14-02-2022
13 dak
26508
3

Fas�lal� Silecek Zamanlama R�lesi Nedir? Ar�za Belirtileri Nelerdir?

Fas�lal� silecek zamanlama r�lesi, ara� sileceklerinin belirli aral�klarla otomatik olarak �al��mas�n� sa�layan elektriksel kontrol eleman�d�r. �zellikle ya�murun hafif veya aral�kl� ya�d�� durumlarda sileceklerin s�rekli �al��mas� yerine, belirli zaman aral�klar�nda bir kez silme yapmas�na yard�mc� olur.

Bu sistem sürücünün görü�ünü korurken silecek lastiklerinin gereksiz yere sürekli cam üzerinde çal��mas�n� da önler.

Eski ve baz� klasik araçlarda fas�lal� silecek fonksiyonu ayr� bir wiper intermittent relay veya zamanlama modülü taraf�ndan gerçekle�tirilirken, modern araçlarda ayn� görev ço�unlukla gövde kontrol modülü (BCM), silecek kontrol modülü veya do�rudan silecek motorunun elektronik devresi taraf�ndan yönetilir.

Fas�lal� Silecek Zamanlama Rölesi Ne ��e Yarar?

Silecek kolu fas�lal� konuma getirildi�inde silecek motorunun sürekli çal��mas� yerine belirli aral�klarla devreye girmesi gerekir.

Zamanlama rölesi veya modülü bu aral�� kontrol eder.

Örne�in sistem �u �ekilde çal��abilir:

Silecek kolu → fas�lal� çal��ma komutu → zamanlama rölesi/modülü → silecek motoru → sileceklerin belirli aral�klarla çal��mas�

Sürücü fas�lal� çal��ma seviyesini de�i�tirebiliyorsa sistem, iki silme hareketi aras�ndaki süreyi de de�i�tirebilir.

Baz� araçlarda bu süre sabitken baz� araçlarda silecek kolundaki ayar dü�mesi veya kademeler arac�l��yla de�i�tirilebilir.

Fas�lal� Silecek Sistemi Nas�l Çal��r?

Silecek kolu fas�lal� konuma getirildi�inde sistem silecek motoruna sürekli elektrik göndermek yerine zamanlamal� bir çal��ma komutu olu�turur.

Silecek motoru çal��r, silecekler cam� temizler ve motor belirli konumuna geldi�inde durur.

Ard�ndan zamanlay�c� belirlenen süreyi bekler ve motoru yeniden çal��t�r�r.

Bu i�lem sürekli tekrarlan�r.

Modern araçlarda ise bu i�lem daha karma��k olabilir. Silecek kolundan gelen komut BCM veya ba�ka bir kontrol modülüne iletilir. Modül, silecek motoruna gerekli çal��ma komutunu gönderir.

Bu nedenle modern araçlarda klasik anlamda ayr� bir fas�lal� silecek rölesi bulunmayabilir.

Fas�lal� Silecek Zamanlama Rölesi Ar�zas� Belirtileri Nelerdir?

Zamanlama rölesi veya fas�lal� silecek kontrol devresi ar�zaland��nda en belirgin sorun sileceklerin fas�lal� modda düzgün çal��mamas�d�r.

Yayg�n belirtiler �unlard�r:

Fas�lal� sileceklerin hiç çal��mamas�
Sileceklerin sürekli çal��mas�
Sileceklerin çok k�sa aral�klarla çal��mas�
Sileceklerin çok uzun aral�klarla çal��mas�
Sileceklerin rastgele çal��mas�
Sileceklerin bazen çal��p bazen çal��mamas�
Sileceklerin bir süre çal��t�ktan sonra durmas�
Sileceklerin gecikmeli tepki vermesi
Sileceklerin yanl�� konumda durmas�
Sileceklerin yaln�zca belirli kademelerde çal��mas�
Silecek h�zlar�n�n kar��mas�
Sileceklerin kontak aç�ld��nda beklenmedik �ekilde çal��mas�

Ancak bu belirtilerin tamam� do�rudan zamanlama rölesinden kaynaklanmaz.

Silecek kolu, silecek motoru, park devresi, sigorta, kablo tesisat�, BCM ve di�er kontrol elemanlar� da benzer belirtilere neden olabilir.

Silecekler Fas�lal� Modda Çal��m�yorsa Ne Anlama Gelir?

Örne�in sileceklerin:

Dü�ük h�zda çal��mas�
Yüksek h�zda çal��mas�
Fakat fas�lal� konumda çal��mamas�

durumunda zamanlama rölesi veya fas�lal� çal��ma devresi özellikle kontrol edilmelidir.

Bu belirti önemlidir çünkü silecek motorunun tamamen çal��mad��n� de�il, belirli bir çal��ma fonksiyonunda problem oldu�unu gösterir.

Ancak modern araçlarda fas�lal� çal��ma BCM taraf�ndan kontrol ediliyorsa sorun rölede de�il, kontrol modülünün yaz�l�m�nda, giri� sinyalinde veya silecek motorunun elektronik kontrol devresinde olabilir.

Silecekler Sürekli Çal��yorsa

Ar�zal� bir zamanlama rölesi baz� araçlarda sileceklerin durmadan çal��mas�na neden olabilir.

Rölenin içindeki kontaklar�n yap��mas� veya elektronik devrenin sürekli aktif kalmas� sonucunda silecek motoruna sürekli çal��ma komutu gönderilebilir.

Fakat sileceklerin sürekli çal��mas�n�n ba�ka nedenleri de vard�r:

Silecek kolu ar�zas�
K�sa devre
BCM ar�zas�
Silecek motoru içindeki park devresi problemi
Röle kontaklar�n�n yap��mas�
Kablo tesisat�nda k�sa devre
Su veya nem kaynakl� elektrik problemi

Bu nedenle do�rudan röle de�i�tirmek yerine devrenin nas�l çal��t�� kontrol edilmelidir.

Silecekler Rastgele Çal��yorsa

Sileceklerin sürücünün komutu olmadan zaman zaman çal��mas� daha ciddi bir elektriksel problemi gösterebilir.

Özellikle araçta:

Ya�mur ya�d��nda
Araç y�kand��nda
Nemli havalarda
Çukurlardan geçerken
Direksiyon kolonuna müdahale edildi�inde

silecekler rastgele çal��yorsa soket, kablo, silecek kolu veya kontrol modülü üzerinde temas problemi ara�t�r�lmal�d�r.

Baz� araçlarda su s�z�nt�s� da elektronik kontrol modüllerinde ve ba�lant�larda benzer sorunlar olu�turabilir.

Fas�lal� Silecekler Çok H�zl� Çal��yorsa

Normalden çok daha k�sa aral�klarla çal��an sileceklerde zamanlama devresi kontrol edilmelidir.

Zamanlay�c�n�n yanl�� süre hesaplamas� veya elektronik kontrol devresinin ar�zalanmas� nedeniyle silecekler olmas� gerekenden daha s�k çal��abilir.

Ancak burada silecek kolundaki fas�lal� süre ayar�n�n yanl��l�kla en k�sa seviyeye getirilmi� olmas� da kontrol edilmelidir.

Fas�lal� Silecekler Çok Geç Çal��yorsa

Silecekler normalden çok daha uzun süre bekliyorsa zamanlama devresinde problem olabilir.

Özellikle farkl� fas�lal� kademeler denenmesine ra�men bekleme süresi de�i�miyorsa silecek kolu, zamanlama modülü veya BCM giri�leri kontrol edilmelidir.

Silecekler Bazen Çal��p Bazen Çal��m�yorsa

Aral�kl� elektriksel problemler te�his aç�s�ndan daha zor olabilir.

Röle içerisindeki y�pranm�� kontaklar veya elektronik komponentler s�cakl��a, titre�ime ve elektrik yüküne ba�l� olarak zaman zaman çal��p zaman zaman devre d�� kalabilir.

Bunun d��nda:

Gev�ek soket
Oksitlenmi� terminal
K�r�k kablo
Kötü �ase
Silecek kolunda temas problemi
Motor içindeki park anahtar�
BCM ba�lant�s�

da ayn� belirtiyi olu�turabilir.

Sileceklerin Park Konumunda Durmamas� Zamanlama Rölesinden mi Kaynaklan�r?

Her zaman de�il.

Sileceklerin cam�n ortas�nda veya yanl�� bir noktada durmas� genellikle park devresi ile yak�ndan ili�kilidir.

Silecek motorunun içerisinde veya motor mekanizmas�nda, sileceklerin kapat�ld��nda ba�lang�ç konumuna dönmesini sa�layan bir park mekanizmas� bulunabilir.

Bu devrede sorun varsa silecekler:

Cam�n ortas�nda kalabilir
Her seferinde farkl� noktada durabilir
Kapat�ld��nda hemen durabilir
Park konumuna geçmekte zorlanabilir

Bu nedenle park problemi do�rudan zamanlama rölesine ba�lanmamal�d�r.

Fas�lal� Silecek Rölesi ile Silecek Motoru Ayn� �ey midir?

Hay�r.

Silecek motoru, silecek kollar�n� mekanik olarak hareket ettiren elektrik motorudur.

Fas�lal� silecek zamanlama rölesi veya modülü ise sileceklerin ne zaman çal��aca��n� kontrol eden elektriksel kontrol eleman�d�r.

Basit bir sistemde:

Röle/modül → silecek motoru → silecek mekanizmas� → silecek kollar�

�eklinde bir yap� bulunabilir.

Silecek motoru ar�zal�ysa sürekli veya fas�lal� modlar�n tamam� etkilenebilir.

Zamanlama devresinde problem varsa motorun kendisi sa�lam oldu�u halde fas�lal� çal��ma fonksiyonu bozulabilir.

Silecek Rölesi ile Silecek Zamanlama Rölesi Ayn� m�?

Her zaman de�il.

Birçok araçta normal bir silecek rölesi, silecek motoruna yüksek ak�m sa�layan anahtarlama görevini üstlenebilir.

Fas�lal� silecek zamanlama modülü ise çal��ma aral�klar�n� kontrol eden daha farkl� bir elektronik devre olabilir.

Baz� araçlarda bu iki i�lev ayn� modül içerisinde birle�tirilmi�tir.

Bu nedenle arac�n elektrik �emas�na bakmadan parçan�n yaln�zca ad�na göre te�his yapmak do�ru de�ildir.

Fas�lal� Silecek Zamanlama Rölesi Neden Bozulur?

Röle veya zamanlama modülünün ar�zalanmas�na çe�itli faktörler neden olabilir.

Elektriksel a��nma

Röle kontaklar� zaman içerisinde tekrar tekrar aç�l�p kapand�� için a��nabilir.

Kontaklar�n yap��mas�

A��r� ak�m veya ark olu�umu röle kontaklar�n�n birbirine yap��mas�na neden olabilir.

Nem ve su

Silecek sistemleri ön cam ve kaput bölgesinde bulundu�u için nem ve suya maruz kalabilir. Kötü s�zd�rmazl�k elektrik ba�lant�lar�nda oksitlenmeye yol açabilir.

Voltaj dalgalanmalar�

�arj sistemindeki a��r� voltaj veya elektriksel darbeler elektronik zamanlama devrelerine zarar verebilir.

Kablo veya soket problemleri

Gev�ek, oksitlenmi� veya hasarl� ba�lant�lar zamanlama sisteminin düzensiz çal��mas�na neden olabilir.

Elektronik komponent ar�zas�

Modern zamanlama modüllerindeki elektronik bile�enler �s�, titre�im ve ya�lanma nedeniyle ar�zalanabilir.

Fas�lal� Silecek Rölesi Nas�l Test Edilir?

Test yöntemi arac�n tasar�m�na göre de�i�ir.

Öncelikle arac�n elektrik �emas�ndan silecek sisteminin nas�l kontrol edildi�i belirlenmelidir.

Daha sonra:

Silecek sigortas�
Röle
Röle soketi
Silecek kolu
Besleme voltaj�
�ase
Silecek motoru
Park devresi
Kontrol modülü

kontrol edilmelidir.

Röle ç�kar�labiliyorsa giri� ve ç�k�� terminalleri servis doküman�ndaki bilgilerle kar��la�t�r�labilir.

Rölenin yaln�zca ses ç�karmas� da sa�lam oldu�unu kan�tlamaz.

Bir röle “t�k” sesi ç�karabilir ancak içerisindeki kontaklar yüksek ak�m� do�ru �ekilde iletmiyor olabilir.

Multimetre ile Silecek Rölesi Kontrol Edilebilir mi?

Evet.

Rölenin tipine ba�l� olarak multimetre ile:

Bobin direnci
Kontak süreklili�i
Besleme voltaj�
�ase
Röle ç�k��

kontrol edilebilir.

Ancak rölenin yaln�zca masa üzerinde ölçülmesi her zaman yeterli de�ildir.

Özellikle elektronik zamanlama modüllerinde giri� sinyali, ç�k�� sinyali ve çal��ma ko�ullar� birlikte de�erlendirilmelidir.

Silecek Zamanlama Rölesi OBD Cihaz�nda Ç�kar m�?

Klasik silecek rölelerinde genellikle do�rudan OBD ar�za kodu bulunmaz.

Modern araçlarda ise silecek sistemi BCM veya ba�ka bir elektronik kontrol modülü taraf�ndan yönetilebilir.

Bu durumda:

CAN ileti�im problemi
Silecek motoru kontrol problemi
Kontrol modülü ar�zas�
Giri� sinyali problemi

gibi durumlarda baz� hata kodlar� kaydedilebilir.

Ancak sileceklerin fas�lal� çal��mamas� mutlaka bir OBD kodu olu�turacak anlam�na gelmez.

Ya�mur Sensörü ile Fas�lal� Silecek Zamanlama Rölesi Aras�ndaki Fark

Ya�mur sensörü ve fas�lal� silecek sistemi birbirine kar��t�r�lmamal�d�r.

Ya�mur sensörü, ön cam üzerindeki ya�mur miktar�n� alg�layarak sileceklerin ne zaman ve hangi h�zda çal��mas� gerekti�ini belirlemeye yard�mc� olur.

Fas�lal� çal��ma sistemi ise belirli zaman aral�klar�yla silme i�lemini gerçekle�tirir.

Baz� modern araçlarda ya�mur sensörü, BCM ve silecek motoru aras�nda elektronik bir ileti�im bulunur.

Bu nedenle ya�mur sensörlü bir araçta sileceklerin otomatik modda çal��mamas� her zaman zamanlama rölesinin ar�zal� oldu�u anlam�na gelmez.

Sileceklerin Hiç Çal��mamas� Röle Ar�zas� m�d�r?

Olabilir, ancak birçok ba�ka ihtimal vard�r.

Silecekler tamamen çal��m�yorsa öncelikle:

Sigorta
Silecek motoru
Motor beslemesi
�ase
Silecek kolu
Röle
Kablo tesisat�
BCM veya silecek kontrol modülü

kontrol edilmelidir.

E�er dü�ük ve yüksek h�z da çal��m�yorsa yaln�zca fas�lal� zamanlama devresine odaklanmak do�ru olmaz.

Buna kar��l�k dü�ük ve yüksek h�z normal çal��yor, yaln�zca fas�lal� fonksiyon çal��m�yorsa zamanlama devresi daha güçlü bir �üpheli haline gelir.

Fas�lal� Silecek Rölesi Ar�zal�ysa Araç Kullan�l�r m�?

Silecek sistemi özellikle ya�murlu havalarda sürü� güvenli�i aç�s�ndan kritik oldu�u için fas�lal� fonksiyonun ar�zal� olmas� göz ard� edilmemelidir.

E�er normal dü�ük ve yüksek silecek h�zlar� çal��yorsa araç baz� ko�ullarda kullan�labilir, ancak görü�ün yeterli �ekilde korunmas� gerekir.

Silecekler tamamen çal��m�yorsa veya kendi kendine çal��yorsa sorun daha ciddi kabul edilmelidir.

Özellikle ya�murlu havalarda sileceklerin çal��mamas� ciddi bir görü� problemi olu�turabilir.

Fas�lal� Silecek Zamanlama Rölesi De�i�tirilmeden Önce

Röleyi do�rudan de�i�tirmek yerine sistematik bir te�his yap�lmal�d�r.

Öncelikle sorunun kapsam� belirlenmelidir:

Sadece fas�lal� mod mu çal��m�yor?

Tüm silecek h�zlar� m� çal��m�yor?

Silecekler sürekli mi çal��yor?

Silecekler yanl�� yerde mi duruyor?

Sorun ya�murda veya nemli havada m� ortaya ç�k�yor?

Bu sorular ar�zan�n hangi bölümde aranmas� gerekti�ini belirlemeye yard�mc� olur.

Sonuç

Fas�lal� silecek zamanlama rölesi veya zamanlama modülü, araç sileceklerinin sürekli çal��mak yerine belirli zaman aral�klar�yla çal��mas�n� sa�layan kontrol eleman�d�r.

Özellikle eski araçlarda ayr� bir röle veya zamanlama modülü bulunabilir. Modern araçlarda ise ayn� görev BCM, silecek kontrol modülü veya silecek motorunun elektronik devresi taraf�ndan gerçekle�tirilebilir.

Ar�zaland��nda fas�lal� sileceklerin hiç çal��mamas�, çok h�zl� veya çok yava� çal��mas�, sileceklerin rastgele devreye girmesi ya da sürekli çal��mas� gibi belirtiler ortaya ç�kabilir.

Ancak bu belirtiler tek ba��na zamanlama rölesinin ar�zal� oldu�unu kan�tlamaz.

Silecek kolu, motor, park devresi, sigorta, kablo tesisat�, soketler, �ase ba�lant�lar�, BCM ve ya�mur sensörü gibi di�er bile�enler de kontrol edilmelidir.

Özellikle dü�ük ve yüksek silecek h�zlar� normal çal��yor ancak yaln�zca fas�lal� mod çal��m�yorsa, zamanlama devresi veya bu fonksiyonu yöneten kontrol modülü daha dikkatli incelenmelidir.

Do�ru te�his için arac�n elektrik �emas� incelenmeli ve rölenin veya kontrol modülünün giri�-ç�k�� sinyalleri ölçülmelidir.