TR
EN
Yakıt Tasarruf Cihazları Hakkında Bilgiler
Yakıt tasarrufu, araç sahiplerinin yakıt maliyetlerini azaltmak için en çok araştırdığı konulardan biridir. Bu nedenle piyasada “yakıt tasarruf cihazı”, “yakıt ekonomizeri”, “yakıt düşürücü cihaz”, “yakıt tasarruf sistemi” veya “yakıt tasarruf aparatı” gibi isimlerle satılan çok sayıda ürün bulunmaktadır.
Bu ürünlerin bazıları belirli bir teknik amaca hizmet ederken, bazıları ise motorun yakıt tüketimini önemli ölçüde azaltacağını iddia eden basit elektronik veya manyetik ürünlerden oluşur. Bu nedenle bir yakıt tasarruf cihazını değerlendirirken ürünün çalışma prensibini, aracın yakıt sistemiyle nasıl etkileşime girdiğini ve iddia edilen tasarrufun gerçekten ölçülüp ölçülmediğini anlamak önemlidir.
Yakıt Tasarruf Cihazı Nedir?
Yakıt tasarruf cihazı, aracın daha az yakıt tüketmesini sağladığı iddia edilen veya yakıt sisteminin çalışma karakterini değiştirmeyi amaçlayan ekipmanlara verilen genel bir isimdir.
Piyasadaki ürünler birbirinden oldukça farklı olabilir. Bazıları elektronik olarak ECU sinyallerine müdahale etmeye çalışırken, bazıları yakıt hattına, hava girişine veya elektrik sistemine bağlanır. Bazı ürünlerde ise mıknatıs, bobin, kondansatör veya benzeri basit bileşenler bulunabilir.
Ancak “yakıt tasarruf cihazı” adı tek başına cihazın gerçekten yakıt tasarrufu sağlayacağını göstermez.
Modern araçlarda yakıt tüketimi; motor yükü, hava-yakıt oranı, ateşleme zamanlaması, motor sıcaklığı, turbo basıncı, şanzıman çalışma stratejisi, sürüş koşulları ve ECU tarafından yapılan sürekli düzeltmeler gibi birçok faktörün sonucudur.
Yakıt Tasarrufu Nasıl Sağlanabilir?
Gerçek bir yakıt ekonomisi sağlamak için motorun aynı işi daha az enerji kaybıyla yapması gerekir.
Örneğin motor gereğinden fazla yakıt gönderiyorsa, doğru bir yakıt ve hava kontrolü tüketimi azaltabilir. Ancak motor zaten doğru hava-yakıt oranında çalışıyorsa, yalnızca yakıt sistemine basit bir aparat eklemek tüketimi büyük ölçüde azaltmaz.
Gerçek yakıt ekonomisi genellikle şu alanların doğru çalışmasına bağlıdır:
-
Doğru hava-yakıt oranı
-
Sağlıklı ateşleme sistemi
-
Doğru yakıt basıncı
-
Temiz ve düzgün çalışan enjektörler
-
Sağlıklı oksijen sensörleri
-
Doğru motor sıcaklığı
-
Uygun lastik basıncı
-
Doğru motor yağı
-
Sağlıklı turbo ve hava giriş sistemi
-
Düşük mekanik sürtünme
-
Uygun şanzıman çalışma stratejisi
-
Doğru sürüş alışkanlıkları
Bu nedenle yakıt tasarrufu tek bir cihazdan ziyade bütün sistemin verimli çalışmasıyla ilgilidir.
Elektronik Yakıt Tasarruf Cihazları
Piyasada aracın 12 volt elektrik sistemine bağlanan çeşitli elektronik yakıt tasarruf cihazları bulunur.
Bu ürünlerin bazıları ECU'nun motor yönetimini iyileştirdiğini, bazıları elektrik sistemini stabilize ettiğini, bazıları ise yakıtın daha verimli kullanılmasını sağladığını iddia eder.
Ancak basit bir elektronik cihazın aracın yakıt tüketimini ciddi oranda düşürebilmesi için motor yönetim sistemi üzerinde gerçekten ölçülebilir bir etki oluşturması gerekir.
Modern ECU'lar sensörlerden gelen verileri sürekli olarak değerlendirir ve motor çalışma koşullarına göre enjeksiyon süresi ile diğer parametreleri değiştirir.
Dolayısıyla yalnızca 12 volt beslemeye bağlanan ve motor yönetim sisteminden herhangi bir gerçek veri almayan bir cihazın yakıt tüketimini ciddi biçimde azaltacağı iddiası teknik olarak dikkatli değerlendirilmelidir.
Manyetik Yakıt Tasarruf Cihazları
Manyetik yakıt tasarruf cihazları, yakıt hattına takılan ürünler arasında en çok bilinen örneklerden biridir.
Bu ürünlerde genellikle yakıtın manyetik alandan geçirilmesi sonucunda yakıt moleküllerinin yapısının değiştiği ve bunun yanmayı iyileştirdiği iddia edilir.
Ancak modern benzinli ve dizel motorlarda yakıtın yanma karakteri yalnızca yakıtın fiziksel durumuna bağlı değildir.
Yakıt enjeksiyon basıncı, püskürtme şekli, enjeksiyon zamanlaması, hava miktarı, yanma odası geometrisi, sıkıştırma oranı, ateşleme veya enjeksiyon zamanlaması ve ECU kontrolü birlikte çalışır.
Bu nedenle yakıt hattının dışına basit bir mıknatıs takılmasının tek başına belirgin ve sürekli bir yakıt tasarrufu sağlaması gerektiği sonucuna varılamaz.
Yakıt Hattına Takılan Cihazlar
Bazı yakıt tasarruf ürünleri yakıt hattına bağlanır veya yakıt hattının üzerine monte edilir.
Bu ürünlerin çalışma prensimi özellikle dikkatli incelenmelidir.
Yakıt hattına eklenen bir cihaz:
-
Yakıt basıncını değiştiriyor mu?
-
Yakıt akışını kısıtlıyor mu?
-
Yakıtı filtreliyor mu?
-
Yakıt sıcaklığını değiştiriyor mu?
-
Yakıtın basınç karakteristiğini etkiliyor mu?
-
ECU'nun yakıt düzeltmelerini etkiliyor mu?
gibi sorularla değerlendirilmelidir.
Yakıt basıncını yanlış şekilde değiştiren bir ürün, tasarruf sağlamak yerine motorun fakir veya zengin çalışmasına neden olabilir.
Özellikle modern enjeksiyon sistemlerinde yakıt basıncı belirli toleranslar içinde tutulur. Bu sisteme bilinçsiz şekilde müdahale edilmesi enjektör çalışma karakterini ve motor performansını olumsuz etkileyebilir.
OBD Üzerinden Çalıştığı İddia Edilen Tasarruf Cihazları
OBD-II soketine takılan yakıt tasarruf cihazları da oldukça yaygındır.
Bu ürünler genellikle aracın OBD soketine takılır ve yakıt tüketimini azaltacağı iddia edilir.
Burada önemli olan nokta, OBD-II soketinin yalnızca elektrik sağlayan basit bir bağlantı noktası olmamasıdır. Araç üzerindeki elektronik kontrol üniteleriyle haberleşme için kullanılan bir teşhis ve iletişim arayüzüdür.
Bir cihazın OBD soketine takılması, otomatik olarak ECU'nun yakıt haritasını değiştirdiği anlamına gelmez.
Gerçekten motor yönetimine müdahale eden bir cihazın araçla, ECU yazılımıyla ve ilgili kontrol stratejileriyle uyumlu olması gerekir.
Aksi durumda cihaz yalnızca veri okuyabilir veya hiçbir anlamlı işlev gerçekleştirmeyebilir.
Chip Tuning ile Yakıt Tasarruf Cihazı Aynı Şey Değildir
ECU yazılımının değiştirilmesi ile basit bir yakıt tasarruf cihazının kullanılması aynı işlem değildir.
Profesyonel ECU kalibrasyonunda motorun çalışma parametreleri yazılım üzerinden değiştirilir. Ancak bu işlem de doğru yapılmadığında yakıt tüketimini artırabilir, emisyonları bozabilir veya motor ve turbo üzerindeki yükü artırabilir.
Yakıt ekonomisi amacıyla yapılan bir ECU kalibrasyonunda motorun çalışma koşulları, yakıt düzeltmeleri, ateşleme veya enjeksiyon stratejileri ve emisyon gereklilikleri dikkate alınmalıdır.
Dolayısıyla “ECU'ya müdahale edildi, kesin yakıt tasarrufu sağlandı” şeklinde genel bir yaklaşım da doğru değildir.
LPG'li Araçlarda Yakıt Tasarruf Cihazları
LPG'li araçlarda da çeşitli yakıt tasarruf ürünleri kullanılmaktadır.
Ancak LPG sistemlerinde yakıt tüketimini belirleyen önemli faktörlerden biri sistemin doğru kalibre edilmesidir.
Özellikle sıralı LPG sistemlerinde:
-
LPG basıncı
-
Regülatör kapasitesi
-
LPG enjektörlerinin kapasitesi
-
Enjektör süreleri
-
Motor yükü
-
Benzin ECU yakıt düzeltmeleri
-
STFT ve LTFT değerleri
-
Lambda/O2 sensörü verileri
-
Motor sıcaklığı
-
MAP/MAF verileri
birlikte değerlendirilmelidir.
LPG sisteminde yanlış kalibrasyon varsa, basit bir tasarruf cihazı takmak yerine öncelikle mevcut sistemin neden fazla yakıt tükettiği araştırılmalıdır.
Yakıt Tasarruf Cihazları Gerçekten Yakıt Tüketimini Azaltır mı?
Bu sorunun cevabı kullanılan cihazın türüne ve gerçekten ne yaptığına bağlıdır.
Bir cihazın gerçekten yakıt tasarrufu sağladığını kabul etmek için yalnızca kullanıcının “araç daha az yakıyor” şeklindeki gözlemi yeterli değildir.
Yakıt tüketimi birçok değişkenden etkilenir.
Örneğin aynı araç:
-
Şehir içinde
-
Uzun yolda
-
Trafikte
-
Klima açıkken
-
Soğuk motorla
-
Sıcak motorla
-
Farklı hava sıcaklıklarında
-
Farklı lastik basınçlarında
-
Farklı yakıtlarla
-
Farklı sürüş stilleriyle
çok farklı tüketim değerleri gösterebilir.
Bu nedenle cihaz takılmadan önce ve takıldıktan sonra kontrollü ölçüm yapılması gerekir.
Yakıt Tasarrufu Nasıl Doğru Ölçülür?
En sağlıklı yöntem, aracın aynı koşullara mümkün olduğunca yakın şekilde test edilmesidir.
Örneğin yakıt deposu belirli bir seviyeye kadar doldurulur ve kilometre kaydedilir. Daha sonra araç normal kullanım koşullarında kullanılır ve tekrar aynı yöntemle yakıt alınır.
Tüketim şu şekilde hesaplanabilir:
Yakıt tüketimi = Harcanan yakıt / Kat edilen mesafe × 100
Örneğin 500 kilometrede 40 litre yakıt tüketen bir araç:
40 / 500 × 100 = 8 L/100 km
tüketim değerine sahiptir.
Daha güvenilir bir karşılaştırma için tek depo yerine birkaç depo boyunca ölçüm yapılması daha doğru sonuç verir.
Anlık Yakıt Tüketimine Aldanmamak Gerekir
Yakıt tasarruf cihazlarının değerlendirilmesinde sık yapılan hatalardan biri de yol bilgisayarındaki anlık tüketim değerine bakmaktır.
Araç bir yokuştan inerken gaz pedalından ayağın çekilmesi durumunda tüketim çok düşük görünebilir. Aynı şekilde düz yolda sabit hızla ilerlemek de kısa süreli olarak düşük tüketim gösterebilir.
Bu değerler cihazın tasarruf sağladığını kanıtlamaz.
Daha anlamlı olan, belirli bir mesafe boyunca tüketilen gerçek yakıt miktarının karşılaştırılmasıdır.
Fazla Yakıt Tüketen Araçta Önce Arıza Araştırılmalı
Araç normalden fazla yakıt tüketiyorsa doğrudan bir yakıt tasarruf cihazı satın almak yerine aracın neden fazla tükettiği araştırılmalıdır.
Örneğin arızalı bir termostat motorun çalışma sıcaklığına ulaşmasını engelliyorsa ECU yakıt stratejisini buna göre değiştirebilir.
Benzer şekilde arızalı bir oksijen sensörü, MAF veya MAP sensörü, yakıt basıncı problemi, enjektör sorunu, ateşleme problemi veya vakum kaçağı tüketimi artırabilir.
Dizel araçlarda DPF rejenerasyonu da geçici olarak yakıt tüketimini yükseltebilir.
Turbo motorlarda hava kaçağı veya boost kontrol problemi de motorun beklenen verimlilikte çalışmasını engelleyebilir.
Bu nedenle yüksek tüketim öncelikle bir belirti olarak değerlendirilmelidir.
Yakıt Tasarrufu İçin Cihazdan Önce Yapılabilecekler
Çoğu araçta yakıt ekonomisini artırmanın en etkili yollarından biri aracın bakımını doğru yapmak ve gereksiz enerji kayıplarını azaltmaktır.
Lastik basınçlarının üretici değerlerinde tutulması önemlidir.
Kirli hava filtresi, arızalı sensörler, eski veya yanlış özellikte motor yağı, düşük lastik basıncı ve sürtünme kaynaklı mekanik problemler de tüketimi etkileyebilir.
Ayrıca gereksiz yüksek motor devrinden kaçınmak, ani hızlanmaları azaltmak ve trafik koşullarını önceden öngörerek sürüş yapmak yakıt tüketimini önemli ölçüde etkileyebilir.
Yakıt Tasarruf Cihazı Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Bir cihaz satın almadan önce ürünün ne yaptığı açık şekilde anlaşılmalıdır.
“Yakıt moleküllerini düzenler”, “motoru güçlendirir ve yakıtı azaltır”, “%20–30 tasarruf sağlar” gibi ifadeler tek başına teknik kanıt değildir.
Şunlara özellikle dikkat edilmelidir:
Çalışma prensibi: Cihazın motorda hangi fiziksel veya elektronik değişikliği yaptığı açıklanmalıdır.
Araç uyumluluğu: Her cihaz her motor veya yakıt sistemiyle uyumlu olmayabilir.
Ölçülebilir sonuç: Tasarruf iddiası kontrollü testlerle destekleniyor mu?
ECU ile etkileşim: Cihaz ECU'ya müdahale ediyorsa neyi değiştirdiği bilinmelidir.
Güvenlik: Yakıt hattına veya elektrik sistemine bağlanan ürünler yanlış uygulandığında arızaya neden olabilir.
Garanti: Ürünün aracın elektronik sistemlerine veya yakıt sistemine müdahalesinin garanti açısından sonuçları araştırılmalıdır.
Yakıt Tasarruf Cihazlarının En Büyük Problemi
Bu ürünlerin en önemli problemi, yakıt tüketiminin çok sayıda değişkene bağlı olmasıdır.
Bir araç sahibinin cihazı taktıktan sonra tüketimin düştüğünü görmesi, düşüşün mutlaka cihazdan kaynaklandığını kanıtlamaz.
Örneğin cihaz takıldıktan sonra sürücü daha sakin kullanmaya başladıysa, lastik basınçlarını düzelttiyse veya daha az trafik olan bir güzergâh kullanıyorsa tüketim zaten düşebilir.
Bu nedenle bilimsel olarak anlamlı bir sonuç için kontrollü ve tekrarlanabilir test gerekir.
Yakıt Tasarrufunda En Önemli Nokta
Yakıt tasarrufunun temelinde genellikle tek bir mucize cihaz değil, motorun ve aracın bütün sistemlerinin doğru çalışması vardır.
Sağlıklı bir motor, doğru yakıt sistemi, doğru lastik basıncı, uygun bakım, doğru motor yağı, düzgün çalışan sensörler ve ekonomik sürüş alışkanlıkları gerçek tüketim üzerinde doğrudan etkilidir.
Bu nedenle yakıt tasarruf cihazı satın almadan önce aracın mevcut tüketiminin normal olup olmadığı belirlenmeli ve olağandışı tüketim varsa bunun nedeni teşhis edilmelidir.
Bir cihazın gerçekten fayda sağlayıp sağlamadığını anlamanın en doğru yolu ise ölçmektir. Cihaz öncesi ve sonrası tüketim değerleri benzer koşullarda birkaç kez karşılaştırılmadığı sürece, yalnızca üretici iddialarına veya kısa süreli gözlemlere dayanarak kesin bir yakıt tasarrufu sonucu çıkarmak doğru değildir.
