TR
EN
LPG’li Araçların Bakım ve Kontrol İşlemleri
LPG'li araçlar, doğru montaj ve düzenli bakım yapıldığında uzun süre güvenilir ve ekonomik şekilde kullanılabilir. Ancak LPG sistemi, benzinli sistemden farklı olarak basınç altında çalışan ve kendine özgü birçok parça içeren bir yakıt sistemidir.
LPG tankı, multivalf, regülatör, filtreler, enjektörler, sensörler, elektrovalfler, LPG ECU'su ve yakıt hatlarının tamamı düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Bakımın ihmal edilmesi; yakıt tüketiminin artmasına, çekiş düşüklüğüne, teklemeye, rölanti sorunlarına, motor arıza lambasının yanmasına ve bazı durumlarda güvenlik açısından ciddi problemlere yol açabilir.
LPG'li Araç Bakımı Neden Önemlidir?
LPG sistemi, aracın orijinal motor yönetim sistemiyle birlikte çalışır. Motor ECU'su birçok motor parametresini yönetmeye devam ederken LPG ECU'su, motorun çalışma koşullarına göre gerekli gaz miktarını hesaplar ve LPG enjektörlerini kontrol eder.
Zamanla LPG filtreleri kirlenebilir, enjektörlerde tortu oluşabilir, regülatör basınç kontrolünü kaybedebilir ve hortum veya bağlantılarda deformasyon meydana gelebilir.
Bu nedenle LPG sistemi yalnızca arıza ortaya çıktığında değil, belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Düzenli bakım sayesinde küçük problemler büyümeden tespit edilebilir ve daha pahalı arızaların önüne geçilebilir.
LPG Sisteminde Kontrol Edilmesi Gereken Parçalar
Bir LPG sisteminde birçok farklı parça bulunur. Bakım sırasında sistemin tamamının genel olarak incelenmesi gerekir.
Özellikle şu parçalar kontrol edilmelidir:
-
LPG tankı
-
Multivalf
-
LPG dolum ağzı ve bağlantısı
-
Yüksek basınç LPG hattı
-
Regülatör veya buharlaştırıcı
-
LPG filtreleri
-
LPG enjektörleri
-
LPG ECU'su
-
Gaz basınç sensörü
-
Gaz sıcaklık sensörü
-
Regülatör sıcaklık sensörü
-
Soğutma suyu hortumları
-
LPG hortumları
-
Elektrovalfler
-
Elektrik tesisatı ve soketler
Her parçanın farklı bir görevi vardır. Bu nedenle tek bir parçadaki problem, LPG sisteminin tamamının çalışma şeklini etkileyebilir.
LPG Filtresi Ne Zaman Değiştirilmelidir?
LPG bakımının en önemli işlemlerinden biri filtrelerin kontrolü ve gerektiğinde değiştirilmesidir.
LPG sistemine göre sıvı faz filtresi, gaz faz filtresi veya her ikisi bulunabilir.
Filtrelerin görevi LPG içerisindeki kir, tortu ve çeşitli kalıntıların regülatöre ve enjektörlere ulaşmasını engellemektir.
Filtre tıkandığında şu sorunlar ortaya çıkabilir:
-
Gazda çekiş düşüklüğü
-
Ani hızlanmada tekleme
-
Motorun gaz yememesi
-
Rölantide düzensizlik
-
Yakıt tüketiminin artması
-
LPG'ye geçişte sorun
-
Gaz basıncında düşüş
-
Fakir veya zengin karışım
-
Motor arıza lambasının yanması
Filtre değişim aralığı bütün LPG sistemlerinde aynı değildir. LPG kitinin üreticisinin önerdiği bakım aralığı dikkate alınmalıdır.
Yakıt kalitesi, aracın kullanım şekli ve yıllık kilometre de filtrelerin ömrünü etkileyebilir.
LPG Regülatörü Kontrolü
Regülatör, LPG'nin yüksek basıncını motorun ve enjektörlerin ihtiyaç duyduğu seviyeye düşüren önemli bir parçadır.
Birçok sistemde regülatör aynı zamanda LPG'nin sıvı halden gaz haline geçmesini sağlar. Bunun için motor soğutma suyunun sıcaklığından yararlanır.
Regülatör zamanla aşınabilir veya içerisinde tortu ve kir birikebilir. Diyafram gibi iç parçaların bozulması da gaz basıncının kararsız hale gelmesine neden olabilir.
Regülatör sorunlarında şu belirtiler görülebilir:
-
Düzensiz rölanti
-
Motorun stop etmesi
-
Hızlanmada isteksizlik
-
LPG'den benzine geçme
-
Soğuk motorda LPG'ye geçiş problemi
-
Gaz basıncında dalgalanma
-
Yakıt tüketiminde artış
-
Karışım hataları
Bakım sırasında regülatörün gaz basıncı, sıcaklığı, soğutma suyu dolaşımı ve genel durumu kontrol edilmelidir.
LPG Enjektörlerinin Kontrolü
LPG enjektörleri, motora gerekli miktardaki gazı doğru zamanda göndermekle görevlidir.
Kirlenmiş veya aşınmış enjektörler doğru miktarda yakıt gönderemeyebilir. Bir enjektörün diğerlerinden farklı çalışması, silindirler arasında yakıt miktarı farklılıklarına ve düzensiz yanmaya neden olabilir.
LPG enjektör arızalarında:
-
Rölantide titreme
-
Tekleme
-
Gaz yememe
-
Hızlanmada kesiklik
-
Yakıt tüketiminde artış
-
Motor arıza lambası
-
Silindir bazlı misfire hataları
görülebilir.
Araç benzinde düzgün çalışırken yalnızca LPG'de sorun çıkarıyorsa LPG enjektörleri mutlaka kontrol edilmelidir.
Bazı durumlarda enjektör temizliği faydalı olabilir. Ancak mekanik olarak aşınmış bir enjektörün temizlenmesi sorunu tamamen çözmeyebilir ve değiştirilmesi gerekebilir.
LPG Hortumları ve Bağlantıları
LPG hortumları ve bağlantıları düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Özellikle şu problemler aranmalıdır:
-
Çatlak
-
Sertleşme
-
Aşınma
-
Gevşek bağlantı
-
Hasarlı kelepçe
-
Gaz kaçağı
-
Motorun sıcak parçalarına temas
-
Hatalı hortum güzergâhı
Yüksek basınç tarafındaki hatlar özellikle önemlidir.
Hasarlı veya şüpheli bir LPG hortumu geçici yöntemlerle onarılmamalı, uygun parça ile değiştirilmelidir.
LPG Gaz Kaçağı Kontrolü
LPG sisteminde yapılması gereken en önemli kontrollerden biri gaz kaçağı kontrolüdür.
Kaçak;
-
Tank bağlantılarında
-
Multivalfte
-
Dolum bağlantısında
-
LPG hortumlarında
-
Regülatörde
-
Enjektör hattında
-
Elektrovalflerde
-
Çeşitli bağlantı noktalarında
oluşabilir.
Araçta belirgin LPG kokusu hissediliyorsa bu durum kesinlikle normal kabul edilmemelidir.
Gaz kaçağından şüphelenildiğinde:
-
Aracı gereksiz yere kullanmaya devam etmeyin.
-
Sigara veya açık alev kullanmayın.
-
Kaçağı ateşle kontrol etmeye çalışmayın.
-
Yetkili veya konusunda uzman bir LPG teknisyenine başvurun.
Kaçak kontrolü uygun ekipman ve yöntemlerle yapılmalıdır.
LPG Tankı ve Multivalf Kontrolü
LPG tankı sistemin en önemli güvenlik parçalarından biridir.
Tank ve bağlantıları kontrol edilirken:
-
Fiziksel hasar
-
Paslanma
-
Korozyon
-
Tank bağlantılarında gevşeme
-
Multivalf çevresindeki problemler
-
Koruyucu parçaların durumu
-
Gaz kaçağı
kontrol edilmelidir.
LPG tankına kaynak yapmak, delmek, kesmek veya yetkisiz şekilde değiştirmek son derece yanlış bir uygulamadır.
Tank ve multivalf üzerinde yapılacak işlemler uygun güvenlik prosedürlerine göre gerçekleştirilmelidir.
LPG Elektrik Tesisatı Kontrolü
Modern LPG sistemleri büyük ölçüde elektronik kontrolle çalışır.
LPG ECU'su sensörlerden bilgi alır ve LPG enjektörleri, elektrovalfler ve diğer sistem elemanlarını kontrol eder.
Bakım sırasında şu noktalar incelenmelidir:
-
LPG ECU bağlantıları
-
Kablo tesisatı
-
Şase bağlantıları
-
Sigortalar
-
Enjektör soketleri
-
Sensör soketleri
-
Elektrovalf kabloları
-
Oksitlenmiş veya gevşek bağlantılar
Özellikle aralıklı ortaya çıkan LPG arızalarında elektrik tesisatı göz ardı edilmemelidir.
Bir araçta belirli zamanlarda ortaya çıkan LPG problemi her zaman mekanik bir parçanın arızalı olduğu anlamına gelmez. Gevşek veya oksitlenmiş bir soket de benzer belirtilere neden olabilir.
LPG Sensörleri Kontrolü
LPG sisteminin tipine göre çeşitli sensörler kullanılabilir.
Bunlar arasında:
-
Gaz basınç sensörü
-
Gaz sıcaklık sensörü
-
Regülatör sıcaklık sensörü
-
Manifold basınç sensörü
-
Motor devir bilgisi
-
Gaz kelebeği bilgisi
-
Oksijen sensörü bilgisi
-
Motor soğutma suyu sıcaklık bilgisi
bulunabilir.
Sensörlerden birinin yanlış değer göndermesi LPG ECU'sunun yanlış miktarda yakıt hesaplamasına neden olabilir.
Bu nedenle yalnızca arıza koduna bakarak parça değiştirmek yerine canlı verilerin incelenmesi daha doğru bir teşhis yöntemi olabilir.
Buji ve Ateşleme Sistemi Bakımı
LPG'li araçlarda ateşleme sistemi özellikle önemlidir.
LPG ile çalışan motorda ateşleme sistemi belirli çalışma koşullarında benzine göre daha fazla zorlanabilir. Bu nedenle zayıf bir ateşleme sistemi kendisini LPG kullanımında daha belirgin şekilde gösterebilir.
Bakım sırasında:
-
Bujiler
-
Buji elektrot aralığı
-
Ateşleme bobinleri
-
Buji kabloları bulunan sistemlerde kablolar
-
Bobin ve buji bağlantıları
kontrol edilmelidir.
Aşınmış bujiler veya zayıflamış ateşleme bobinleri;
-
Tekleme
-
Titreme
-
Hızlanmada kesiklik
-
Gaz yememe
-
Rölanti bozukluğu
gibi problemlere neden olabilir.
Araç benzinde düzgün, LPG'de tekliyorsa sadece LPG sistemine odaklanmak doğru değildir. Ateşleme sistemi de mutlaka değerlendirilmelidir.
Motor Yağı ve Yağ Seviyesi Kontrolü
LPG bakımının yalnızca gaz sistemiyle sınırlı olduğu düşünülmemelidir.
Motorun normal bakım işlemleri de zamanında yapılmalıdır.
Motor yağı üreticinin belirlediği özelliklere ve değişim aralığına uygun olarak değiştirilmelidir.
Ayrıca yağ seviyesi düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Motor aşırı yağ tüketiyorsa bunun nedeni araştırılmalıdır. Yağ tüketimi otomatik olarak LPG sistemine bağlanmamalıdır.
Hava Filtresi Kontrolü
Motorun doğru hava-yakıt oranında çalışabilmesi için yeterli miktarda temiz hava alması gerekir.
Kirli veya tıkalı hava filtresi motorun performansını ve yakıt tüketimini etkileyebilir.
Hava filtresinin aşırı kirlenmesi:
-
Çekiş düşüklüğü
-
Gaz tepkisinde yavaşlama
-
Yakıt tüketiminin artması
-
Motor çalışma değerlerinde değişiklik
-
LPG ayarlarının bozulması
gibi problemlere katkıda bulunabilir.
Bu nedenle LPG bakımı sırasında motorun hava emiş sistemi de ihmal edilmemelidir.
Soğutma Sistemi Kontrolü
LPG regülatörü motor soğutma suyunun sıcaklığından yararlandığı için soğutma sistemi LPG'li araçlarda ayrıca önem taşır.
Kontrol sırasında:
-
Antifriz ve soğutma sıvısı seviyesi
-
Soğutma sıvısının durumu
-
Hortumlar
-
Regülatör bağlantıları
-
Termostat
-
Soğutma sıvısı kaçakları
incelenmelidir.
Regülatörden yeterli miktarda sıcak soğutma suyu geçmemesi özellikle soğuk motorda LPG çalışma problemlerine yol açabilir.
LPG Ayarı ve Yazılım Kontrolü
LPG bakımında sadece mekanik parçaların kontrol edilmesi her zaman yeterli değildir.
Gerektiğinde LPG ECU'su uygun bir teşhis cihazı ve yazılım kullanılarak kontrol edilmelidir.
Teknisyen şu değerleri inceleyebilir:
-
Gaz basıncı
-
Gaz sıcaklığı
-
Enjektör süreleri
-
Motor devri
-
Yakıt düzeltme değerleri
-
Lambda sensörü verileri
-
LPG düzeltme değerleri
-
LPG'ye geçiş sıcaklığı
-
Arıza kodları
-
Motorun farklı yüklerdeki çalışma değerleri
LPG ayarı, mekanik bir arızayı gizlemek için kullanılmamalıdır.
Örneğin kısmen tıkalı bir enjektör nedeniyle oluşan problemi sadece yazılımdan yakıt miktarını artırarak düzeltmeye çalışmak kalıcı bir çözüm değildir.
Öncelikle mekanik problem bulunmalı, ardından LPG kalibrasyonu kontrol edilmelidir.
Benzin ve LPG Çalışmasının Karşılaştırılması
LPG arızalarının teşhisinde aracın benzindeki ve LPG'deki çalışma şeklinin karşılaştırılması oldukça faydalıdır.
Araç benzinde düzgün çalışıyor ancak LPG'de sorun çıkarıyorsa LPG sistemine özgü parçalar öncelikli olarak incelenebilir.
Olası nedenler:
-
LPG enjektörleri
-
Regülatör
-
LPG filtreleri
-
LPG ayarı
-
Gaz basıncı
-
LPG sensörleri
-
Gaz kaçağı
-
Elektrik tesisatı
Ancak benzinde sorunsuz çalışan bir aracın LPG'de problem çıkarması her zaman LPG sisteminde mekanik bir arıza olduğu anlamına gelmez.
Ateşleme sistemi, hava-yakıt karışımı veya motorun genel çalışma durumu da değerlendirilmelidir.
LPG Yakıt Tüketimi Takip Edilmeli
LPG'li araçlarda yakıt tüketimindeki değişimler de önemli bir bakım göstergesidir.
Normal kullanım koşullarında tüketim belirgin şekilde arttıysa şu noktalar incelenebilir:
-
LPG kalibrasyonu
-
Enjektörler
-
Regülatör
-
Filtreler
-
Hava filtresi
-
Lambda sensörü
-
Ateşleme sistemi
-
Lastik basınçları
-
Mekanik sürtünmeler
-
Sürüş şartları
Tek bir depo üzerinden karar vermek yerine birkaç dolum boyunca tüketimi takip etmek daha sağlıklı sonuç verir.
LPG Sisteminin Bakıma İhtiyacı Olduğunu Gösteren Belirtiler
Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı görülüyorsa LPG sistemi kontrol edilmelidir:
-
LPG tüketiminin artması
-
Rölantide düzensizlik
-
Motorun titremesi
-
Tekleme
-
Hızlanmada kesiklik
-
Çekiş düşüklüğü
-
Motorun stop etmesi
-
LPG'ye geçişte sorun
-
LPG'den benzine kendiliğinden geçme
-
LPG kokusu
-
Motor arıza lambasının yanması
-
LPG sistem uyarısı
-
Gaz basıncıyla ilgili arıza kodları
-
Soğuk çalışmada düzensizlik
Bazı problemler yalnızca filtre değişimi veya ayar kontrolüyle çözülebilirken bazıları regülatör, enjektör, sensör veya elektrik tesisatı arızasına işaret edebilir.
LPG'li Araçların Bakımı Ne Sıklıkta Yapılmalıdır?
Bütün LPG sistemleri için geçerli tek bir bakım aralığı yoktur.
Bakım süresi şu faktörlere göre değişebilir:
-
LPG kitinin markası
-
LPG sisteminin tipi
-
Araç üreticisinin bakım programı
-
Kullanılan LPG'nin kalitesi
-
Yıllık kilometre
-
Aracın kullanım koşulları
-
LPG sisteminin yaşı
Bu nedenle en doğru yaklaşım, kullanılan LPG sisteminin üretici tavsiyelerine uymaktır.
Filtre değişimi belirlenen servis aralığında yapılmalı, sistemde gaz kaçağı ve fiziksel hasar olup olmadığı düzenli olarak kontrol edilmelidir.
LPG Bakımı Motor Ömrünü Etkiler mi?
Doğru monte edilmiş ve düzgün kalibre edilmiş bir LPG sistemi, motorun uzun süre güvenilir şekilde çalışmasına engel değildir.
Ancak yanlış montaj, hatalı LPG ayarı veya bakımsız LPG sistemi motorun çalışma koşullarını olumsuz etkileyebilir.
Özellikle uzun süre devam eden:
-
Fakir karışım
-
Tekleme
-
Yanlış yakıt miktarı
-
Aşırı sıcaklık
-
Ateşleme problemleri
gibi durumlar göz ardı edilmemelidir.
Burada önemli olan nokta LPG'nin tek başına motoru bozduğu düşüncesinin doğru olmamasıdır. Sistemin kalitesi, montajı, kalibrasyonu, bakımı ve motorun genel durumu çok daha belirleyicidir.
İkinci El LPG'li Araç Alırken Nelere Bakılmalı?
İkinci el LPG'li araç satın alırken sadece motorun çalışıp çalışmadığına bakmak yeterli değildir.
LPG sistemi de ayrıca incelenmelidir.
Özellikle:
-
LPG tankı
-
Tank bağlantıları
-
Multivalf
-
Dolum bağlantısı
-
LPG hatları
-
Regülatör
-
LPG filtreleri
-
Enjektörler
-
LPG ECU'su
-
Elektrik tesisatı
-
Sensörler
-
Gaz basıncı
-
Gaz kaçağı
-
LPG kalibrasyonu
-
Motor arıza kodları
-
Yakıt düzeltme değerleri
-
Bujiler
-
Ateşleme sistemi
-
Soğutma sistemi
kontrol edilmelidir.
Araç hem benzinde hem de LPG'de test edilmelidir.
Kısa bir test sürüşünde sorun ortaya çıkmayabileceği için mümkünse LPG sistemi teşhis cihazıyla da incelenmelidir.
LPG Bakımı İhmal Edilmemelidir
LPG sistemleri doğru montaj ve düzenli bakımla oldukça uzun ömürlü olabilir. Ancak LPG sistemi bakım gerektirmeyen bir sistem değildir.
Filtrelerin zamanında değiştirilmesi, gaz kaçağının kontrol edilmesi, regülatör ve enjektörlerin incelenmesi, elektrik tesisatının kontrol edilmesi ve LPG kalibrasyonunun doğru olması sistemin güvenilirliği açısından önemlidir.
Bunun yanında buji, bobin, hava filtresi, motor yağı ve soğutma sistemi gibi motorun diğer bakım kalemleri de ihmal edilmemelidir.
LPG'li araçta yakıt tüketiminin artması, tekleme, çekiş düşüklüğü, rölanti bozukluğu, gaz kokusu veya motor arıza lambası gibi belirtiler ortaya çıktığında sorun normal kabul edilmemeli ve mümkün olan en kısa sürede neden araştırılmalıdır.
