TR
EN
Far Ayar Motoru Nedir? Arıza Belirtileri Nelerdir?
Far ayar motoru, otomobilin farlarının yukarı ve aşağı doğru olan açısını elektrikli olarak değiştirmeye yarayan küçük bir elektrik motorudur. Özellikle aracın yük durumu değiştiğinde farların doğru noktayı aydınlatmasını sağlamak için kullanılır.
Bagajın ağır yüklerle doldurulması, arka koltuklarda yolcu bulunması veya aracın yük dağılımının değişmesi sonucunda aracın arka kısmı aşağı doğru çöker. Bunun sonucunda farların ışık huzmesi normalden daha yukarı yönelir.
Bu durum hem sürücünün yolu yeterince doğru şekilde aydınlatmasını engelleyebilir hem de karşıdan gelen sürücülerin gözlerinin kamaşmasına neden olabilir.
Far ayar motorunun görevi, farın içindeki reflektör veya projektör grubunun konumunu değiştirerek ışık huzmesinin yüksekliğini düzeltmektir.
Kısacası far ayar motoru küçük bir parçadır ancak gece sürüş güvenliği açısından önemli bir göreve sahiptir.
Far Ayar Motoru Nasıl Çalışır?
Far ayar motorunun çalışma şekli kullanılan far sistemine göre değişebilir. Ancak temel prensip oldukça basittir.
Motor, far gövdesinin arkasında veya far ünitesinin içerisinde bulunan mekanizmaya bağlıdır. Motor çalıştığında içerisindeki dişliler ve hareket mekanizması sayesinde farın reflektörünü veya projektör modülünü belirli bir yönde hareket ettirir.
Araçta manuel far yükseklik ayarı bulunuyorsa sürücü genellikle gösterge panelindeki bir düğme veya döner kumanda üzerinden far seviyesini değiştirebilir.
Örneğin araçta:
0: Araç yüksüz veya hafif yüklü
1: Arka bölümde belirli miktarda yük
2: Daha fazla yük
3: Ağır yük
gibi kademeler bulunabilir.
Kumanda çevrildiğinde far ayar motoruna elektrik gönderilir ve motor, farın içindeki mekanizmayı hareket ettirir.
Burada önemli olan nokta, far ayar motorunun genellikle farın tamamını hareket ettirmemesidir. Far gövdesi sabit kalırken, far içerisindeki reflektör veya projektör bölümü hareket eder.
Otomatik Far Seviye Ayarı Nasıl Çalışır?
Daha gelişmiş araçlarda sürücünün manuel olarak far yüksekliğini değiştirmesine gerek kalmaz.
Otomatik far seviye sistemi, aracın yük durumundaki değişiklikleri algılayarak farların konumunu kendisi ayarlar.
Bu sistemde genellikle süspansiyon üzerine yerleştirilmiş seviye sensörleri kullanılır. Sensörler aracın gövdesinin süspansiyona göre konumunu takip eder.
Örneğin bagaja ağır yük konulduğunda aracın arka tarafı aşağı iner. Sensör bu değişikliği algılar ve kontrol ünitesine bilgi gönderir.
Kontrol ünitesi de far ayar motorlarına gerekli komutu göndererek farların aşağı doğru yönelmesini sağlar.
Bu sistem özellikle xenon ve bazı gelişmiş LED far sistemlerinde daha önemli hale gelir.
Far Ayar Motoru Nerede Bulunur?
Far ayar motorunun konumu far tasarımına göre değişebilir.
Çoğu araçta motor, far gövdesinin arka tarafında bulunur. Bazı farlarda ise motor doğrudan far ünitesinin içine entegre edilmiştir.
Bu nedenle motoru görmek için bazen farın arka kapağının veya bazı bağlantı parçalarının sökülmesi gerekebilir.
Far ayar motoru genellikle küçük, plastik gövdeli ve elektrik bağlantısına sahip bir parçadır.
Motorun far içerisindeki hareket mekanizmasına bağlantısı ise bir mil, dişli sistemi veya özel bir bağlantı aparatı üzerinden gerçekleştirilebilir.
Far Ayar Motoru Arızası Nasıl Anlaşılır?
Far ayar motoru arızalandığında her zaman gösterge panelinde bir arıza lambası yanmayabilir.
Bazı durumlarda sorun doğrudan farın hareketinden anlaşılır.
Özellikle manuel far yükseklik ayar düğmesini çevirdiğinizde farın konumunda hiçbir değişiklik olmuyorsa far ayar motoru, elektrik bağlantısı veya far içerisindeki mekanizma kontrol edilmelidir.
Arızanın en yaygın belirtileri şunlardır:
Far Yükseklik Ayarı Çalışmıyor
En belirgin belirti, far yükseklik ayarının çalışmamasıdır.
Sürücü far seviye düğmesini çevirdiğinde farın yukarı veya aşağı hareket etmesi gerekir. Düğme hareket ettiği halde farın konumu değişmiyorsa motor çalışmıyor olabilir.
Ancak doğrudan motorun arızalı olduğunu düşünmek doğru değildir.
Motorun elektrik beslemesi, sigortası, kablo tesisatı, kumanda düğmesi ve far içerisindeki mekanizma da kontrol edilmelidir.
Farlardan Biri Hareket Ediyor, Diğeri Hareket Etmiyor
Bu belirti özellikle teşhis açısından önemlidir.
Far yükseklik ayarı yapıldığında bir far hareket ediyor ancak diğer far sabit kalıyorsa sorun yalnızca çalışmayan taraftaki motor veya bağlantı mekanizmasıyla ilgili olabilir.
Bu durumda iki farın aynı anda arızalanmasından ziyade ilgili farın motoru, soketi veya mekanik bağlantısı incelenmelidir.
Farın Seviyesi Sürekli Değişiyor
Farın ışık seviyesi sürüş sırasında normal olmayan şekilde yukarı ve aşağı hareket ediyorsa otomatik seviye sisteminde bir problem olabilir.
Özellikle otomatik far seviye sistemlerinde sensör bağlantısının kopması, sensör kolunun yerinden çıkması veya sensörün hatalı bilgi göndermesi far seviyesinin yanlış şekilde değişmesine neden olabilir.
Bu durumda sorun doğrudan far ayar motorundan kaynaklanmayabilir.
Far Çok Aşağıya veya Çok Yukarıya Bakıyor
Far ayar motoru belirli bir konumda takılı kaldığında far olması gerekenden daha aşağıya veya daha yukarıya bakabilir.
Far çok aşağıya bakıyorsa sürücünün görüş mesafesi özellikle gece sürüşünde ciddi şekilde azalabilir.
Far çok yukarıya bakıyorsa karşıdan gelen araçların sürücülerinin gözlerini kamaştırabilir.
Bu nedenle far seviyesinin doğru olması yalnızca konfor değil, trafik güvenliği açısından da önemlidir.
Far Ayarı Yapılırken Motor Sesi Geliyor Ancak Far Hareket Etmiyor
Bu belirti mekanik bir probleme işaret edebilir.
Motor çalışıyor ve elektrikli bir uğultu veya dişli sesi duyuluyor ancak farın ışık huzmesi hareket etmiyorsa motorun içindeki veya motor ile reflektör arasındaki bağlantıda sorun olabilir.
Motorun dişlileri aşınmış veya kırılmış olabilir.
Ayrıca motorun hareketini farın içindeki reflektöre aktaran plastik bağlantı parçası da yerinden çıkmış olabilir.
Bu durumda motoru değiştirmek her zaman sorunu çözmez.
Far Ayar Motorundan Tıkırtı veya Çıtırtı Gelmesi
Far yükseklik ayarı yapılırken normal olmayan tıkırtı, çıtırtı veya sürekli çalışan motor sesi duyulması da arıza belirtisi olabilir.
Özellikle motor çalışmasına rağmen far hareket etmiyorsa plastik dişlilerde kırılma veya aşınma meydana gelmiş olabilir.
Bazı durumlarda motor sürekli olarak son konuma ulaşmaya çalışır ve bunun sonucunda tekrarlayan bir tıkırtı sesi duyulur.
Far Ayar Motorunun Arızalanma Nedenleri
Far ayar motorları genellikle uzun süre çalışabilecek şekilde tasarlanır. Ancak zaman içerisinde çeşitli nedenlerle arızalanabilir.
Elektrik bağlantısı sorunları
Sokette oksitlenme, gevşek bağlantı veya kablo kopukluğu motorun çalışmasını engelleyebilir.
Özellikle far bölgesinde su ve nem bulunması elektrik bağlantılarında oksitlenmeye neden olabilir.
Motorun elektriksel olarak arızalanması
Motorun içerisindeki elektrik motoru zamanla arızalanabilir. Fırçalar, sargılar veya diğer elektriksel parçalar zarar görebilir.
Dişli mekanizmasının aşınması
Far ayar motorlarında küçük plastik dişliler bulunabilir. Bu dişlilerin aşınması veya kırılması motorun hareketi far mekanizmasına aktaramamasına neden olur.
Farın darbe alması
Kaza veya küçük bir çarpışma sonrasında far gövdesi veya içerisindeki ayar mekanizması zarar görebilir.
Dışarıdan far camında ciddi bir hasar görünmese bile iç mekanizmadaki bağlantılar kırılmış olabilir.
Nem ve su girişi
Farın içerisine su veya yoğun nem girmesi motorun ve elektrik bağlantılarının zarar görmesine yol açabilir.
Özellikle farın arka kapağının düzgün kapanmaması veya havalandırma sisteminin sorunlu olması bu riski artırabilir.
Yanlış far ayarı
Farın mekanik ayar mekanizmasının yanlış şekilde zorlanması da motorun veya bağlantı parçalarının zarar görmesine neden olabilir.
Far Ayar Motoru Arızasında Önce Ne Kontrol Edilmeli?
Far ayar motoru çalışmadığında hemen motor değiştirmek doğru bir yaklaşım değildir.
Öncelikle problemin elektriksel mi, elektronik mi yoksa mekanik mi olduğu belirlenmelidir.
İlk olarak far ayar kumandası kontrol edilebilir.
Ardından motorun soketine elektrik gelip gelmediği ölçülmelidir.
Sigorta ve ilgili kablolar kontrol edilmelidir.
Sokette oksitlenme veya gevşeklik olup olmadığı incelenmelidir.
Motor elektrik aldığı halde çalışmıyorsa motorun kendisi test edilmelidir.
Motor çalışıyor ancak far hareket etmiyorsa farın içindeki mekanik bağlantılar kontrol edilmelidir.
Otomatik far seviye sistemi bulunan araçlarda ise seviye sensörleri ve bunların bağlantıları da ayrıca incelenmelidir.
Far Ayar Motoru Her Araçta Aynı Mıdır?
Hayır.
Far ayar motorlarının yapısı ve kontrol sistemi araçtan araca değişebilir.
Bazı araçlarda basit bir elektrik motoru kullanılırken, bazı araçlarda motor far kontrol modülüyle birlikte çalışan daha gelişmiş bir sistemin parçasıdır.
Halojen, xenon, LED ve adaptif far sistemlerinde kullanılan seviye kontrol mekanizmaları birbirinden farklı olabilir.
Bu nedenle arızalı bir motorun yerine parça seçerken yalnızca aracın marka ve modeline bakmak yeterli olmayabilir.
Farın tipi, üretim yılı ve kullanılan far sistemi de dikkate alınmalıdır.
Far Ayar Motoru Değiştirilir mi?
Bazı araçlarda far ayar motoru ayrı bir parça olarak değiştirilebilir.
Ancak bazı far tasarımlarında motor far gövdesine entegre olduğu için komple far ünitesinin değiştirilmesi gerekebilir.
Bu tamamen üreticinin kullandığı tasarıma bağlıdır.
Motor ayrı olarak değiştirilebiliyorsa yeni motorun far içerisindeki mekanizmaya doğru şekilde bağlanması gerekir. Montaj sonrasında farların temel mekanik ayarının da yapılması gerekebilir.
Far Ayarı Yapıldıktan Sonra Kontrol Neden Önemlidir?
Far ayar motoru değiştirildikten veya far mekanizmasına müdahale edildikten sonra farların yalnızca hareket edip etmediğine bakmak yeterli değildir.
Farların ışık huzmesinin doğru yükseklikte olması gerekir.
Far çok aşağıya ayarlanırsa sürücünün görüş mesafesi azalır.
Çok yukarıya ayarlanırsa karşıdan gelen sürücülerin gözleri kamaşabilir.
Bu nedenle özellikle motor, far gövdesi veya far iç mekanizması değiştirildikten sonra far ayarının uygun ekipmanla kontrol edilmesi gerekir.
Far Ayar Motoru Arızası Güvenliği Etkiler mi?
Evet.
Far ayar motoru küçük bir parça olmasına rağmen özellikle gece sürüşünde önemli bir rol oynar.
Farlar doğru seviyede değilse yolun yeterince aydınlatılamaması veya karşıdan gelen araçların sürücülerinin rahatsız olması gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Özellikle araç yüklüyken far seviyesinin doğru olması daha da önemlidir.
Bu nedenle far yükseklik ayarı çalışmıyorsa problemi uzun süre göz ardı etmek yerine sistemin kontrol edilmesi gerekir.
Far Ayar Motorunda Arıza Varsa Ne Yapılmalı?
Far ayar motorunun çalışmaması her zaman motorun değişmesi gerektiği anlamına gelmez.
Sorunun kaynağı;
-
Far ayar düğmesi
-
Sigorta
-
Kablo tesisatı
-
Elektrik soketi
-
Far seviye sensörü
-
Far kontrol modülü
-
Far içerisindeki mekanizma
-
Motorun kendisi
gibi farklı noktalardan biri olabilir.
Bu nedenle doğru teşhis, gereksiz parça değişiminin önüne geçer.
Özellikle otomatik far seviye sistemine sahip modern araçlarda arıza tespit cihazıyla sistemin kontrol edilmesi de gerekebilir.
Far ayar motoru küçük ve çoğu zaman gözden uzak bir parça olsa da, farların yolu doğru açıyla aydınlatmasını sağlayan mekanizmanın önemli bir parçasıdır. Far seviyesinin değişmemesi, farlardan birinin diğerinden farklı hareket etmesi, anormal motor sesleri veya farların sürekli yanlış açıya yönelmesi gibi belirtiler görüldüğünde yalnızca ampulü veya farın kendisini kontrol etmek yerine far seviye sisteminin tamamına bakmak gerekir.
Doğru çalışan bir far ayar sistemi, özellikle gece ve araç farklı yüklerle kullanıldığında hem görüş mesafesinin korunmasına hem de karşıdan gelen sürücülerin gözlerinin kamaşmasının önlenmesine yardımcı olur.
