Conta Yakmak Nedir? Nasýl Anlaþýlýr?

Motorun en önemli parçalarýndan biri olan piston ile silindir arasýndaki sýzdýrmazlýðý saðlayan segmanlar, motorun saðlýklý çalýþmasýnda büyük rol oynar. Halk arasýnda “conta yakmak” olarak ifade edilen motor arýzalarý ise çoðu zaman silindir kapak contasý arýzasý ile karýþtýrýlýr. Ancak conta yakmak ile segman, piston veya supap problemleri ayný þey deðildir.

Silindir kapak contasý motor bloðu ile silindir kapaðý arasýnda bulunur. Görevi; yanma odasý, motor yaðý kanallarý ve soðutma sývýsý kanallarý arasýndaki sýzdýrmazlýðý saðlamaktýr.

Conta hasar gördüðünde bu sistemler arasýnda istenmeyen bir geçiþ meydana gelebilir. Bu durum motorun çalýþma karakterini deðiþtirebilir ve ilerlediðinde ciddi motor hasarlarýna yol açabilir.

Silindir kapak contasý neden yanar?

“Conta yandý” denildiðinde genellikle contanýn yüksek sýcaklýk veya basýnç nedeniyle sýzdýrmazlýðýný kaybetmesi kastedilir.

En yaygýn nedenlerden biri motorun aþýrý ýsýnmasýdýr. Motor uzun süre normal çalýþma sýcaklýðýnýn üzerinde çalýþýrsa silindir kapaðý ve motor bloðu üzerinde ciddi termal yük oluþur.

Bunun yanýnda;

• Soðutma sývýsýnýn azalmasý

• Radyatör problemleri

• Termostat arýzasý

• Radyatör fanýnýn çalýþmamasý

• Su pompasý problemi

• Soðutma sisteminde kaçak

• Silindir kapaðýnýn eðilmesi

• Yanlýþ motor montajý

• Uygun olmayan conta kullanýmý

• Motorun aþýrý yük altýnda uzun süre çalýþmasý

gibi durumlar da conta arýzasýna neden olabilir.

Özellikle motorun daha önce ciddi þekilde hararet yapmýþ olmasý, conta arýzasý açýsýndan önemli bir ipucudur.

Conta yandýðýnda ne olur?

Silindir kapak contasý hasar gördüðünde arýzanýn meydana geldiði bölgeye göre farklý sonuçlar ortaya çýkabilir.

Conta, yanma odasý ile soðutma kanalý arasýnda kaçýrýyorsa yanma basýncý soðutma sistemine geçebilir. Soðutma sývýsý da silindire girebilir.

Yað kanalý ile soðutma kanalý arasýnda kaçak oluþursa motor yaðý ile antifriz birbirine karýþabilir.

Conta iki silindir arasýndaki sýzdýrmazlýðý kaybederse silindirler arasýnda kompresyon kaçaðý oluþabilir ve motor düzensiz çalýþabilir.

Bu nedenle her conta arýzasýnda ayný belirtiler görülmez.

Conta yaktýðý nasýl anlaþýlýr?

Tek bir belirtiye bakarak “kesin conta yanmýþ” demek doðru deðildir. Ancak bazý belirtiler birlikte görüldüðünde silindir kapak contasý ciddi þekilde þüpheli hale gelir.

En önemli belirtiler þunlardýr:

Motorun hararet yapmasý

Conta arýzasý hem hararete neden olabilir hem de daha önce yaþanmýþ ciddi bir hararet nedeniyle ortaya çýkabilir.

Bu nedenle motorun sýcaklýk göstergesinin normal seviyenin üzerine çýkmasý önemlidir. Ancak her hararet probleminin nedeni conta deðildir.

Soðutma sývýsýnýn sürekli azalmasý

Gözle görülür bir dýþ kaçak olmadýðý halde soðutma sývýsý sürekli eksiliyorsa soðutma sývýsýnýn yanma odasýna veya baþka bir bölgeye kaçýp kaçmadýðý araþtýrýlmalýdýr.

Özellikle sýk sýk antifriz eklemek zorunda kalýyorsanýz yalnýzca sývý eklemek yerine kaçaðýn kaynaðý bulunmalýdýr.

Egzozdan yoðun beyaz duman

Soðutma sývýsý yanma odasýna girerse egzozdan beyazýmsý buhar görülebilir.

Ancak burada önemli bir ayrýntý vardýr. Özellikle soðuk havalarda ilk çalýþtýrmada egzozdan bir süre beyaz buhar çýkmasý normal olabilir. Bu durum tek baþýna conta arýzasý anlamýna gelmez.

Þüpheli olan durum, motor çalýþma sýcaklýðýna ulaþtýktan sonra da yoðun beyaz duman veya buharýn devam etmesidir.

Genleþme kabýnda aþýrý basýnç

Yanma gazlarý soðutma sistemine kaçýyorsa genleþme kabýnda normalden fazla basýnç oluþabilir.

Motor çalýþtýktan kýsa süre sonra soðutma sisteminde aþýrý basýnç oluþmasý ve genleþme kabýnda sürekli gaz hareketi görülmesi conta arýzasý açýsýndan önemli bir iþaret olabilir.

Ancak bu durum da yalnýzca gözle deðerlendirilerek kesin teþhis olarak kabul edilmemelidir.

Soðutma sývýsýnda yað bulunmasý

Motor yaðý ile soðutma sývýsý birbirine karýþýrsa genleþme kabýnda yaðlý veya kirli bir görüntü oluþabilir.

Fakat soðutma sistemindeki her kirli görüntü conta yandýðýný göstermez. Daha önce kullanýlan yanlýþ soðutma sývýlarý veya sistemdeki baþka kirleticiler de benzer görüntü oluþturabilir.

Motor yaðýnda kremsi görüntü

Yað kapaðýnýn altýnda veya yað çubuðunda açýk renkli, krem kývamýnda bir tortu görülmesi de conta arýzasý þüphesine neden olabilir.

Ancak kýsa mesafeli kullaným ve motor içerisindeki yoðuþma da özellikle soðuk havalarda benzer bir görüntü oluþturabilir.

Bu nedenle yalnýzca yað kapaðýndaki “mayonez” görüntüsüne bakarak motor contasýnýn yandýðýný söylemek doðru deðildir.

Conta yakan araçta motor tekler mi?

Evet, ancak her conta arýzasýnda motorun teklemesi þart deðildir.

Soðutma sývýsý bir silindirin içerisine giriyorsa bu silindirin yanma düzeni bozulabilir. Kompresyon kaybý varsa motor düzensiz çalýþabilir.

Bunun sonucunda;

• Rölantide titreme

• Tekleme

• Güç kaybý

• Zor çalýþma

• Check Engine ýþýðý

• Misfire hata kodlarý

görülebilir.

Özellikle belirli bir silindirde sürekli misfire meydana geliyorsa ve ayný zamanda soðutma sývýsý eksiliyorsa silindir kapak contasý ve silindir içi kaçaklar araþtýrýlmalýdýr.

Conta yanmasý kompresyon testinde belli olur mu?

Kompresyon testi conta arýzasýnýn teþhisinde faydalý olabilir ancak her durumda kesin sonuç vermez.

Ýki komþu silindirde birbirine yakýn ve normalden düþük kompresyon deðerleri görülmesi, silindirler arasýnda conta kaçaðý ihtimalini artýrabilir.

Ancak küçük bir conta kaçaðý kompresyon testinde her zaman açýkça ortaya çýkmayabilir.

Bu nedenle gerektiðinde leak-down testi de yapýlabilir. Leak-down testinde silindire basýnçlý hava uygulanarak kaçaðýn nereden gerçekleþtiði araþtýrýlýr.

Conta yandýðýný anlamanýn en güvenilir yollarýndan biri: CO₂ testi

Soðutma sisteminde yanma gazý bulunup bulunmadýðýný kontrol eden kimyasal testler, conta arýzasýnýn teþhisinde oldukça faydalýdýr.

Bu test sýrasýnda genleþme kabýndan veya uygun bir soðutma sistemi noktasýndan gaz örneði alýnýr ve yanma gazlarýnýn varlýðý araþtýrýlýr.

Pozitif sonuç, yanma gazlarýnýn soðutma sistemine geçtiðini gösterebilir.

Ancak testin doðru ekipmanla ve doðru þekilde yapýlmasý gerekir.

Soðutma sisteminde hava olmasý conta yaktýðý anlamýna gelir mi?

Hayýr.

Soðutma sisteminde hava bulunmasý farklý nedenlerden kaynaklanabilir. Örneðin soðutma sývýsýnýn deðiþtirilmesinden sonra sistem doðru þekilde havasý alýnmamýþ olabilir.

Ancak motor çalýþýrken sürekli ve anormal miktarda gaz oluþmasý, özellikle soðutma sisteminde hýzlý basýnç artýþý ile birlikte görülüyorsa yanma gazý kaçaðý araþtýrýlmalýdýr.

Bu nedenle “genleþme kabýnda kabarcýk var, kesin conta yanmýþ” þeklinde bir teþhis de doðru deðildir.

Conta yakan araç kullanýlmaya devam edilir mi?

Mümkün olduðunca kullanýlmamalýdýr.

Özellikle araç;

• Hararet yapýyorsa

• Soðutma sývýsý hýzla eksiliyorsa

• Egzozdan sürekli yoðun beyaz duman çýkýyorsa

• Motor ciddi þekilde tekliyorsa

• Yað ve antifriz birbirine karýþmýþsa

• Yað basýncýyla ilgili uyarý veriyorsa

aracý kullanmaya devam etmek daha büyük hasarlara neden olabilir.

Conta arýzasý baþlangýçta nispeten sýnýrlý bir problem olabilirken, araç hararet yapmaya devam ederse silindir kapaðý eðilebilir, motor yaðý özelliðini kaybedebilir ve piston, yatak, turbo veya diðer motor parçalarý zarar görebilir.

Conta yanýnca motor yaðý neden bozulur?

Motor yaðýna soðutma sývýsý karýþmasý yaðýn yaðlama özelliklerini ciddi þekilde bozabilir.

Motor yaðý yalnýzca sürtünmeyi azaltmaz; motor içerisindeki yataklarý, pistonlarý, eksantrik millerini ve diðer hareketli parçalarý da korur.

Soðutma sývýsý yaðla karýþtýðýnda yaðýn yapýsý bozulabilir. Bu durum özellikle krank yataklarý ve diðer hassas motor parçalarý açýsýndan ciddi risk oluþturur.

Bu nedenle yað ile antifriz birbirine karýþmýþsa sadece conta deðiþtirmek yeterli olmayabilir. Motor içerisindeki yaðlama sisteminin temizlenmesi ve hasar kontrolü de gerekebilir.

Conta yandýðýnda antifriz yaða karýþýr mý?

Her zaman deðil.

Conta arýzasýnýn nerede meydana geldiðine baðlý olarak;

• Soðutma sývýsý yanma odasýna geçebilir.

• Yanma gazý soðutma sistemine geçebilir.

• Motor yaðý soðutma sývýsýna karýþabilir.

• Soðutma sývýsý motor yaðýna karýþabilir.

• Ýki silindir arasýnda kaçak oluþabilir.

Bu nedenle yaðda antifriz görülmemesi, conta arýzasýný kesin olarak dýþlamaz.

Conta arýzasý nasýl kesin teþhis edilir?

En doðru yaklaþým birden fazla testi birlikte deðerlendirmektir.

Serviste öncelikle soðutma sistemi kontrol edilir. Dýþ kaçaklar araþtýrýlýr ve motorun çalýþma sýcaklýðý incelenir.

Ardýndan gerekli görülürse;

• Soðutma sistemi basýnç testi

• Yanma gazý / CO₂ testi

• Kompresyon testi

• Leak-down testi

• Motor yaðý ve soðutma sývýsý kontrolü

• Bujilerin incelenmesi

• Silindir içinin kamera ile kontrolü

yapýlabilir.

Bazý durumlarda bu testlerin sonuçlarý birlikte deðerlendirildiðinde sorunun conta, silindir kapaðý, piston, segman veya baþka bir motor probleminden kaynaklandýðý daha net anlaþýlýr.

Conta yakmak ile segman yakmak ayný þey mi?

Hayýr.

“Conta yakmak” genellikle silindir kapak contasýnýn sýzdýrmazlýðýný kaybetmesini ifade eder.

Segman problemi ise piston segmanlarýnýn silindir içerisindeki sýzdýrmazlýk ve yað kontrol görevini gerektiði gibi yapamamasýyla ilgilidir.

Segman aþýnmasý veya hasarý;

• Yað yakma

• Mavi egzoz dumaný

• Kompresyon kaybý

• Blow-by

• Motor performansýnda düþüþ

gibi belirtilere neden olabilir.

Bu belirtiler bazý durumlarda conta arýzasýyla karýþtýrýlabilir. Bu nedenle motorun yalnýzca duman rengine bakýlarak teþhis edilmesi doðru deðildir.

Conta yakan araçta buji nasýl görünür?

Soðutma sývýsý belirli bir silindire giriyorsa o silindirin bujisi diðerlerinden farklý görünebilir.

Bujide normalden daha temiz bir görünüm, anormal tortular veya nem izleri görülebilir. Bunun nedeni silindire giren soðutma sývýsýnýn yanma sýrasýnda bazý birikintileri temizlemesi olabilir.

Fakat buji görüntüsü tek baþýna conta teþhisi koydurmaz. Yakýt sistemi, ateþleme sistemi ve yað tüketimi gibi baþka problemler de bujilerin görünümünü deðiþtirebilir.

Conta yakmasýný önlemek mümkün mü?

Her conta arýzasý önlenemez ancak riski azaltmak mümkündür.

Motorun çalýþma sýcaklýðý takip edilmeli, soðutma sývýsý seviyesi düzenli kontrol edilmeli ve kullanýlan antifriz araç üreticisinin gerektirdiði özelliklere uygun olmalýdýr.

Ayrýca;

• Radyatör

• Termostat

• Su pompasý

• Soðutma faný

• Radyatör kapaðý

• Hortumlar

• Genleþme kabý

• Soðutma sistemi baðlantýlarý

düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Motor daha önce ciddi þekilde hararet yaptýysa “þimdi normale döndü” diyerek konu kapatýlmamalýdýr. Aþýrý ýsýnmanýn ardýndan silindir kapaðý ve conta mutlaka deðerlendirilmelidir.

En önemli nokta: Tek bir belirtiyle conta teþhisi konulmaz

Hararet, beyaz duman, antifriz eksiltme, yað kapaðýnda kremsi tortu veya genleþme kabýndaki kabarcýklarýn her biri tek baþýna farklý nedenlerden kaynaklanabilir.

Örneðin beyaz duman soðuk havalarda normal yoðuþmadan kaynaklanabilir. Antifriz eksilmesi dýþ kaçaktan meydana gelebilir. Yað kapaðýndaki kremsi tortu kýsa mesafeli kullanýmdan oluþabilir.

Bu nedenle doðru teþhis, belirtilerin tamamýnýn deðerlendirilmesi ve gerektiðinde CO₂ testi, basýnç testi, kompresyon testi veya leak-down testi gibi kontrollerin yapýlmasýyla konulmalýdýr.

Silindir kapak contasý gerçekten hasar görmüþse erken müdahale önemlidir. Küçük bir sýzdýrmazlýk problemi, motor hararet yapmaya ve yaðlama sistemi zarar görmeye baþlamadan tespit edilirse çok daha büyük ve pahalý motor hasarlarýnýn önüne geçilebilir.