17-02-2022
19 dak
33952
4

Yak�t G�stergesi Nedir? Yak�t G�stergesi Ar�zas� ve Belirtileri

Yak�t g�stergesi, arac�n yak�t deposunda bulunan yak�t miktar�n� s�r�c�ye g�steren g�sterge sistemidir. S�r�c�n�n depoda yakla��k ne kadar yak�t kald��n� anlamas�n� ve yak�t ikmal zaman�n� belirlemesini sa�lar.

Gösterge panelinde oldukça basit görünen yak�t göstergesinin arkas�nda asl�nda birkaç farkl� parça bulunabilir. Arac�n modeline ve elektronik sistemine ba�l� olarak yak�t seviye sensörü, yak�t �amand�ras�, yak�t pompas� modülü, kablolar, soketler, gösterge paneli, BCM ve ECU bu sistemin parçalar� aras�nda yer alabilir.

Bu parçalardan herhangi birinde meydana gelen ar�za, yak�t göstergesinin yanl�� de�er göstermesine neden olabilir.

Yak�t göstergesinin sürekli bo� göstermesi, sürekli dolu kalmas�, sürü� s�ras�nda aniden dü�üp yükselmesi veya hiç çal��mamas�, yak�t seviye ölçüm sisteminde bir problem oldu�unu gösterebilir.

Yak�t Göstergesi Nas�l Çal��r?

Yak�t seviyesini ölçmek için ço�u araçta yak�t deposunun içerisinde bulunan bir yak�t �amand�ras� ve yak�t seviye sensörü kullan�l�r.

�amand�ra, yak�t�n yüzeyinde hareket eden bir parçad�r. Yak�t seviyesi yükseldi�inde �amand�ra yukar� ç�kar, yak�t azald��nda ise a�a�� iner.

�amand�ran�n hareketi, yak�t seviye sensöründeki elektriksel direncin de�i�mesini sa�lar.

Araç elektronik sistemi bu direnç de�i�imini de�erlendirerek depodaki yak�t seviyesini hesaplar ve gösterge panelindeki yak�t göstergesine aktar�r.

Eski ve daha basit sistemlerde yak�t seviye sensöründen gelen sinyal do�rudan gösterge paneline ula�abilir.

Modern araçlarda ise bu bilgi BCM, yak�t pompas� kontrol modülü, ECU veya ba�ka bir elektronik kontrol ünitesi üzerinden i�lenebilir.

Bu nedenle modern araçlarda yak�t göstergesi ar�zas�n�n te�hisi sadece �amand�ray� kontrol etmekten ibaret de�ildir.

Yak�t Seviye Sensörü Nedir?

Yak�t seviye sensörü, yak�t deposundaki yak�t miktar�n� ölçen parçad�r.

Ço�u araçta yak�t pompas� modülünün üzerinde veya içerisinde bulunur.

Sistem genellikle hareketli bir �amand�ra kullan�r. �amand�ra yak�t�n seviyesine göre hareket eder ve bu hareket sensörün elektriksel direncini de�i�tirir.

Depo doluyken �amand�ra yukar�da, depo bo�ald�kça a�a��da bulunur.

Sensörün gönderdi�i elektriksel de�er arac�n elektronik sistemi taraf�ndan de�erlendirilerek yak�t göstergesinde yakla��k yak�t miktar� gösterilir.

Burada önemli olan nokta, yak�t göstergesinin laboratuvar hassasiyetinde bir ölçüm cihaz� olmad��d�r. Sistem yak�t seviyesini yakla��k olarak gösterir.

Yak�t �amand�ras� Nedir?

Yak�t �amand�ras�, depodaki yak�t seviyesini fiziksel olarak takip eden hareketli parçad�r.

�amand�ra genellikle bir kol üzerine monte edilir ve bu kol yak�t seviye sensörüne ba�l�d�r.

Yak�t seviyesi de�i�tikçe �amand�ra da yukar� veya a�a�� hareket eder.

�amand�ra kolunun s�k��mas�, e�ilmesi veya sensör içerisindeki direnç yolunun a��nmas� yak�t göstergesinin yanl�� çal��mas�na neden olabilir.

Baz� araçlarda yak�t �amand�ras� ayr� olarak de�i�tirilebilirken, baz� modellerde yak�t pompas� modülünün bir parças�d�r.

Yak�t Göstergesi Ar�zas�n�n Belirtileri Nelerdir?

Yak�t göstergesi veya yak�t seviye ölçüm sisteminde meydana gelen ar�zalar farkl� belirtiler olu�turabilir.

En s�k görülen belirtiler �unlard�r:

Yak�t göstergesinin sürekli bo� göstermesi
Yak�t göstergesinin sürekli dolu göstermesi
Yak�t göstergesinin hiç hareket etmemesi
Yak�t seviyesinin aniden dü�mesi
Yak�t seviyesinin aniden yükselmesi
Sürü� s�ras�nda göstergenin sürekli dalgalanmas�
Yak�t göstergesinin gerçek yak�t miktar�n� göstermemesi
Yak�t ald�ktan sonra göstergenin do�ru de�eri göstermemesi
Yak�t lambas�n�n yanl�� zamanda yanmas�
Yak�t lambas�n�n hiç yanmamas�
Menzil bilgisinin yanl�� hesaplanmas�
Göstergenin bazen çal��p bazen çal��mamas�

Bu belirtilerin tamam� do�rudan yak�t �amand�ras�n�n ar�zal� oldu�u anlam�na gelmez.

Yak�t Göstergesi Sürekli Bo� Gösteriyor

Depo tamamen dolduruldu�u halde yak�t göstergesi sürekli E veya bo� konumunda kal�yorsa yak�t seviye sisteminde problem olabilir.

Olas� nedenler:

Yak�t seviye sensörü ar�zas�
Yak�t �amand�ras� ar�zas�
�amand�ra kolunun s�k��mas�
Kopmu� kablo
Soket temass�zl��
Oksitlenmi� ba�lant�
�ase problemi
Yak�t pompas� modülü ar�zas�
Gösterge paneli ar�zas�
BCM veya ba�ka bir kontrol ünitesi problemi

Baz� araçlarda sensör devresindeki kopukluk, elektronik sistem taraf�ndan yak�t seviyesinin bo� oldu�u �eklinde alg�lanabilir.

Ancak bu durum arac�n elektriksel tasar�m�na göre de�i�ebilir.

Yak�t Göstergesi Sürekli Dolu Gösteriyor

Depoda az miktarda yak�t olmas�na ra�men gösterge sürekli F veya dolu konumunda kal�yorsa yine yak�t seviye sensörü veya elektrik devresi kontrol edilmelidir.

Bunun nedenleri aras�nda:

�amand�ran�n yukar�da s�k��mas�
�amand�ra kolunun hasar görmesi
Yak�t seviye sensörünün ar�zalanmas�
K�sa devre
Kablo tesisat�ndaki problem
Soket ar�zas�
Yak�t pompas� modülündeki ba�lant� problemi

bulunabilir.

�amand�ra mekanik olarak hareket edemiyorsa depo bo�alsa bile sistem yak�t seviyesini yüksek göstermeye devam edebilir.

Yak�t Göstergesi Hareket Etmiyor

Yak�t göstergesi sürekli ayn� noktada kal�yorsa yak�t �amand�ras� mekanik olarak s�k��m�� olabilir.

Örne�in gösterge:

Yar�m depoda
Çeyrek depoda
Üç çeyrek depoda

sabit kalabilir.

Bunun nedeni �amand�ra kolunun hareketinin engellenmesi veya yak�t seviye sensörünün belirli bir konumda tak�lmas� olabilir.

Sensörün elektriksel olarak ar�zalanmas� da benzer belirti olu�turabilir.

Yak�t Göstergesi Sürü� S�ras�nda Dalgalan�yor

Yak�t göstergesinin virajlarda veya ani frenlerde küçük miktarlarda hareket etmesi her zaman ar�za de�ildir.

Depodaki yak�t da araçla birlikte hareket eder.

Özellikle:

Ani frenleme
Sert h�zlanma
Viraj
Yoku�
Bozuk yol

gibi durumlarda yak�t�n depodaki hareketi �amand�ran�n konumunu etkileyebilir.

Modern araçlarda gösterge sistemi bu hareketleri yaz�l�m veya mekanik sönümleme yöntemiyle azalt�r.

Ancak gösterge normal sürü� s�ras�nda örne�in yar�m depodan bir anda bo� konuma dü�üyor ve daha sonra tekrar yar�m depoya ç�k�yorsa bu normal de�ildir.

Yak�t Göstergesi Bir Anda Dü�üyor

Yak�t göstergesinin aniden bo� konumuna yakla�mas� ve daha sonra normale dönmesi genellikle aral�kl� elektriksel problem veya yak�t seviye sensörü problemi aç�s�ndan incelenmelidir.

Özellikle �amand�ra sensörünün içindeki direnç yolu a��nd��nda baz� noktalarda elektriksel ba�lant� kesilebilir.

Bu durumda gösterge bir anda yanl�� de�er gösterebilir.

Kablonun veya soketin titre�im nedeniyle temas kaybetmesi de ayn� sonucu olu�turabilir.

Yak�t Göstergesi Bir Anda Yükseliyor

Depoya yak�t eklenmedi�i halde yak�t göstergesinin bir anda yükselmesi de sensör sinyalinde karars�zl�k oldu�unu gösterebilir.

Örne�in gösterge çeyrek depodayken aniden yar�m depoya ç�k�yor ve daha sonra tekrar dü�üyorsa:

Yak�t seviye sensörü
�amand�ra
Kablo tesisat�
Soket
�ase ba�lant�s�
Gösterge paneli
Elektronik kontrol ünitesi

kontrol edilmelidir.

Bununla birlikte araç e�imli bir yerde duruyorsa yak�t�n depodaki konumu de�i�ece�inden geçici bir gösterge de�i�imi normal olabilir.

Yak�t Ald�ktan Sonra Gösterge Yanl�� Gösteriyor

Baz� araçlarda yak�t ald�ktan hemen sonra gösterge yeni seviyeyi an�nda göstermeyebilir.

Sistem bazen:

Konta��n kapat�l�p aç�lmas�n�
Bir süre beklenmesini
Arac�n k�sa bir mesafe hareket etmesini
Yak�t seviyesindeki de�i�imin belirli bir seviyeye ula�mas�n�

bekleyebilir.

Ancak depoyu tamamen doldurduktan sonra gösterge sürekli yar�m depo gösteriyorsa veya yak�t seviyesi uzun süre güncellenmiyorsa sistem kontrol edilmelidir.

Yak�t Göstergesi Bazen Çal��yor Bazen Çal��m�yor

Aral�kl� yak�t göstergesi ar�zalar� te�hisi zorla�t�rabilir.

Gösterge birkaç gün normal çal��abilir ve daha sonra aniden bo� veya dolu gösterebilir.

Bu tür durumlarda özellikle �u parçalar kontrol edilmelidir:

Yak�t seviye sensörü
Yak�t pompas� soketi
�amand�ra
Kablo tesisat�
�ase ba�lant�lar�
Gösterge paneli
BCM
Yak�t pompas� kontrol modülü

Titre�im ve s�cakl�k de�i�imleri, baz� elektriksel ar�zalar�n ortaya ç�kmas�na neden olabilir.

Yak�t Lambas� Yanl�� Zamanda Yan�yor

Yak�t göstergesiyle birlikte çal��an dü�ük yak�t uyar� lambas� da yak�t seviye sensöründen gelen bilgiye ba�l� olabilir.

Sensör ar�zal�ysa yak�t lambas� depoda yeterli yak�t varken yanabilir.

Tersi durumda depoda çok az yak�t kalmas�na ra�men yak�t lambas� yanmayabilir.

Bu nedenle yak�t göstergesiyle birlikte yak�t uyar� lambas�n�n davran�� da te�his s�ras�nda de�erlendirilmelidir.

Yak�t Göstergesi Ar�zas� Motorun Çal��mas�n� Engeller mi?

Normal �artlarda yaln�zca yak�t göstergesinin ar�zalanmas� motorun çal��mas�n� engellemez.

Çünkü yak�t göstergesi esas olarak sürücüye yak�t miktar� hakk�nda bilgi verir.

Ancak yak�t seviye sensörü ile yak�t pompas� ayn� modül içerisinde bulunabildi�i için iki farkl� ar�za birbirine kar��t�r�labilir.

Örne�in yak�t göstergesi bozuk olabilir ancak yak�t pompas� normal çal��abilir.

Bunun tam tersi de mümkündür.

Motor çal��m�yorsa yaln�zca yak�t göstergesine bakarak yak�t pompas�n�n ar�zal� oldu�u sonucuna var�lmamal�d�r.

Yak�t Seviye Sensörü ile Yak�t Pompas� Ayn� Parça m�?

Her araçta ayn� de�ildir.

Birçok araçta yak�t pompas�, yak�t seviye sensörü ve �amand�ra ayn� yak�t pompas� modülü içerisinde bulunur.

Ancak bunlar elektriksel ve i�levsel olarak farkl� parçalard�r.

Dolay�s�yla:

Yak�t pompas� çal��yor + yak�t göstergesi ar�zal� olabilir.

veya

Yak�t göstergesi çal��yor + yak�t pompas� ar�zal� olabilir.

Baz� araçlarda her iki parça da ayr� olarak de�i�tirilebilir.

Baz� araçlarda ise komple yak�t pompas� modülünün de�i�tirilmesi gerekebilir.

Yak�t Göstergesi Ar�zas� Nas�l Te�his Edilir?

Do�ru te�his için öncelikle gösterge panelindeki de�er ile depodaki gerçek yak�t miktar� kar��la�t�r�lmal�d�r.

Daha sonra yak�t seviye sensörünün elektriksel ve mekanik durumu kontrol edilir.

Te�his s�ras�nda:

Ar�za kodlar� okunabilir.
Canl� veriler kontrol edilebilir.
Yak�t seviye sensörü incelenebilir.
Soketler kontrol edilebilir.
Kablo tesisat� kontrol edilebilir.
�ase ba�lant�s� ölçülebilir.
Sensör direnci ölçülebilir.
�amand�ran�n hareketi kontrol edilebilir.
Gösterge paneli test edilebilir.
BCM ve di�er kontrol üniteleri kontrol edilebilir.

Modern araçlarda uygun bir te�his cihaz� kullanmak özellikle önemlidir.

Yak�t Seviye Sensörü Multimetre ile Nas�l Test Edilir?

Birçok geleneksel yak�t seviye sensörü multimetre ile kontrol edilebilir.

�amand�ra hareket ettirildi�inde sensörün elektriksel direncinin de de�i�mesi gerekir.

Ancak burada çok önemli bir nokta vard�r:

Tüm araçlarda ayn� direnç de�erleri kullan�lmaz.

Bir arac�n yak�t seviye sensörü belirli bir direnç aral��nda çal��rken ba�ka bir araç tamamen farkl� de�erler kullanabilir.

Bu nedenle ölçülen direnç, arac�n üretici teknik verileriyle kar��la�t�r�lmal�d�r.

�amand�ra hareket etti�i halde direnç hiç de�i�miyorsa sensör ar�zal� olabilir.

Direnç belirli bir noktada aniden yükseliyor veya dü�üyorsa sensörün içerisindeki direnç yolu a��nm�� olabilir.

Yak�t Göstergesi Ar�zas�na Kablo Tesisat� Neden Olabilir?

Yak�t seviye sensörü sa�lam oldu�u halde kablo tesisat�nda problem varsa yak�t göstergesi yine yanl�� çal��abilir.

Özellikle yak�t deposu çevresindeki:

Soketler
Kablo ba�lant�lar�
�ase noktalar�
Terminal pinleri

kontrol edilmelidir.

Oksitlenme, gev�ek ba�lant�, kopuk kablo veya yüksek elektriksel direnç sensör sinyalinin göstergeye do�ru ula�mas�n� engelleyebilir.

Bu nedenle yak�t �amand�ras�n� de�i�tirmeden önce tesisat�n kontrol edilmesi önemlidir.

Gösterge Paneli Ar�zas� Yak�t Göstergesini Etkiler mi?

Evet.

Yak�t seviye sensörü do�ru sinyal gönderdi�i halde gösterge paneli bu sinyali do�ru �ekilde i�leyemiyorsa yak�t göstergesi yanl�� çal��abilir.

Özellikle yak�t göstergesiyle birlikte ba�ka göstergeler veya gösterge paneli fonksiyonlar� da çal��m�yorsa sorun yaln�zca �amand�rada olmayabilir.

Bu durumda:

Gösterge panelinin beslemesi
�ase ba�lant�s�
Haberle�me hatt�
Gösterge panelinin elektronik devresi

kontrol edilmelidir.

BCM veya ECU Yak�t Göstergesini Etkileyebilir mi?

Modern araçlarda yak�t seviyesi elektronik kontrol üniteleri aras�nda payla��labilir.

Arac�n tasar�m�na göre yak�t seviyesi bilgisi:

Yak�t seviye sensöründen
Yak�t pompas� modülünden
BCM'den
ECU'dan
Gösterge panelinden

geçebilir.

Bu nedenle ileti�im problemi veya kontrol ünitesi ar�zas� da yak�t göstergesinin yanl�� çal��mas�na neden olabilir.

Özellikle modern araçlarda yaln�zca basit bir OBD cihaz�yla bütün sistemlere eri�mek mümkün olmayabilir.

Yak�t Seviye Sensörü Neden Bozulur?

Yak�t seviye sensörü depo içerisinde çal��an bir parçad�r ve zaman içerisinde a��nabilir.

Ba�l�ca nedenler �unlard�r:

Sensörün içindeki direnç yolunun a��nmas�

�amand�ran�n sürekli hareket etmesi, sensör içerisindeki temas yüzeyinin zamanla a��nmas�na neden olabilir.

�amand�ra ar�zas�

�amand�ra hasar görebilir veya yak�t nedeniyle yap�sal özelliklerini kaybedebilir.

�amand�ra kolunun s�k��mas�

�amand�ra kolu mekanik olarak hareket edemez hale gelebilir.

Elektrik ba�lant�s� sorunlar�

Soket veya terminal ba�lant�lar�nda oksitlenme ve temass�zl�k meydana gelebilir.

Kablo tesisat� ar�zas�

Titre�im, s�cakl�k ve d�� etkenler kablo tesisat�na zarar verebilir.

Yak�t pompas� modülünün y�pranmas�

Sensör yak�t pompas� modülünün içerisinde bulunuyorsa modül üzerindeki ba�lant�lar da ar�zaya neden olabilir.

Yak�t Göstergesi Kalibrasyon �ster mi?

Baz� araçlarda yak�t seviye sensörü veya yak�t pompas� modülü de�i�tirildikten sonra kalibrasyon veya s�f�rlama i�lemi gerekebilir.

Baz� araçlarda ise sistem yeni sensörü otomatik olarak tan�yabilir.

Bu tamamen arac�n elektronik sistemine ba�l�d�r.

Baz� araçlar ayr�ca yak�t seviyesindeki ani de�i�imleri engellemek için yaz�l�m üzerinden filtreleme uygular.

Bu nedenle yak�t pompas� veya �amand�ra de�i�tirildikten sonra arac�n üretici prosedürünün takip edilmesi önemlidir.

Yak�t Göstergesi Neden Depodaki Yak�t� Tam Olarak Göstermez?

Yak�t göstergesinin yüzde yüz hassasiyetle çal��mas� beklenmez.

Bunun birkaç nedeni vard�r.

Yak�t deposu tamamen geometrik olarak düzenli bir yap� de�ildir. Deponun �ekli nedeniyle �amand�ran�n hareketi ile gerçek yak�t hacmi aras�nda do�rusal bir ili�ki bulunmayabilir.

Ayr�ca üreticiler yak�t�n depoda hareket etmesinden kaynaklanan sürekli gösterge de�i�ikliklerini engellemek için yaz�l�msal filtreleme kullanabilir.

Bu nedenle gösterge uzun süre dolu konumunda kalabilir ve daha sonra daha h�zl� dü�ebilir.

Bu tek ba��na ar�za anlam�na gelmez.

Araç Yoku�ta Durdu�unda Yak�t Göstergesi De�i�ir mi?

Evet.

Araç e�imli bir zeminde park edildi�inde depodaki yak�t bir tarafa do�ru hareket eder.

Bu durum �amand�ran�n konumunu de�i�tirebilir.

Özellikle depo az doluyken bu etki daha belirgin olabilir.

Araç düz zemine al�nd��nda gösterge tekrar önceki konumuna dönüyorsa büyük ihtimalle sistem normal çal��yordur.

Ancak gösterge sürekli ve büyük miktarlarda de�i�iyorsa yak�t seviye sensörü kontrol edilmelidir.

Yak�t Pompas� De�i�tikten Sonra Yak�t Göstergesi Bozuldu

Yak�t pompas� de�i�iminden hemen sonra yak�t göstergesi yanl�� çal��maya ba�lad�ysa montaj i�lemi özellikle kontrol edilmelidir.

Olas� nedenler:

Yanl�� yak�t pompas� modülü
Yanl�� yak�t seviye sensörü
E�ilmi� �amand�ra kolu
Yanl�� montaj
Soket ba�lant�s�n�n tam oturmamas�
Kablo tesisat�n�n zarar görmesi
�amand�ran�n depo içerisinde hareketinin engellenmesi

Bu durumda yak�t pompas�n�n çal��yor olmas�, yak�t seviye sisteminin de do�ru çal��t�� anlam�na gelmez.

Ar�zal� Yak�t Göstergesiyle Araç Kullan�l�r m�?

Araç ço�u durumda yak�t göstergesi ar�zal� halde çal��maya devam edebilir.

Ancak bu durum güvenli de�ildir.

En büyük risk, depoda yeterli yak�t oldu�unu dü�ünürken arac�n yak�ts�z kalmas�d�r.

Özellikle yak�t göstergesi sürekli dolu gösteriyorsa sürücü gerçek yak�t seviyesini anlayamayabilir.

Ar�za giderilene kadar yak�t tüketimi kilometre üzerinden takip edilebilir ve yak�t deposu daha s�k doldurulabilir.

Yak�t Göstergesi Ar�zas�nda Komple Yak�t Pompas� De�i�meli mi?

Her zaman de�il.

Baz� araçlarda yak�t seviye sensörü ve �amand�ra ayr� olarak de�i�tirilebilir.

E�er sorun sadece yak�t seviye sensöründeyse komple yak�t pompas�n� de�i�tirmek gereksiz bir masraf olabilir.

Ancak baz� araçlarda sensör, yak�t pompas� modülüne entegre oldu�u için üretici taraf�ndan komple modül de�i�imi öngörülebilir.

Bu nedenle parça de�i�iminden önce arac�n yak�t sistemi ve parça yap�s� kontrol edilmelidir.

Sonuç

Yak�t göstergesi, arac�n yak�t deposunda kalan yak�t miktar�n� sürücüye gösteren önemli bir sistemdir. Her ne kadar gösterge panelinde basit bir ibre veya dijital gösterge olarak görünse de arkas�nda yak�t �amand�ras�, yak�t seviye sensörü, yak�t pompas� modülü, kablo tesisat�, soketler, BCM, ECU ve gösterge paneli gibi birçok farkl� bile�en bulunabilir.

Yak�t göstergesi ar�zas�n�n en yayg�n belirtileri aras�nda sürekli bo� gösterme, sürekli dolu gösterme, göstergenin hareket etmemesi, aniden dü�üp yükselmesi, sürü� s�ras�nda a��r� dalgalanmas� ve yak�t ald�ktan sonra do�ru seviyeyi göstermemesi bulunur.

En s�k �üphelenilen parçalardan biri yak�t seviye sensörü ve �amand�rad�r. Ancak her yak�t göstergesi ar�zas�nda do�rudan �amand�ra de�i�tirmek do�ru de�ildir.

Do�ru te�his için yak�t seviye sensörü, �amand�ran�n mekanik hareketi, kablo tesisat�, soketler, �ase, gösterge paneli ve arac�n elektronik kontrol üniteleri gerekti�inde birlikte kontrol edilmelidir.