin deposunun içinde yak�t buhar� için belirli bir bo�lu�un bulunmas� ve benzinin s�cakl�k de�i�imleri nedeniyle genle�ebilmesi gerekir.

Bu nedenle normal yak�t dolumu ile pompa att�ktan sonra depoyu zorlayarak doldurmaya devam etmek ayn� �ey de�ildir.

Benzin Deposu Neden Tamamen Doldurulmaz?

Bir yak�t deposu, içerisine yaln�zca s�v� yak�t konulacak �ekilde tasarlanmaz.

Depo tamamen dolu kabul edildi�inde bile yak�t�n üzerinde belirli miktarda bo�luk bulunur. Bu alan iki önemli göreve sahiptir:

Benzin buhar�n�n birikmesine izin vermek
Yak�t�n s�cakl�kla genle�mesi için alan b�rakmak

Benzin s�cakl�� artt��nda hacmi de artar. Örne�in serin bir ortamda doldurulan depo daha sonra s�cak havaya maruz kald��nda yak�t genle�ebilir.

Bu nedenle üreticiler yak�t sistemini belirli bir bo�luk ve bas�nç aral�� içerisinde çal��acak �ekilde tasarlar.

Pompa Att�ktan Sonra Benzin Eklemeye Devam Ederseniz Ne Olur?

Yak�t pompas�ndaki otomatik kesme mekanizmas�, yak�t seviyesi dolum a�z�na belirli bir seviyede ula�t��nda yak�t ak��n� durdurur.

Pompa att�ktan sonra tekrar tekrar teti�e basarak yak�t eklemeye devam ederseniz, s�v� benzini normalde yak�t buhar� için kullan�lan bölgelere do�ru itebilirsiniz.

Bu durum özellikle EVAP sistemi aç�s�ndan önemlidir.

EVAP sistemi, benzin deposundan olu�an yak�t buharlar�n�n atmosfere do�rudan kaçmas�n� önlemek için kullan�l�r.

Sistem temel olarak s�v� benzini de�il, benzin buhar�n� yönetmek üzere tasarlanm��t�r.

EVAP Sistemi Nedir?

EVAP, "Evaporative Emission Control System" ifadesinin k�saltmas�d�r.

Görevi, yak�t deposunda olu�an benzin buharlar�n� kontrol alt�nda tutmak ve uygun �artlarda motorda yak�lmas�n� sa�lamakt�r.

Araçtan araca de�i�mekle birlikte sistemde �u parçalar bulunabilir:

Yak�t deposu
Yak�t dolum borusu
Buhar hortumlar�
Aktif karbon kutusu (charcoal canister)
Purge valfi
Havaland�rma valfi
Yak�t deposu bas�nç sensörü
Çe�itli EVAP valfleri ve ba�lant�lar�

Benzin do�al olarak buharla��r. Araç çal��m�yor olsa bile depo içerisinde yak�t buhar� olu�abilir.

EVAP sistemi bu buhar� aktif karbon kutusunda tutar. Motor uygun çal��ma ko�ullar�na ula�t��nda buhar, purge valfi üzerinden emme sistemine gönderilir ve motor taraf�ndan yak�l�r.

A��r� Doldurma Aktif Karbon Kutusuna Zarar Verebilir mi?

Evet, özellikle sürekli olarak pompa att�ktan sonra yak�t eklemek aktif karbon kutusunun a��r� yak�tla temas etmesine neden olabilir.

Aktif karbon kutusu benzin buhar�n� tutmak için tasarlanm��t�r. S�v� benzinin bu bölgeye ula�mas� sistemin normal çal��ma �eklini bozabilir.

Bunun sonucunda zaman içerisinde:

EVAP ar�zalar�
Motor ar�za lambas�
Benzin kokusu
Yak�t buhar� kaçaklar�
Yak�t ald�ktan sonra zor çal��ma
Rölanti düzensizli�i
Purge sistemi problemleri
EVAP ar�za kodlar�

gibi sorunlar ortaya ç�kabilir.

Bu nedenle sürekli olarak "biraz daha s��s�n" diyerek depoyu zorlamak gereksiz bir al��kanl�kt�r.

Depoyu Pompa Atana Kadar Doldurmak Zararl� m�?

Hay�r.

Burada önemli olan nokta, pompan�n otomatik olarak atmas�d�r.

Normal yak�t dolumunda pompa tabancas� otomatik olarak yak�t ak��n� kesti�inde yak�t al�m�n� sonland�rmak, arac�n tasar�m� aç�s�ndan normal uygulamad�r.

Sorun, pompa att�ktan sonra tekrar tekrar yak�t eklemeye çal��makt�r.

Yani:

Pompa atana kadar doldurmak → normal

Pompa att�ktan sonra sürekli yak�t eklemek → önerilmez

Depoyu A�z�na Kadar Doldurmak Check Engine Yakt�rabilir mi?

Dolayl� olarak EVAP sisteminde sorun olu�turursa motor ar�za lambas�n�n yanmas�na neden olabilir.

Modern araçlarda yak�t buhar� sistemi çe�itli sensörler ve valfler arac�l��yla sürekli olarak kontrol edilir.

Sistem beklenmeyen bir bas�nç de�i�ikli�i, kaçak veya purge problemi tespit ederse ECU ar�za kayd� olu�turabilir.

Buna ba�l� olarak EVAP sistemiyle ili�kili çe�itli OBD-II hata kodlar� görülebilir.

Ancak motor ar�za lambas�n�n yanmas�n�n tek nedeni a��r� yak�t doldurmak de�ildir. Yak�t kapa��, EVAP hortumlar�, purge valfi, havaland�rma valfi, karbon kutusu ve yak�t deposu bas�nç sensörü gibi birçok parça benzer belirtilere yol açabilir.

A��r� Doldurma Motorun Zor Çal��mas�na Neden Olabilir mi?

Baz� durumlarda evet.

EVAP sistemine s�v� yak�t ula�mas� veya purge sisteminin normalden fazla yak�t buhar� göndermesi, motorun çal��t�r�lmas� s�ras�nda hava-yak�t kar��m�n� etkileyebilir.

Özellikle yak�t ald�ktan hemen sonra �u belirtiler görülebilir:

Motorun geç çal��mas�
�lk çal��t�rmada sars�nt�l� rölanti
K�sa süreli tekleme benzeri çal��ma
Gaz tepkisinde düzensizlik
Motorun çal��t�ktan k�sa süre sonra stop etmesi

Ancak bu belirtiler yaln�zca a��r� yak�t doldurmaya özgü de�ildir. Ate�leme sistemi, enjektörler, yak�t bas�nc�, MAF/MAP sensörü, purge valfi ve ba�ka birçok sistem de benzer belirtilere neden olabilir.

Benzin Deposu A��r� Doldurulursa Benzin Ta�abilir mi?

Evet.

Benzin s�cakl�kla genle�ti�i için depoda yeterli bo�luk b�rak�lmad��nda yak�t�n genle�mesi daha problemli hale gelebilir.

Örne�in serin bir ortamda depoyu a��r� doldurduktan sonra araç s�cak bir ortamda park edilirse yak�t�n hacmi artabilir.

Bu durumda yak�t�n dolum borusuna veya yak�t buhar� sisteminin baz� bölümlerine do�ru ilerleme ihtimali artar.

Ayr�ca yak�t�n dolum a�z� çevresinden ta�mas� veya d��ar� s�zmas� da mümkündür.

Benzin oldukça yan�c� bir s�v� oldu�u için görünür yak�t kaça�� kesinlikle göz ard� edilmemelidir.

S�cak Havalarda A��r� Doldurmak Daha m� Sak�ncal�d�r?

Yak�t�n genle�mesi nedeniyle s�cakl�k önemli bir faktördür.

Özellikle serin bir zamanda doldurulan depo, daha sonra yüksek s�cakl��a maruz kald��nda içerisindeki benzin genle�ir.

Normal dolumda yak�t sisteminde bu genle�meyi kar��layacak alan bulunur.

Depoyu pompa att�ktan sonra zorlayarak doldurmak ise bu alan� azalt�r.

Bu nedenle s�cak havalarda veya arac�n uzun süre güne� alt�nda kalaca�� durumlarda depoyu a�z�na kadar doldurmaya çal��mak daha da gereksizdir.

A��r� Yak�t Doldurmak Yak�t Tüketimini Art�r�r m�?

Burada iki farkl� konu vard�r.

Depoya biraz daha fazla benzin koymak, arac�n bir sonraki yak�t al�m�na kadar daha uzun mesafe gitmesini sa�layabilir. Ancak arac�n daha fazla yak�t ta��mas� ayn� zamanda a��rl�� bir miktar art�r�r.

Bu a��rl�k fark�n�n günlük kullan�mda yak�t tüketimine etkisi genellikle çok küçüktür.

Dolay�s�yla depoyu pompa att�ktan sonra zorlayarak doldurman�n yak�t ekonomisi aç�s�ndan anlaml� bir avantaj� yoktur.

A��r� Doldurmak Yak�t Pompas�n� Bozar m�?

A��r� doldurman�n do�rudan yak�t pompas�n� bozdu�unu söylemek do�ru de�ildir.

Modern benzinli araçlarda yak�t pompas� ço�unlukla depo içerisinde bulunur ve yak�t�n içerisinde çal��acak �ekilde tasarlanm��t�r.

Hatta depodaki yak�t, baz� tasar�mlarda yak�t pompas�n�n so�utulmas�na yard�mc� olur.

Dolay�s�yla "depoyu fazla doldurdum, yak�t pompas� kesin bozulur" �eklinde bir ba�lant� kurmak do�ru de�ildir.

A��r� doldurma konusunda as�l dikkat edilmesi gereken sistem EVAP ve yak�t buhar� yönetim sistemidir.

Benzin Kokusuna Neden Olabilir mi?

Evet.

Yak�t ald�ktan sonra k�sa süreli benzin kokusu, dolum s�ras�nda dökülen yak�ttan kaynaklanabilir.

Ancak koku sürekli devam ediyorsa yak�t sistemi kontrol edilmelidir.

Olas� nedenler aras�nda:

Yak�t kapa��n�n tam kapanmamas�
EVAP hortumlar�nda kaçak
Purge valfi problemi
Havaland�rma valfi problemi
Aktif karbon kutusu problemi
Yak�t dolum borusunda kaçak
Yak�t deposunda kaçak
A��r� doldurma nedeniyle yak�t�n EVAP sistemine ula�mas�

bulunabilir.

Özellikle araç içerisinde veya arac�n çevresinde yo�un benzin kokusu varsa durum ciddiye al�nmal�d�r.

Bir Kez A��r� Doldurduysan�z Ne Olur?

Bir defa pompa att�ktan sonra biraz daha yak�t eklemi� olmak genellikle panik gerektiren bir durum de�ildir.

Tek seferlik küçük bir a��r� doldurma, arac�n kesin olarak ar�zalanaca�� anlam�na gelmez.

Önemli olan bunu sürekli al��kanl�k haline getirmemektir.

Sonras�nda:

Motor ar�za lambas�
Yak�t ald�ktan sonra zor çal��ma
Benzin kokusu
Rölanti düzensizli�i
Yak�t kaça��
EVAP ar�za kodlar�

gibi belirtiler ortaya ç�karsa sistem kontrol edilmelidir.

A��r� Doldurduysan�z Ne Yapmal�s�n�z?

Depoyu istemeden fazla doldurduysan�z öncelikle daha fazla yak�t eklemeyin.

Arac� normal �ekilde kullanabilir ve herhangi bir belirti olu�up olu�mad��n� takip edebilirsiniz.

Özellikle yak�t ald�ktan sonraki ilk çal��t�rmalara dikkat etmek faydal� olur.

Araçta sürekli olarak zor çal��ma, yo�un benzin kokusu veya motor ar�za lambas� görülüyorsa EVAP sisteminin kontrol edilmesi gerekir.

Yak�t Tabancas� Neden Otomatik At�yor?

Yak�t tabancas�ndaki otomatik kesme mekanizmas� yaln�zca "depo doldu" mant��yla çal��maz.

Tabancan�n ucundaki sistem, dolum s�ras�nda yak�t seviyesinin yükselmesiyle olu�an ko�ullar� alg�layarak yak�t ak��n� keser.

Bu mekanizma, yak�t�n dolum a�z�na kadar yükselmesini ve d��ar� ta�mas�n� önlemeye yard�mc� olur.

Dolay�s�yla pompan�n otomatik olarak atmas�, sürücüye yak�t dolumunu sonland�rmak için pratik bir i�aret verir.

Depoyu Ne Kadar Doldurmak Gerekir?

Günlük kullan�mda en do�ru yakla��m oldukça basittir:

Yak�t tabancas� ilk kez otomatik olarak att��nda yak�t al�m�n� b�rak�n.

Depoyu dolum a�z�na kadar s�v� benzinle doldurmaya çal��man�n pratik bir faydas� yoktur.

Araç üreticisinin yak�t sistemi, depo kapasitesini ve yak�t buhar� için gerekli bo�lu�u dikkate alacak �ekilde tasarlanm��t�r.

Dizel Araçlarda da Ayn� Durum Geçerli mi?

Yak�t buhar� ve EVAP sistemi aç�s�ndan benzinli araçlarda konu daha önemlidir.

Dizel yak�t�n buharla�ma karakteristi�i benzinden farkl�d�r ve dizel araçlar�n yak�t buhar� kontrol sistemleri de benzinli araçlardan farkl� tasarlanabilir.

Bu nedenle benzinli araçlarda görülen a��r� doldurma ile ilgili tüm sonuçlar� dizel araçlara birebir uygulamak do�ru de�ildir.

Ancak dizel araçlarda da yak�t� ta��racak �ekilde doldurmak, yak�t sisteminin d��na yak�t dökülmesine ve güvenlik/çevre aç�s�ndan sorunlara neden olabilir.

En Do�ru Yak�t Doldurma Al��kanl�� Nedir?

En sa�l�kl� yöntem �udur:

Yak�t tabancas�n� do�ru �ekilde dolum a�z�na yerle�tirin.
Yak�t� normal �ekilde doldurun.
Tabanca otomatik olarak att��nda i�lemi sonland�r�n.
Teti�e tekrar tekrar basarak birkaç litre daha eklemeye çal��may�n.
Yak�t kapa��n� do�ru �ekilde kapat�n.
Yak�t ald�ktan sonra yo�un benzin kokusu veya anormal çal��ma olup olmad��n� gözlemleyin.

Bu yöntem hem pratik hem de arac�n yak�t buhar� sisteminin tasarland�� ekilde çal��mas�na yard�mc� olur.

Sonuç

Benzin deposunu normal �ekilde doldurmak zararl� de�ildir. As�l sorun, yak�t tabancas� otomatik olarak att�ktan sonra depoyu zorlayarak daha fazla benzin koymaya devam etmektir.

Bunun en önemli nedeni motorun do�rudan zarar görmesi de�il, EVAP sisteminin s�v� yak�tla kar��la�abilmesidir. Aktif karbon kutusu, purge valfi ve di�er yak�t buhar� kontrol parçalar� s�v� benzini de�il, benzin buhar�n� yönetmek üzere tasarlanm��t�r.

Bu nedenle pompa ilk kez att��nda yak�t dolumunu b�rakmak en do�ru al��kanl�kt�r. Birkaç yüz mililitre veya bir litre daha fazla yak�t almak için EVAP sistemi üzerinde gereksiz risk olu�turmaya de�mez.