09-09-2018
10 dak
76430
14

Silindir Blo�u �atla�� Nas�l Anla��l�r?

Silindir blo�u, motorun ana g�vdesini olu�turan en �nemli par�alardan biridir. Silindirler, pistonlar, krank mili ve so�utma kanallar�n�n �nemli bir b�l�m� bu yap� i�erisinde bulunur. Bu nedenle silindir blo�unda meydana gelen bir �atlak, motorun �al��ma d�zenini ciddi �ekilde bozabilir.

Ancak her hararet, su eksiltme veya ya� ile su kar��mas� do�rudan silindir blo�unun çatlad�� anlam�na gelmez. Silindir kapa�� contas�, silindir kapa��, so�utma sistemi, ya� so�utucusu veya ba�ka motor parçalar� da benzer belirtilere yol açabilir.

Bu nedenle blok çatla��ndan �üphelenildi�inde belirtilerin birlikte de�erlendirilmesi ve kesin te�his için uygun testlerin yap�lmas� gerekir.

Silindir Blo�u Neden Çatlar?

Silindir blo�u genellikle kolay çatlayan bir parça de�ildir. Ancak a��r� �s� ve mekanik stres alt�nda zarar görebilir.

En yayg�n nedenlerden baz�lar� �unlard�r:

A��r� hararet:
Motorun uzun süre çok yüksek s�cakl�kta çal��mas�, özellikle dökme demir veya alüminyum bloklarda termal stres olu�turabilir.

So�utma s�v�s�n�n donmas�:
Motor içerisinde bulunan su veya uygun olmayan so�utma s�v�s� dondu�unda genle�ir. Bu durum baz� ko�ullarda motor blo�unda çatlamaya neden olabilir.

Ani s�cakl�k de�i�imleri:
Çok s�cak bir motorun h�zl� �ekilde so�utulmas� gibi durumlar metal üzerinde ciddi termal stres olu�turabilir.

Ya�lama problemi:
Yetersiz ya�lama do�rudan her zaman blok çatla��na neden olmaz, ancak motorun a��r� �s�nmas�na ve mekanik hasarlar�n olu�mas�na katk�da bulunabilir.

Üretim veya malzeme kusurlar�:
Nadir de olsa döküm s�ras�nda olu�an kusurlar veya malzeme problemleri ilerleyen dönemde çatlak olu�mas�na zemin haz�rlayabilir.

Motorun ciddi mekanik hasar görmesi:
Krank, biyel, piston veya di�er iç motor parçalar�nda meydana gelen a��r hasarlar blo�a zarar verebilir.

Silindir Blo�u Çatla��n�n En Yayg�n Belirtileri

Blok çatla��n�n belirtileri çatla��n bulundu�u bölgeye ve büyüklü�üne göre de�i�ir. Küçük bir çatlak yaln�zca belirli s�cakl�k ko�ullar�nda belirti verirken, büyük bir çatlak ciddi motor problemlerine neden olabilir.

Sürekli So�utma Suyu Eksiltme

Belirgin bir d�� kaçak olmamas�na ra�men so�utma s�v�s� sürekli azal�yorsa motor içerisinde bir problem olabilir.

Özellikle:

Hortumlarda kaçak yoksa,
Radyatör sa�lam görünüyorsa,
Su pompas�nda belirgin kaçak yoksa,
Kalorifer sistemiyle ilgili kaçak bulunmuyorsa,

so�utma s�v�s�n�n motorun içine kaçmas� ihtimali de�erlendirilmelidir.

Ancak bu durum do�rudan blok çatla��n� kan�tlamaz. Silindir kapa�� contas� veya silindir kapa��ndaki çatlak da ayn� belirtiyi olu�turabilir.

Motor Ya�� ile So�utma S�v�s�n�n Kar��mas�

Blok çatla��n�n en ciddi belirtilerinden biri ya� ve so�utma s�v�s�n�n birbirine kar��mas�d�r.

Ya� kapa��n�n alt�nda kremsi veya mayonez benzeri bir birikinti görülebilir. Motor ya��n�n rengi de normalden farkl� hale gelebilir.

Fakat burada önemli bir ayr�m vard�r.

K�sa mesafeli kullan�m ve yo�u�ma da ya� kapa��n�n alt�nda aç�k renkli bir tortu olu�turabilir. Bu nedenle yaln�zca ya� kapa��na bakarak “motor blo�u çatlam��” demek do�ru de�ildir.

Ya��n kendisinin incelenmesi ve so�utma sisteminin test edilmesi gerekir.

So�utma Sisteminde A��r� Bas�nç

Motor çal��t�ktan k�sa süre sonra so�utma sisteminde normalin üzerinde bas�nç olu�mas�, yanma gazlar�n�n so�utma sistemine kaçt��n� dü�ündürebilir.

Bu durumda:

Üst radyatör hortumu k�sa sürede a��r� sertle�ebilir.
Genle�me kab�nda kabarc�klar görülebilir.
So�utma s�v�s� d��ar� ta�abilir.
Motor hararet yapabilir.

Ancak bu belirtiler de tek ba��na blok çatla��n� göstermez. Silindir kapa�� contas� veya silindir kapa�� hasar� da yanma gazlar�n�n so�utma sistemine girmesine neden olabilir.

Egzozdan Sürekli Beyaz Duman

So�utma s�v�s� yanma odas�na giriyorsa egzozdan yo�un beyaz duman veya buhar ç�kabilir.

Özellikle motor çal��ma s�cakl��na ula�t�ktan sonra beyaz duman�n devam etmesi ve buna so�utma s�v�s� eksilmesinin e�lik etmesi önemlidir.

So�uk havalarda ilk çal��t�rmada bir miktar beyaz buhar normal olabilir. Bu nedenle birkaç dakika süren normal yo�u�ma ile sürekli beyaz duman birbirinden ayr�lmal�d�r.

Motorun Teklemesi ve Zor Çal��mas�

Çatlak nedeniyle so�utma s�v�s� silindirlerden birine giriyorsa motorun çal��ma düzeni bozulabilir.

Bunun sonucunda:

Zor çal��ma
Tekleme
Rölantide düzensizlik
Performans kayb�
�lk çal��t�rmada sars�nt�
Motor ar�za lambas�n�n yanmas�

gibi belirtiler ortaya ç�kabilir.

Özellikle araç gece boyunca bekledikten sonra ilk çal��t�rmada birkaç saniye veya dakika boyunca ciddi �ekilde tekliyorsa ve ayn� zamanda so�utma s�v�s� eksiliyorsa, silindir içine s�v� giri�i ara�t�r�lmal�d�r.

Motorun Hararet Yapmas�

Silindir blo�u çatla�� so�utma sisteminin düzgün çal��mas�n� engelleyebilir.

So�utma s�v�s�n�n kayb� veya yanma gazlar�n�n so�utma sistemine girmesi sonucunda motor normalden daha fazla �s�nabilir.

Ancak motorun hararet yapmas�n�n çok daha fazla nedeni vard�r. Termostat, radyatör, fan, su pompas�, radyatör kapa��, hortumlar ve silindir kapa�� contas� da hararete neden olabilir.

Bu nedenle yaln�zca hararet sorununa bakarak blok çatla�� te�hisi konulamaz.

Silindirlerde Dü�ük Kompresyon

Blokta çatlak silindir duvar�n�, su kanallar�n� veya yanma odas�na yak�n bölgeleri etkiliyorsa kompresyon kayb� meydana gelebilir.

Kompresyon testi s�ras�nda bir veya daha fazla silindirde dü�ük de�er görülebilir.

Ancak dü�ük kompresyonun ba�ka nedenleri de vard�r:

Piston segmanlar�
Yanm�� supaplar
Supap yuvas� problemleri
Silindir kapa�� contas�
Piston hasar�
Silindir a��nmas�

Bu nedenle kompresyon testi tek ba��na blok çatla��n� kesin olarak göstermez.

Motor Çal��rken Genle�me Kab�nda Kabarc�k Olu�mas�

So�utma s�v�s� genle�me kab�nda sürekli ve yo�un kabarc�k olu�mas�, yanma odas�ndan so�utma sistemine gaz kaç�� ihtimalini gündeme getirebilir.

Bu durum özellikle motor çal��ma s�cakl��na ula�t��nda belirginle�iyorsa daha dikkatli incelenmelidir.

Fakat burada da sonuç hemen “blok çatlam��” �eklinde yorumlanmamal�d�r. Silindir kapa�� contas� ve silindir kapa�� da ayn� probleme yol açabilir.

Silindir Blo�u Çatla�� Nas�l Kesin Te�his Edilir?

Blok çatla��n� belirlemek için belirtilerden daha güvenilir olan yöntem, sistematik testler yapmakt�r.

So�utma sistemi bas�nç testi:
So�utma sistemine belirli bir bas�nç uygulanarak d��ar�ya veya motor içerisine kaçak olup olmad�� ara�t�r�l�r.

Yanma gaz� testi:
So�utma s�v�s�nda egzoz/yanma gaz� bulunup bulunmad��n� belirlemek için kimyasal test yap�labilir.

Kompresyon testi:
Silindirlerin s�k��t�rma bas�nçlar� kar��la�t�r�l�r.

Leak-down testi:
Silindire bas�nçl� hava verilerek bas�nc�n nereye kaçt�� ara�t�r�l�r. Bu test, motor içindeki kaçaklar�n kayna��n� belirlemede oldukça faydal�d�r.

Endoskopik inceleme:
Silindirlerin içi kamera ile incelenerek so�utma s�v�s� giri�ine veya silindir duvar�ndaki hasarlara ili�kin izler aranabilir.

Ya� ve so�utma s�v�s� analizi:
S�v�lar�n birbirine kar��p kar��mad��n� ve motor içerisinde ola�and�� bir durum olup olmad��n� de�erlendirmek için analiz yap�labilir.

Silindir kapa��n�n sökülerek incelenmesi:
Gerekli durumlarda silindir kapa�� sökülür ve hem kapak hem de blok daha ayr�nt�l� �ekilde kontrol edilir.

Manyetik parçac�k veya penetrant testleri:
Blok söküldü�ünde malzeme tipine ve çatla��n konumuna göre özel çatlak tespit yöntemleri kullan�labilir.

Silindir Blo�u mu, Silindir Kapa�� m� Çatlak?

Bu iki ar�za birbirine çok benzeyebilir.

Örne�in her ikisi de:

So�utma suyu eksiltmeye,
Ya� ve suyun kar��mas�na,
Beyaz egzoz duman�na,
Kompresyon kayb�na,
Hararete,
Motorun düzensiz çal��mas�na

neden olabilir.

Bu nedenle sadece belirtilere bakarak çatla��n silindir blo�unda m� yoksa silindir kapa��nda m� oldu�unu kesin olarak belirlemek ço�u zaman mümkün de�ildir.

Özellikle silindir kapa�� contas� ar�zas� da benzer belirtiler olu�turdu�u için te�his sürecinde bu ihtimal mutlaka de�erlendirilmelidir.

Çatlak Silindir Blo�u Tamir Edilebilir mi?

Bu sorunun cevab� çatla��n konumuna, büyüklü�üne ve blo�un malzemesine ba�l�d�r.

Baz� küçük ve eri�ilebilir çatlaklar özel kaynak veya onar�m yöntemleriyle tamir edilebilir. Ancak her çatlak güvenilir �ekilde onar�lamaz.

Çatlak silindir duvar�nda, ana yatak bölgesinde veya yüksek mekanik ve termal yük ta��yan kritik bir bölgede bulunuyorsa onar�m ekonomik veya teknik aç�dan uygun olmayabilir.

Baz� durumlarda komple motor veya silindir blo�u de�i�imi daha güvenilir çözüm olabilir.

Çatlak Silindir Blo�uyla Araç Kullan�l�r m�?

Silindir blo�unda çatlak oldu�undan ciddi �ekilde �üpheleniliyorsa arac� kullanmaya devam etmek do�ru de�ildir.

Özellikle �u belirtilerden biri varsa araç mümkün oldu�unca çal��t�r�lmamal�d�r:

H�zl� so�utma s�v�s� kayb�
Sürekli hararet
Yo�un beyaz egzoz duman�
Ya� ve suyun kar��mas�
Motorun ciddi �ekilde teklemesi
So�utma sisteminde a��r� bas�nç
Motorun aniden stop etmesi

So�utma s�v�s� eksik bir motoru kullanmaya devam etmek, ba�lang�çtaki problemi daha büyük bir motor hasar�na dönü�türebilir.

Her Su Eksiltme Blok Çatla�� Anlam�na Gelmez

Silindir blo�u çatla�� ciddi bir ihtimaldir ancak te�his koyarken en pahal� senaryoya do�rudan atlamak do�ru de�ildir.

Su eksiltmenin nedeni basit bir hortum kaça��, radyatör, termostat gövdesi, su pompas�, radyatör kapa�� veya ba�ka bir so�utma sistemi parças� olabilir.

Ayn� �ekilde ya� ve su kar��m� da yaln�zca blok çatla��ndan kaynaklanmaz.

Bu nedenle do�ru yakla��m, önce d�� kaçaklar�n kontrol edilmesi, ard�ndan so�utma sistemi ve motor içindeki olas� kaçaklar�n sistematik �ekilde test edilmesidir.

Silindir Blo�u Çatla��n� Anlaman�n En Güvenilir Yolu

Silindir blo�u çatla��; sürekli su eksiltme, ya� ve so�utma s�v�s�n�n kar��mas�, beyaz egzoz duman�, hararet, kompresyon kayb� ve motorun düzensiz çal��mas� gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek ba��na silindir blo�unun çatlad��n� kan�tlamaz.

Kesin te�his için so�utma sistemi bas�nç testi, yanma gaz� testi, kompresyon ve leak-down testleri gibi yöntemler birlikte de�erlendirilmeli, gerekti�inde silindir kapa�� ve motor blo�u fiziksel olarak incelenmelidir.

Özellikle ciddi su eksiltme veya hararet problemi ya�ayan bir motoru kullanmaya devam etmek, onar�m� çok daha pahal� hale getirebilecek ikincil hasarlara yol açabilir.