TR
EN
Turboşarj Nedir? Arıza Belirtileri Nelerdir?
Turboşarj, motorun daha fazla hava almasını sağlayarak motor gücünü ve verimliliğini artıran bir basınçlı hava sistemidir. Günümüzde özellikle dizel motorlarda ve küçük hacimli benzinli motorlarda oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır.
Normal atmosferik bir motorda silindirlere hava, büyük ölçüde pistonun oluşturduğu vakum etkisiyle atmosfer basıncı altında girer. Turboşarjlı motorda ise motora giren hava turboşarj tarafından sıkıştırılarak daha yüksek basınçla silindirlere gönderilir.
Daha fazla hava, daha fazla oksijen anlamına gelir. Motor yönetim sistemi bu ilave havaya uygun miktarda yakıt gönderdiğinde, yanma sırasında daha fazla enerji elde edilir.
Bu sayede küçük hacimli bir motor, atmosferik olarak aynı hacimdeki bir motora göre çok daha yüksek güç ve tork üretebilir.
Örneğin 1.0 veya 1.3 litre gibi küçük hacimli turbo benzinli motorların, geçmişte çok daha büyük hacimli atmosferik motorlardan beklenen performansı sunabilmesinin temel nedenlerinden biri turboşarj teknolojisidir.
Turboşarj Nasıl Çalışır?
Turboşarjın çalışma prensibi oldukça basit görünse de sistemin içerisinde çok yüksek sıcaklıklar, basınçlar ve dönme hızları söz konusudur.
Turboşarj, motorun egzoz gazlarının enerjisinden faydalanır.
Motor çalışırken silindirlerde gerçekleşen yanma sonucunda oluşan egzoz gazları egzoz manifolduna gönderilir. Bu sıcak ve hızlı gazlar turboşarjın türbin tarafına girer.
Egzoz gazı türbin çarkını döndürür.
Türbin çarkı, ortak bir mil üzerinden kompresör çarkına bağlıdır. Türbin döndükçe kompresör de çok yüksek devirlerde dönmeye başlar.
Kompresör çarkı dışarıdan temiz hava çeker ve bu havayı sıkıştırarak motorun emme sistemine gönderir.
Turboşarjın temel çalışma sırası şu şekilde özetlenebilir:
Egzoz gazı → Türbin → Mil → Kompresör → Basınçlı hava → Motor
Turboşarjın en önemli özelliklerinden biri, normalde egzozdan dışarı atılacak enerjinin bir bölümünü kullanarak motora daha fazla hava sağlamasıdır.
Turboşarjın Görevleri Nelerdir?
Turboşarjın temel görevi motora daha fazla hava göndermektir. Ancak bunun sonucunda motor üzerinde birçok önemli etki meydana gelir.
Turboşarj:
-
Motorun güç üretimini artırır.
-
Motor torkunu yükseltir.
-
Küçük hacimli motorlardan daha yüksek performans alınmasını sağlar.
-
Doğru motor yönetimiyle yakıt verimliliğine katkıda bulunabilir.
-
Motorun belirli çalışma koşullarında daha yüksek hava kütlesiyle çalışmasını sağlar.
-
Emisyonların kontrol edilmesine yardımcı olan motor tasarımlarının uygulanmasını mümkün kılar.
Turboşarj tek başına motorun gücünü belirlemez. Yakıt sistemi, motor ECU'su, intercooler, egzoz sistemi, emme sistemi ve turbo basınç kontrol sistemi de performans üzerinde doğrudan etkilidir.
Turboşarjın Ana Parçaları Nelerdir?
Bir turboşarj birçok hassas parçadan oluşur.
Temel parçalar şunlardır:
-
Türbin çarkı
-
Kompresör çarkı
-
Turbo mili
-
Merkez gövde
-
Rulman veya yatak sistemi
-
Türbin gövdesi
-
Kompresör gövdesi
-
Yağ besleme kanalı
-
Yağ dönüş kanalı
-
Wastegate mekanizması
-
Değişken geometrili kanatlar
-
Aktüatör
-
Sızdırmazlık elemanları
Her turboşarjda bu parçaların tamamı aynı şekilde bulunmayabilir. Özellikle değişken geometrili turboşarjlarda kontrol mekanizması daha gelişmiştir.
Turboşarj Neden Çok Yüksek Devirde Döner?
Turboşarjın kompresör ve türbin çarkları çok yüksek devirlerde çalışır.
Motor devri ile turboşarj devri aynı değildir.
Motor 3.000 devir/dakika civarında çalışırken turboşarj bunun çok üzerinde bir devirde dönebilir. Turboşarj tasarımına, motor yüküne ve çalışma koşullarına bağlı olarak turbo mili 100.000 devir/dakikanın üzerine çıkabilir.
Bazı modern turboşarjlar çok daha yüksek devirlere ulaşabilir.
Bu nedenle turboşarjın yağlanması, balansı, hava filtresi ve motor yağının kalitesi son derece önemlidir.
Turboşarj Neden Motor Yağına İhtiyaç Duyar?
Turboşarjın merkezindeki mil ve yatak sistemi yüksek hızda çalıştığı için sürekli ve doğru şekilde yağlanması gerekir.
Motor yağı turboşarjın yağ besleme hattından merkez gövdeye ulaşır.
Yağ burada:
-
Sürtünmeyi azaltır.
-
Yatakları yağlar.
-
Isının uzaklaştırılmasına yardımcı olur.
-
Turbo milinin düzgün çalışmasını sağlar.
Daha sonra yağ, turboşarjın yağ dönüş hattından motor karterine geri gönderilir.
Yağ beslemesinin kesilmesi veya yağ basıncının yetersiz olması turboşarjın çok kısa sürede ciddi şekilde zarar görmesine neden olabilir.
Turboşarj Arızasının En Önemli Belirtileri Nelerdir?
Turboşarj arızası tek bir belirtiyle ortaya çıkmaz.
Arızanın türüne göre araçta güç kaybı, anormal ses, duman, yağ eksiltme, turbo basıncı sorunları veya motor arıza lambası görülebilir.
En yaygın turboşarj arıza belirtileri şunlardır:
-
Motorun çekişinin düşmesi
-
Hızlanmanın zayıflaması
-
Turbo gecikmesinin artması
-
Anormal turbo sesi
-
Islık veya siren benzeri ses
-
Siyah duman
-
Mavi veya mavi-gri duman
-
Motor yağının eksilmesi
-
Turbo basıncının düşük olması
-
Aşırı turbo basıncı
-
Motor arıza lambasının yanması
-
Aracın koruma moduna geçmesi
-
Yakıt tüketiminin artması
Ancak bu belirtilerin tamamı doğrudan turboşarjın bozuk olduğu anlamına gelmez.
Turboşarj Arızasında Çekiş Düşer mi?
Evet.
Turboşarj yeterli miktarda basınçlı hava sağlayamazsa motor beklenen gücü üretemez.
Özellikle turbo devreye girmesi gereken motor devirlerinde araç belirgin şekilde cansızlaşabilir.
Sürücü özellikle şu durumlarda problemi daha fazla hissedebilir:
-
Yokuş çıkarken
-
Sollama sırasında
-
Yüksek hızda hızlanırken
-
Düşük devirden hızlanırken
-
Araç yüklüyken
-
Gaza aniden basıldığında
Ancak çekiş düşüklüğü tek başına turbo arızası olarak değerlendirilmemelidir.
Hava filtresi, intercooler, turbo hortumları, MAP sensörü, MAF sensörü, EGR sistemi, yakıt sistemi veya egzoz sistemi de benzer bir belirti oluşturabilir.
Turbo Geç Devreye Giriyorsa Ne Olur?
Turboşarjın geç devreye girmesi, araçta belirgin bir performans düşüşüne neden olabilir.
Turbo gecikmesinin bir miktar olması normaldir. Turboşarjın egzoz gazlarının enerjisini kullanarak yeterli hıza ulaşması için belirli bir zamana ihtiyaç vardır.
Ancak aracın daha önce normal olan turbo tepkisi belirgin şekilde yavaşladıysa sistem kontrol edilmelidir.
Olası nedenler arasında:
-
Turbo hortumlarında kaçak
-
Intercooler kaçağı
-
Wastegate problemi
-
Değişken geometrili kanatların sıkışması
-
Turbo aktüatör arızası
-
Egzoz sisteminde tıkanıklık
-
Hava filtresinin tıkalı olması
-
Turboşarj mekanik aşınması
-
Basınç kontrol valfi arızası
bulunabilir.
Turboşarjdan Islık Sesi Gelmesi Arıza Belirtisi midir?
Her turbo ıslığı arıza anlamına gelmez.
Turboşarj çalışırken hafif bir ıslık veya hava sesi duyulması bazı araçlarda tamamen normal olabilir.
Önemli olan sesin aracın normal çalışma karakterinden farklı olup olmadığıdır.
Özellikle daha önce olmayan ve giderek artan bir ıslık sesi ortaya çıktıysa turbo sistemi kontrol edilmelidir.
Eğer ıslık sesiyle birlikte çekiş kaybı, duman, yağ eksiltme veya turbo basıncı problemi de varsa turboşarj arızası ihtimali daha ciddi şekilde değerlendirilmelidir.
Siren Sesi Gibi Turbo Sesi Neden Olur?
Turboşarjdan siren veya ambulans sireni benzeri bir ses gelmesi dikkate alınması gereken bir belirtidir.
Turbo milindeki yatak aşınması, mil boşluğunun artması veya dönen parçaların dengesinin bozulması bu tür seslere neden olabilir.
Özellikle ses motor devri ve turbo basıncı arttıkça belirginleşiyorsa turboşarjın mekanik durumu kontrol edilmelidir.
İleri seviyedeki bir turbo arızasında kompresör veya türbin çarkı gövdeye temas edebilir.
Bu durumda turboşarj çok daha ciddi şekilde hasar görebilir.
Turboşarjdan Metalik Ses Gelmesi
Turbo bölgesinden gelen sürtme, metalik tıkırtı veya taşlama benzeri sesler normal kabul edilmemelidir.
Bunun nedeni:
-
Turbo milinde aşınma
-
Yatak arızası
-
Kompresör çarkı hasarı
-
Türbin çarkı hasarı
-
Yabancı cisim hasarı
-
Gevşemiş parçalar
-
Wastegate mekanizması problemi
olabilir.
Turbo çarkının gövdeye temas ettiğinden şüpheleniliyorsa araç kullanılmaya devam edilmemelidir.
Turboşarj Arızası Mavi Duman Yapar mı?
Evet, bazı turbo arızaları egzozdan mavi veya mavi-gri duman çıkmasına neden olabilir.
Turboşarjın merkezindeki sızdırmazlık sistemi veya yatak sistemi zarar gördüğünde motor yağı emme veya egzoz tarafına geçebilir.
Bu yağ daha sonra yanma sistemine ulaşarak yanabilir.
Ancak mavi duman görüldüğünde doğrudan turboşarjın bozuk olduğu söylenemez.
Piston segmanları, supap keçeleri, karter havalandırma sistemi ve motorun diğer parçaları da yağ yakmaya neden olabilir.
Turboşarj Arızası Siyah Duman Yapar mı?
Özellikle dizel motorlarda turbo basıncının yetersiz olması siyah duman oluşumuna katkıda bulunabilir.
Motor yönetim sistemi belirli miktarda yakıt gönderirken motor yeterli havayı alamazsa yanma için gerekli hava-yakıt dengesi bozulabilir.
Bunun sonucunda egzozdan fazla siyah duman çıkabilir.
Ancak siyah dumanın nedeni yalnızca turbo değildir.
Hava filtresi, MAF sensörü, EGR sistemi, yakıt enjektörleri, yakıt basıncı ve egzoz sistemi de kontrol edilmelidir.
Turboşarj Yağ Eksiltir mi?
Turboşarjın kendisi normal çalışma koşullarında motor yağını önemli miktarda tüketmemelidir.
Ancak turboşarjda ciddi mekanik aşınma veya sızdırmazlık problemi meydana geldiğinde yağın emme veya egzoz sistemine geçmesi mümkün olabilir.
Bu durumda:
-
Motor yağ seviyesi düşebilir.
-
Egzozdan mavi duman çıkabilir.
-
Intercooler içerisinde aşırı yağ birikebilir.
-
Turbo çevresinde yağlanma görülebilir.
-
Turbo performansı düşebilir.
Motor yağının azalması başka nedenlerden de kaynaklanabileceği için sistem bütün olarak incelenmelidir.
Intercooler İçinde Yağ Olması Turbo Arızası mıdır?
Turboşarjlı motorların emme sisteminde belirli miktarda yağ buharı ve yağ kalıntısı bulunabilir.
Bunun nedeni karter havalandırma sistemi ve turboşarj sisteminin çalışma yapısı olabilir.
Bu nedenle intercooler hortumunda hafif yağlanma görülmesi tek başına turbo arızası kanıtı değildir.
Ancak intercooler veya emme sisteminde ciddi miktarda sıvı yağ birikmişse turboşarj, karter havalandırma sistemi ve motor yağlama sistemi detaylı şekilde kontrol edilmelidir.
Turbo Basıncı Düşükse Ne Olur?
Turbo basıncının olması gerekenden düşük olması motorda ciddi performans kaybına neden olabilir.
Bu durum genellikle "underboost" olarak adlandırılır.
Olası nedenler:
-
Turbo hortumunun çıkması
-
Turbo hortumunun çatlaması
-
Intercooler kaçağı
-
Wastegate'in açık kalması
-
Değişken geometrili kanatların problemi
-
Turbo aktüatör arızası
-
Turboşarjın mekanik olarak hasar görmesi
-
Egzoz sisteminin tıkalı olması
-
Basınç kontrol valfi arızası
-
MAP sensörü problemi
Bu nedenle düşük turbo basıncı görüldüğünde doğrudan turboşarj değiştirmek doğru değildir.
Turbo Basıncı Fazla Olursa Ne Olur?
Turbo basıncının ECU tarafından istenen seviyenin üzerine çıkmasına overboost denir.
Aşırı turbo basıncının nedenleri arasında:
-
Wastegate'in sıkışması
-
Değişken geometrili kanatların sıkışması
-
Aktüatör arızası
-
Basınç kontrol sisteminin arızalanması
-
Sensör hataları
-
Yazılım veya modifikasyon kaynaklı problemler
bulunabilir.
Aşırı basınç motor ve turboşarj üzerinde ciddi yük oluşturabilir.
Modern motorlarda ECU, böyle bir durum algıladığında motor gücünü azaltabilir ve aracı koruma moduna alabilir.
Turboşarj Arızası Motor Arıza Lambasını Yakar mı?
Evet.
Motor ECU'su istenen turbo basıncı ile gerçek turbo basıncını karşılaştırabilir.
Sistem belirlenen değerler arasında ciddi bir fark tespit ederse arıza kodu kaydedebilir ve Motor Arıza Lambasını yakabilir.
Turboşarjla ilişkili sorunlarda araçta:
-
Düşük turbo basıncı
-
Aşırı turbo basıncı
-
Turbo aktüatör problemi
-
Basınç sensörü problemi
-
Hava akış problemi
-
Basınç kontrol problemi
gibi arızalar görülebilir.
Arıza kodunun anlamı ve üreticiye özel teşhis prosedürü dikkate alınmalıdır.
Turboşarj Arızasında Araç Koruma Moduna Girer mi?
Evet.
ECU, turbo basıncıyla ilgili ciddi bir problem algıladığında motoru korumak amacıyla gücü sınırlayabilir.
Bu durumda araç normalden çok daha yavaş hızlanabilir.
Bazı araçlarda motoru kapatıp tekrar çalıştırdıktan sonra performans geçici olarak normale dönebilir.
Ancak arıza devam ediyorsa koruma modu tekrar aktif hale gelir.
Bu nedenle aracı yeniden çalıştırmak sorunu çözmüş anlamına gelmez.
Turbo Hortumu Arızası Turbo Bozukmuş Gibi Belirti Verebilir mi?
Evet.
Bu oldukça önemli bir noktadır.
Turboşarj havayı basınçlandırıyor olsa bile, turbo ile motor arasındaki hortumlardan birinde kaçak varsa basınçlı hava motora ulaşmadan dışarı çıkabilir.
Sonuç olarak:
-
Çekiş düşebilir.
-
Turbo basıncı düşük çıkabilir.
-
Islık veya hava kaçırma sesi duyulabilir.
-
Dizel araçlarda siyah duman artabilir.
-
Motor arıza lambası yanabilir.
Bu nedenle turbo arızası teşhisinden önce tüm basınçlı hava hattı kontrol edilmelidir.
Hava Filtresi Turbo Performansını Etkiler mi?
Evet.
Aşırı kirlenmiş veya tıkanmış hava filtresi turboşarjın ihtiyaç duyduğu hava akışını azaltabilir.
Bu durumda motorun hava beslemesi olumsuz etkilenebilir.
Hava filtresi kontrolü, turboşarj teşhisinde en kolay ve düşük maliyetli kontrollerden biridir.
Turboşarjı değiştirmeden önce hava filtresi ve emme hattı mutlaka kontrol edilmelidir.
Egzoz Sistemi Turboşarjı Etkiler mi?
Evet.
Turboşarj egzoz gazlarının enerjisiyle çalıştığı için egzoz sistemindeki ciddi bir tıkanıklık turbo performansını etkileyebilir.
Özellikle dizel araçlarda DPF'nin aşırı dolması veya egzoz sistemindeki başka bir kısıtlama egzoz karşı basıncını yükseltebilir.
Bu durum turboşarjın normal şekilde çalışmasını engelleyebilir.
Dolayısıyla turbo arızası teşhis edilirken egzoz sistemi de göz ardı edilmemelidir.
Değişken Geometrili Turboşarj Nedir?
Değişken geometrili turboşarj, turbo türbinine giren egzoz gazının akışını ayarlanabilir kanatlar aracılığıyla kontrol eden bir turboşarj türüdür.
Bu sistem özellikle dizel motorlarda yaygın olarak kullanılır.
Düşük motor devirlerinde kanatların konumu turboşarjın daha hızlı tepki vermesine yardımcı olabilir.
Motor devri yükseldiğinde kanatların konumu değiştirilerek turbo basıncı kontrol edilir.
Bu kanatlarda kurum birikmesi veya mekanik sıkışma meydana gelirse turbo basıncı düzgün kontrol edilemeyebilir.
Turbo Aktüatörü Arızası Nedir?
Turbo aktüatörü, turboşarjın wastegate veya değişken geometri mekanizmasını hareket ettiren parçadır.
Aktüatör vakumlu, pnömatik veya elektronik yapıda olabilir.
Aktüatör doğru hareket etmezse turboşarj ECU'nun istediği basıncı oluşturamayabilir.
Aktüatör arızasında turboşarjın kendisi sağlam olsa bile araçta turbo basıncı problemi görülebilir.
Bu nedenle aktüatörün çalışması ayrıca test edilmelidir.
Turboşarj Nasıl Test Edilir?
Turboşarj arızası teşhis edilirken yalnızca turbo sökülerek kontrol yapılması doğru bir yaklaşım değildir.
Öncelikle sistemin tamamı değerlendirilmelidir.
Teşhis sırasında:
Arıza kodları okunur
OBD cihazıyla motor ECU'sunda kayıtlı arıza kodları kontrol edilir.
Gerçek ve istenen turbo basıncı karşılaştırılır
ECU'nun istediği basınç ile sensörün ölçtüğü basınç karşılaştırılır.
Turbo hortumları kontrol edilir
Çatlak, kopma, gevşek kelepçe ve hava kaçağı aranır.
Intercooler kontrol edilir
Çatlak veya kaçak olup olmadığı incelenir.
Aktüatör test edilir
Wastegate veya değişken geometrili mekanizmanın doğru hareket edip etmediği kontrol edilir.
Turbo mekanik olarak incelenir
Uygun erişim varsa kompresör çarkı ve turbo milinin durumu kontrol edilir.
Yağlama sistemi kontrol edilir
Turbo yağ besleme ve yağ dönüş hatları incelenir.
Hava filtresi kontrol edilir
Hava girişinde kısıtlama olup olmadığı kontrol edilir.
Egzoz sistemi kontrol edilir
Özellikle DPF veya katalitik konvertör kaynaklı tıkanıklıklar değerlendirilir.
Turbo Milinde Boşluk Olması Normal mi?
Turbo milinde belirli tasarımlarda çok küçük miktarda hareket görülebilir.
Ancak bu hareketin normal olup olmadığı turboşarjın yatak tipine ve üretici toleranslarına göre değerlendirilmelidir.
Milin belirgin şekilde sallanması, kompresör çarkının gövdeye temas etmesi veya ciddi radyal/eksenel boşluk bulunması ciddi bir arızaya işaret edebilir.
Bu nedenle yalnızca elle yapılan basit bir kontrolden yola çıkarak turboşarj hakkında kesin karar verilmemelidir.
Turboşarj Temizlenebilir mi?
Bazı turbo problemleri temizlik ile giderilebilir.
Özellikle değişken geometrili turboşarjlarda kurum nedeniyle kanat mekanizmasının hareketi kısıtlanabilir.
Ancak temizlik:
-
Kırılmış turbo milini
-
Aşınmış yatağı
-
Hasarlı kompresör çarkını
-
Hasarlı türbin çarkını
-
Gövde çatlağını
onarmaz.
Öncelikle arızanın mekanik mi yoksa kurum ve kontrol sistemi kaynaklı mı olduğu belirlenmelidir.
Turboşarj Tamir Edilebilir mi?
Bazı turboşarjlar profesyonel olarak revize edilebilir.
Turbo revizyonunda yataklar, keçeler, mil, kompresör çarkı veya türbin tarafındaki parçalar değiştirilebilir.
Ancak turboşarj çok yüksek devirlerde çalıştığından, sadece parçaları değiştirmek yeterli değildir.
Özellikle dönen grubun balansının doğru şekilde yapılması gerekir.
Yanlış balanslanmış bir turboşarj kısa sürede tekrar arızalanabilir.
Bazı durumlarda ise komple turboşarj değişimi daha doğru bir çözüm olabilir.
Turboşarj Ne Kadar Ömürlüdür?
Turboşarj için bütün araçlara uygulanabilecek sabit bir değiştirme kilometresi yoktur.
Doğru yağ kullanımı, zamanında yağ değişimi, uygun çalışma sıcaklığı, temiz hava filtresi ve düzgün bakım turboşarjın ömrünü önemli ölçüde uzatabilir.
Turboşarjın ömrünü kısaltabilecek faktörler arasında:
-
Yağsız çalışma
-
Düşük yağ basıncı
-
Kirli motor yağı
-
Yanlış motor yağı
-
Tıkalı yağ besleme hattı
-
Tıkalı yağ dönüş hattı
-
Kirli hava filtresi
-
Yabancı cisim girişi
-
Aşırı motor sıcaklığı
-
Turbo kontrol sistemi arızaları
-
Düzensiz bakım
bulunur.
Turboşarj Arızası Motora Zarar Verir mi?
İleri seviyedeki turboşarj arızaları motora zarar verebilir.
Örneğin turbo yatakları ciddi şekilde bozulur ve turbo motora aşırı miktarda yağ gönderirse, bu yağ emme sisteminden silindirlere ulaşabilir.
Özellikle dizel motorlarda çok ciddi durumlarda motor kendi yağını yakarak kontrolsüz şekilde devirlenebilir. Buna genellikle "diesel runaway" adı verilir.
Ayrıca turbo çarkının parçalanması durumunda metal parçalar emme veya egzoz sistemine ilerleyebilir.
Bu nedenle ciddi turbo arızası belirtileri görüldüğünde aracı kullanmaya devam etmek yerine sistemin kontrol edilmesi daha güvenlidir.
Turboşarj Arızası Yakıt Tüketimini Artırır mı?
Evet, bazı turbo ve turbo kontrol sistemi arızaları yakıt tüketiminin artmasına neden olabilir.
Motorun hava miktarının doğru ölçülememesi, turbo basıncının istenenden düşük olması veya motor yönetim sisteminin arızaya karşı farklı bir çalışma stratejisine geçmesi yakıt tüketimini etkileyebilir.
Ancak artan yakıt tüketimi doğrudan turbo arızası anlamına gelmez.
Yakıt enjektörleri, sensörler, EGR, hava filtresi, ateşleme sistemi ve motorun mekanik durumu da kontrol edilmelidir.
Turboşarj Arızasını Önlemek İçin Ne Yapılmalı?
Turboşarjın uzun ömürlü olması büyük ölçüde motorun genel bakımına bağlıdır.
Özellikle şu noktalara dikkat edilmelidir:
Motor yağını zamanında değiştirin.
Üreticinin belirttiği yağ özelliklerine uygun kaliteli motor yağı kullanılmalıdır.
Yağ seviyesini kontrol edin.
Düşük yağ seviyesi turboşarj için ciddi risk oluşturabilir.
Hava filtresini ihmal etmeyin.
Kirli filtre motorun hava akışını kısıtlayabilir.
Turbo hortumlarını kontrol edin.
Çatlak veya gevşemiş hortumlar turbo performansını düşürebilir.
Motoru soğukken zorlamayın.
Motor yağı çalışma sıcaklığına ulaşmadan yüksek yük ve yüksek turbo basıncı oluşturmak turboşarjı gereksiz yere zorlayabilir.
Turbo seslerindeki değişiklikleri önemseyin.
Yeni ortaya çıkan ıslık, siren, sürtme veya metalik sesler kontrol edilmelidir.
Turbo arızasının nedenini bulun.
Turbo değiştirildiği halde yağ besleme sorunu, hava kaçağı veya egzoz tıkanıklığı giderilmezse yeni turbo da kısa sürede arızalanabilir.
Turboşarj Bozuksa Araç Kullanılır mı?
Bu durum arızanın seviyesine bağlıdır.
Hafif bir turbo kontrol problemi ile ciddi mekanik turbo arızası aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Ancak aşağıdaki belirtilerden biri varsa araç mümkün olduğunca kullanılmamalıdır:
-
Çok yüksek turbo sesi
-
Metalik sürtme sesi
-
Yoğun mavi duman
-
Ani ve ciddi yağ eksiltme
-
Büyük miktarda yağın emme sistemine geçmesi
-
Kontrolsüz motor devri artışı
-
Ciddi güç kaybı
-
Belirgin turbo basıncı problemi
Turboşarjın tamamen dağılması veya motora aşırı yağ göndermesi durumunda hasarın boyutu turboşarjla sınırlı kalmayabilir.
Turboşarj Arızasında En Sık Yapılan Hata
Turbo arızalarında yapılan en büyük hatalardan biri, aracın çekişi düştüğünde doğrudan turboşarjı değiştirmektir.
Oysa çekiş düşüklüğünün nedeni çok daha basit olabilir.
Örneğin küçük bir turbo hortumu kaçağı bile turbo arızasına çok benzeyen belirtiler oluşturabilir.
Bu nedenle doğru teşhis sırası önemlidir:
Arıza kodları → Basınç değerleri → Hortumlar → Intercooler → Aktüatör → Hava ve egzoz sistemi → Yağlama → Turbo mekanik kontrolü
Bu yaklaşım gereksiz turbo değişiminin önüne geçebilir.
Sonuç
Turboşarj, motorun daha fazla hava almasını sağlayarak güç ve tork üretimini artıran önemli bir motor sistemidir. Egzoz gazlarının enerjisini kullanarak çalışan turboşarj, günümüzde hem performans hem de motor hacminin küçültülmesi açısından otomotiv teknolojisinin önemli parçalarından biridir.
Turboşarj arızasında en sık karşılaşılan belirtiler çekiş kaybı, hızlanmanın zayıflaması, turbo gecikmesinin artması, anormal ıslık veya siren sesi, duman, yağ eksiltme, turbo basıncı problemleri, motor arıza lambası ve koruma moduna geçmedir.
Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına turboşarjın kesin olarak bozuk olduğunu göstermez.
Turbo hortumları, intercooler, hava filtresi, MAP ve MAF sensörleri, EGR sistemi, wastegate, değişken geometrili mekanizma, turbo aktüatörü, egzoz sistemi ve yağlama sistemi de mutlaka kontrol edilmelidir.
Özellikle turboşarj gibi yüksek devirde ve yüksek sıcaklıkta çalışan bir parçayı değiştirmeden önce arızanın gerçek kaynağını belirlemek hem gereksiz masrafı önler hem de yeni turboşarjın kısa sürede tekrar arızalanmasını engeller.
