Motorun Geri Tepmesi ve Nedenleri

Motor geri tepmesi, hava-yakýt karýþýmýnýn motorun normal çalýþma düzeninden farklý bir zamanda veya yanma odasý dýþýnda tutuþmasý sonucu meydana gelen patlama, vuruntu veya yüksek sesli “pat” sesidir.

Geri tepme özellikle benzinli motorlarda görülür. Yanma, emme sistemine doðru gerçekleþirse emme manifoldundan veya hava filtresi kutusundan ses gelebilir. Yanma egzoz sisteminde gerçekleþirse egzozdan patlama ve çatýrdama sesleri duyulabilir.

Tek seferlik hafif bir patlama her zaman ciddi bir motor arýzasý anlamýna gelmez. Ancak sürekli tekrarlayan, yüksek sesli veya motorun çalýþma düzenini bozan geri tepme kesinlikle araþtýrýlmalýdýr.

Çünkü geri tepmenin altýnda ateþleme sistemi, yakýt sistemi, hava-yakýt karýþýmý, sensörler, supap zamanlamasý veya motorun mekanik zamanlamasýyla ilgili sorunlar bulunabilir.

Motor Geri Tepmesi Nasýl Oluþur?

Benzinli bir motorda hava ve yakýtýn silindir içerisinde doðru zamanda yakýlmasý gerekir.

Normal çalýþma sýrasýnda:

• Hava ve yakýt silindire girer.

• Emme supabý kapanýr.

• Karýþým piston tarafýndan sýkýþtýrýlýr.

• Buji doðru zamanda kývýlcým oluþturur.

• Karýþým yanar.

• Yanma pistonun aþaðý doðru hareket etmesini saðlar.

• Egzoz supabý açýlýr ve yanmýþ gazlar dýþarý atýlýr.

Bu düzen içerisinde ateþleme veya supap hareketleri doðru zamanlamadan çýkarsa yanma olmasý gereken yerin dýþýnda gerçekleþebilir.

Örneðin emme supabý hâlâ açýkken yanma meydana gelirse alev ve basýnç emme manifolduna doðru ilerleyebilir. Bu durum emme sisteminde geri tepme oluþturabilir.

Diðer taraftan yanmamýþ yakýt egzoz sistemine ulaþýr ve burada tutuþursa egzoz sonradan yanmasý (afterfire) meydana gelebilir.

Bu nedenle halk arasýnda her iki durum da genellikle “motor geri tepmesi” olarak adlandýrýlýr.

Emme Geri Tepmesi ile Egzoz Patlamasý Arasýndaki Fark

Emme sisteminde geri tepme

Patlama emme manifoldu veya hava giriþ sistemi tarafýnda meydana gelir.

Belirtileri þunlar olabilir:

• Motor bölümünden yüksek patlama sesi

• Hava filtresi kutusundan ses gelmesi

• Emme hortumunun yerinden çýkmasý

• Ani gaz yememe

• Tekleme

• Motorun stop etmesi

• Zor çalýþma

• Ani güç kaybý

Bu durum özellikle ateþleme zamanlamasý, ciddi fakir karýþým veya supap zamanlamasý problemleriyle iliþkili olabilir.

Egzoz sisteminde sonradan yanma

Yanma odasýnda tamamen yanmamýþ yakýt egzoz sistemine ulaþtýðýnda burada tekrar tutuþabilir.

Bunun sonucunda:

• Egzozdan patlama sesi

• Gaz keserken çatýrdama

• Tekleme

• Yakýt kokusu

• Performans kaybý

• Motor arýza lambasý

• Bazý durumlarda egzozdan alev

görülebilir.

Burada önemli nokta, egzozdan gelen patlama sesinin mutlaka egzoz sisteminin arýzalý olduðu anlamýna gelmemesidir. Sorunun kaynaðý ateþleme veya yakýt sistemi de olabilir.

Motor Geri Tepmesinin En Yaygýn Nedenleri Nelerdir?

Motor geri tepmesine neden olabilecek baþlýca problemler þunlardýr:

• Yanlýþ ateþleme zamanlamasý

• Arýzalý veya zayýf ateþleme bobini

• Eskimiþ veya yanlýþ buji

• Yanlýþ buji elektrot aralýðý

• Fakir hava-yakýt karýþýmý

• Aþýrý zengin hava-yakýt karýþýmý

• Vakum kaçaðý

• Yakýt basýncý problemi

• Yakýt enjektörü arýzasý

• MAF sensörü problemi

• MAP sensörü problemi

• Krank mili konum sensörü problemi

• Eksantrik mili konum sensörü problemi

• Triger kayýþý veya zinciri problemi

• Yanlýþ supap zamanlamasý

• Supap arýzalarý

• Egzoz kaçaðý

• ECU yazýlým veya kalibrasyon problemi

• Kalitesiz yakýt

• LPG sisteminde yanlýþ ayar

Dolayýsýyla yalnýzca “motor geri tepiyor” þeklindeki belirtiye bakarak tek bir parçanýn arýzalý olduðunu söylemek doðru deðildir.

Ateþleme Zamanlamasý Geri Tepmeye Nasýl Neden Olur?

Motorun ateþleme zamaný son derece hassastýr.

Buji, hava-yakýt karýþýmýný pistonun konumuna ve motorun çalýþma þartlarýna göre belirlenen zamanda ateþler.

Ateþleme çok erken, çok geç veya yanlýþ motor çevriminde gerçekleþirse yanma normal þekilde ilerlemeyebilir.

Özellikle ateþleme, emme supabýnýn açýk olduðu bir anda gerçekleþirse yanma basýncý emme sistemine doðru ilerleyebilir.

Modern motorlarda ateþleme zamanlamasýný ECU kontrol eder. Ancak ECU'nun yanlýþ bilgi almasýna veya motorun gerçek zamanlamasýnýn bozulmasýna neden olan sorunlar ortaya çýkabilir.

Örneðin:

• Krank mili konum sensörü

• Eksantrik mili konum sensörü

• Sensör kablolarý

• Triger zinciri

• Triger kayýþý

• Eksantrik diþlileri

• ECU kalibrasyonu

ateþleme zamanlamasýný etkileyebilir.

Arýzalý Bujiler Geri Tepme Yapar mý?

Evet, bujiler geri tepme probleminde önemli bir rol oynayabilir.

Eskimiþ, kirlenmiþ, yanlýþ tipte veya elektrot aralýðý bozulmuþ bir buji düzgün kývýlcým oluþturamayabilir.

Bunun sonucunda silindir içerisindeki hava-yakýt karýþýmý tamamen yanmayabilir.

Yanma gerçekleþmeyen yakýt egzoz sistemine ulaþýrsa burada tekrar tutuþarak patlama sesine neden olabilir.

Bujilerde þu problemler kontrol edilmelidir:

• Elektrot aþýnmasý

• Yanlýþ elektrot aralýðý

• Karbon birikmesi

• Yaðlanma

• Yakýtla ýslanma

• Seramik izolasyon hasarý

• Yanlýþ ýsý deðeri

• Motora uygun olmayan buji kullanýlmasý

Bu nedenle geri tepme sorununda sadece bujinin “kývýlcým çýkarýyor” olmasý yeterli deðildir. Bujinin doðru tipte olmasý ve motor yükü altýnda da düzgün çalýþmasý gerekir.

Ateþleme Bobini Arýzasý Geri Tepmeye Neden Olur mu?

Ateþleme bobini zayýfladýðýnda özellikle motor yük altýnda çalýþýrken kývýlcým kalitesi düþebilir.

Motor rölantide normal çalýþýrken yüksek devirde veya ani hýzlanmada teklemeye baþlayabilir.

Bu durumda þu belirtiler görülebilir:

• Gaz verirken tekleme

• Ani güç kaybý

• Motor titremesi

• Yakýt tüketiminde artýþ

• Motor arýza lambasý

• Egzozdan patlama sesi

• Hýzlanmada kesiklik

Özellikle problem yalnýzca yüksek devir veya sert hýzlanma sýrasýnda ortaya çýkýyorsa ateþleme sistemi yük altýnda test edilmelidir.

Fakir Karýþým Geri Tepmeye Neden Olabilir mi?

Fakir karýþým, hava miktarýnýn yakýt miktarýna göre fazla olmasý anlamýna gelir.

Fakir karýþýmýn nedenleri arasýnda:

• Vakum kaçaðý

• Emme manifoldu contasý kaçaðý

• Yakýt basýncýnýn düþük olmasý

• Týkalý yakýt filtresi

• Yakýt enjektörü problemi

• MAF sensörünün yanlýþ ölçmesi

• MAP sensörünün yanlýþ ölçmesi

• Ölçülmeyen havanýn motora girmesi

bulunabilir.

Özellikle emme sisteminden motora giren hava ECU tarafýndan doðru þekilde ölçülmüyorsa hava-yakýt oraný bozulabilir.

Ciddi fakir karýþým, özellikle hýzlanma sýrasýnda tekleme ve patlama gibi sorunlara yol açabilir.

Vakum Kaçaðý Motoru Geri Tepmeye Nasýl Götürür?

Çatlamýþ vakum hortumlarý, gevþemiþ baðlantýlar, arýzalý PCV sistemi veya emme manifoldu contasý hava kaçaðýna neden olabilir.

Motor, ECU'nun hesapladýðýndan daha fazla hava almaya baþladýðýnda yakýt karýþýmý fakirleþebilir.

Bunun sonucunda:

• Rölantide düzensizlik

• Yüksek rölanti

• Gaz tepkisinde bozulma

• Tekleme

• Motor arýza lambasý

• Patlama sesi

• Zor çalýþma

görülebilir.

Küçük vakum kaçaklarý gözle tespit edilemeyebilir. Böyle durumlarda duman testi oldukça faydalý olabilir.

Yakýt Enjektörü Arýzasý Geri Tepme Yapar mý?

Yakýt enjektörü silindire doðru miktarda yakýtý doðru zamanda göndermek zorundadýr.

Kýsmen týkanmýþ bir enjektör yeterli yakýt gönderemeyebilir.

Kaçýran veya fazla açýk kalan bir enjektör ise gereðinden fazla yakýt gönderebilir.

Her iki durumda da yanma kalitesi bozulabilir.

Enjektör problemi þu belirtilere neden olabilir:

• Tekleme

• Zor çalýþma

• Rölantide düzensizlik

• Hýzlanmada isteksizlik

• Yakýt tüketiminde artýþ

• Yakýt kokusu

• Egzozdan patlama

• Motor arýza lambasý

Bu nedenle geri tepme sorununun yalnýzca ateþleme sistemine baðlanmasý doðru deðildir.

Yakýt Basýncý Düþükse Geri Tepme Olur mu?

Yakýt basýncýnýn motor üreticisinin belirlediði deðerlerde olmasý gerekir.

Yakýt basýncý özellikle hýzlanma sýrasýnda düþüyorsa motor yeterli yakýt alamayabilir.

Bunun nedenleri arasýnda:

• Zayýf yakýt pompasý

• Týkalý yakýt filtresi

• Arýzalý yakýt basýnç regülatörü

• Yakýt pompasý elektrik beslemesi problemi

• Yakýt hattý kýsýtlamasý

• Yakýt pompasý kontrol sistemi arýzasý

bulunabilir.

Rölantide yeterli yakýt basýncý oluþturan bir sistem, yüksek yük altýnda yetersiz kalabilir. Bu nedenle yalnýzca rölantide yakýt basýncý ölçmek her zaman yeterli olmayabilir.

Triger Zamanlamasý Bozulursa Motor Geri Teper mi?

Evet. Motorun mekanik zamanlamasýnýn bozulmasý ciddi geri tepme nedenlerinden biridir.

Krank mili ile eksantrik mili arasýndaki zamanlama doðru olmalýdýr.

Triger kayýþý bir veya daha fazla diþ atlarsa ya da triger zincirinde ciddi bir problem oluþursa supaplarýn açýlýp kapanma zamaný deðiþir.

Bunun sonucunda:

• Geri tepme

• Tekleme

• Güç kaybý

• Zor çalýþma

• Düzensiz rölanti

• Düþük kompresyon

• Motorun hiç çalýþmamasý

görülebilir.

Özellikle sorun aniden baþladýysa ve motor ayný anda ciddi þekilde güç kaybettiyse mekanik zamanlama mutlaka kontrol edilmelidir.

Krank ve Eksantrik Sensörleri Geri Tepmeye Neden Olur mu?

Modern motorlarda ECU, krank mili ve eksantrik mili konumlarýný sürekli takip eder.

Krank mili konum sensörü motorun devrini ve krankýn konumunu belirlemeye yardýmcý olur.

Eksantrik mili konum sensörü ise eksantrik konumunu ve silindir senkronizasyonunu belirlemede kullanýlýr.

Bu sensörlerden birinin sinyali kesilir, bozulur veya aralýklý hale gelirse ECU ateþleme ve enjeksiyon zamanlamasýný yanlýþ hesaplayabilir.

Bunun sonucunda:

• Tekleme

• Geri tepme

• Stop etme

• Zor çalýþma

• Hiç çalýþmama

• Güç kaybý

• Motor arýza lambasý

oluþabilir.

Egzoz Kaçaðý Patlama Sesine Neden Olabilir mi?

Evet.

Egzoz sistemindeki bir kaçak, dýþarýdaki havanýn egzoz hattýna girmesine izin verebilir.

Egzoz içerisinde yanmamýþ yakýt bulunuyorsa sisteme giren oksijen bu yakýtýn tekrar yanmasýna neden olabilir.

Özellikle þu bölgeler kontrol edilmelidir:

• Egzoz manifoldu

• Egzoz manifoldu contasý

• Downpipe

• Oksijen sensörü çevresi

• Egzoz baðlantýlarý

• Esnek egzoz borusu

Bu nedenle egzozdan gelen “pat pat” sesi her zaman motorun gerçek anlamda geri teptiðini göstermez. Egzoz sonradan yanmasý da ayný sese neden olabilir.

Oksijen Sensörü Arýzasý Geri Tepmeye Neden Olur mu?

Oksijen sensörleri egzoz gazýndaki oksijen miktarýný ölçerek ECU'nun yakýt karýþýmýný ayarlamasýna yardýmcý olur.

Sensör yanlýþ veri gönderirse yakýt karýþýmý gerektiði gibi kontrol edilemeyebilir.

Ancak motor geri teptiðinde doðrudan oksijen sensörünü deðiþtirmek doðru bir teþhis yöntemi deðildir.

Sensörün:

• Canlý verileri

• Isýtýcý devresi

• Kablolarý

• Soketi

• Yakýt düzeltme deðerleri

birlikte deðerlendirilmelidir.

MAF veya MAP Sensörü Arýzasý Geri Tepme Yapar mý?

Motorun ne kadar hava aldýðýný ve ne kadar yük altýnda olduðunu ECU'nun doðru þekilde bilmesi gerekir.

MAF sensörü hava akýþýný ölçer.

MAP sensörü ise emme manifoldundaki mutlak basýncý kullanarak motor yükünün belirlenmesine yardýmcý olur.

Bu sensörlerden gelen yanlýþ bilgiler yakýt miktarýnýn hatalý ayarlanmasýna neden olabilir.

Bunun sonucunda:

• Fakir karýþým

• Zengin karýþým

• Tekleme

• Gaz tepkisinde bozulma

• Güç kaybý

• Patlama veya geri tepme

görülebilir.

Ancak yalnýzca bu belirtiye bakarak MAF veya MAP sensörünün deðiþtirilmesi doðru deðildir. Canlý veriler ve diðer testlerle arýzanýn doðrulanmasý gerekir.

Motor Karbonu Geri Tepmeye Neden Olabilir mi?

Yanma odasýnda aþýrý karbon birikmesi motorun yanma karakterini deðiþtirebilir.

Karbon birikintileri yanma odasýnýn çalýþma koþullarýný etkileyerek anormal yanma olaylarýnýn oluþmasýna katkýda bulunabilir.

Bunun yanýnda:

• Yanmýþ supap

• Supap yuvasý problemi

• Düþük kompresyon

• Silindir kapaðý contasý problemi

• Piston hasarý

gibi mekanik sorunlar da benzer belirtilere neden olabilir.

Elektriksel ve yakýt sistemi kontrolleri normal olduðu halde geri tepme devam ediyorsa motorun mekanik durumu araþtýrýlmalýdýr.

LPG'li Araçlarda Motor Geri Tepmesi Neden Olur?

LPG'li araçlarda da geri tepme meydana gelebilir.

Özellikle eski tip veya yanlýþ ayarlanmýþ LPG sistemlerinde hava-yakýt karýþýmý ve ateþleme sistemi büyük önem taþýr.

LPG sistemindeki olasý nedenler þunlardýr:

• Yanlýþ LPG karýþýmý

• Yanlýþ LPG basýncý

• LPG enjektör problemi

• Regülatör problemi

• Vakum kaçaðý

• Zayýf ateþleme sistemi

• Yanlýþ LPG kalibrasyonu

• LPG geçiþ problemi

• Montaj hatalarý

LPG'de geri tepme görülmesi durumunda yalnýzca LPG ayarýnýn kontrol edilmesi de yeterli olmayabilir.

Örneðin zayýflamýþ bir ateþleme bobini benzinle kullanýmda fazla belirti vermeyebilirken LPG'de daha belirgin bir tekleme ve geri tepme oluþturabilir.

Dizel Motorlarda Geri Tepme Olur mu?

Dizel motorlarda benzinli motorlardaki klasik geri tepme olayý ayný þekilde gerçekleþmez.

Bunun temel nedeni dizel motorlarda normal yanmanýn buji kývýlcýmýyla baþlatýlmamasýdýr.

Ancak dizel motorda da anormal yanma, egzozda sonradan yanma veya emme sisteminde ciddi patlama benzeri olaylar meydana gelebilir.

Bunlarýn nedenleri arasýnda:

• Enjektör problemleri

• Yanlýþ yakýt enjeksiyonu

• Turbo sistemi problemleri

• Emme sistemi arýzalarý

• Motor zamanlamasý problemleri

• Aþýrý miktarda yanmamýþ yakýt

• Ciddi mekanik motor arýzalarý

bulunabilir.

Dizel motordan yüksek þiddette patlama veya vuruntu sesi geliyorsa bunun klasik benzinli motor geri tepmesi olduðu düþünülmemelidir.

Motor Neden Hýzlanýrken Geri Teper?

Geri tepme özellikle hýzlanma sýrasýnda ortaya çýkýyorsa bu önemli bir teþhis ipucudur.

Çünkü hýzlanma sýrasýnda motor:

• Daha fazla hava alýr.

• Daha fazla yakýt ister.

• Daha yüksek ateþleme enerjisine ihtiyaç duyar.

• Daha yüksek silindir basýnçlarýna ulaþýr.

Bu nedenle rölantide kendisini göstermeyen bir arýza hýzlanma sýrasýnda belirgin hale gelebilir.

Olasý nedenler:

• Zayýf ateþleme bobini

• Yanlýþ buji aralýðý

• Düþük yakýt basýncý

• Týkalý yakýt sistemi

• Enjektör problemi

• Vakum kaçaðý

• MAF/MAP sensörü problemi

• Ateþleme zamanlamasý

• Mekanik zamanlama problemi

Sorunun belirli bir motor devrinde ortaya çýkmasý da teþhiste oldukça deðerlidir.

Motor Gaz Keserken Neden Patlar?

Gaz pedalýndan ayaðýn çekilmesi sýrasýnda egzozdan gelen patlama ve çatýrdama sesleri çoðunlukla egzoz sonradan yanmasýyla iliþkilidir.

Olasý nedenler:

• Egzoz kaçaðý

• Egzoza ulaþan yanmamýþ yakýt

• Ateþleme problemleri

• Yakýt karýþýmý problemleri

• Modifiye egzoz sistemi

• Motor yazýlýmý veya performans ayarý

• Egzoz sistemine dýþarýdan hava girmesi

Bazý performans araçlarýnda gaz kesme sýrasýnda hafif egzoz çatýrdamasý yazýlým ve egzoz tasarýmý nedeniyle normal olabilir.

Ancak yüksek sesli ve sürekli patlama, özellikle motor arýza lambasý veya tekleme ile birlikteyse normal kabul edilmemelidir.

Motor Çalýþýrken Neden Geri Teper?

Motor çalýþtýrýlýrken meydana gelen geri tepme özellikle dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

Olasý nedenler:

• Yanlýþ ateþleme zamanlamasý

• Triger zamanlamasý problemi

• Eksantrik/krank senkronizasyon problemi

• Yakýt karýþýmý problemi

• Ateþleme sistemi arýzasý

• Aþýrý yakýt

• Mekanik motor problemi

Motor çalýþtýrýlýrken marþ motoruna ters yönde güçlü bir yük binmesi veya emme tarafýndan yüksek bir patlama sesi gelmesi durumunda mekanik zamanlama mutlaka deðerlendirilmelidir.

Gaz Kelebeði Arýzasý Motoru Geri Tepmeye Götürür mü?

Gaz kelebeði problemi bazý durumlarda motorun hava akýþýný etkileyebilir ve dolaylý olarak yanma problemlerine katkýda bulunabilir.

Özellikle elektronik gaz kelebeði sistemlerinde:

• Gaz kelebeði konum sensörleri

• Gaz kelebeði motoru

• Gaz pedalý konum sensörleri

• ECU

• Kablolar

• Elektrik beslemesi

birlikte çalýþýr.

Gaz kelebeði arýzasý doðrudan “geri tepmenin nedeni budur” þeklinde deðerlendirilmemelidir.

Öncelikle hava akýþýnýn gerçekten bozulup bozulmadýðý ve ECU'nun gaz kelebeðine verdiði komutun doðru þekilde uygulanýp uygulanmadýðý kontrol edilmelidir.

Kirli Hava Filtresi Geri Tepme Yapar mý?

Aþýrý derecede týkalý bir hava filtresi motorun hava akýþýný kýsýtlayabilir.

Ancak normal seviyede kirlenmiþ bir hava filtresi genellikle ciddi geri tepmenin ilk þüphelisi deðildir.

Hava filtresi çok fazla týkalýysa:

• Motor performansý düþebilir.

• Gaz tepkisi yavaþlayabilir.

• Yakýt tüketimi deðiþebilir.

• Motorun hava akýþý etkilenebilir.

Ancak geri tepme problemi varsa yalnýzca hava filtresini deðiþtirmek yerine ateþleme, yakýt basýncý, sensörler, hava kaçaklarý ve motor zamanlamasý da kontrol edilmelidir.

Motor Geri Tepmesinde Hangi OBD Kodlarý Çýkabilir?

Motor geri tepmesini doðrudan tanýmlayan tek bir OBD-II arýza kodu yoktur.

Kod, geri tepmenin altýnda yatan probleme göre deðiþir.

Örneðin:

• Silindir tekleme kodlarý

• Ateþleme sistemi kodlarý

• Fakir veya zengin karýþým kodlarý

• Oksijen sensörü kodlarý

• MAF/MAP sensörü kodlarý

• Yakýt basýncý kodlarý

• Krank/eksantrik senkronizasyon kodlarý

kaydedilebilir.

Tekleme durumunda örneðin P0300 rastgele/çoklu silindir teklemesini, P0301, P0302, P0303 ve P0304 ise ilgili silindirlerde tekleme tespit edildiðini gösterebilir.

Ancak geri tepme yaþanmasýna raðmen herhangi bir OBD kodu kaydedilmemesi de mümkündür.

Bu nedenle sadece arýza koduna bakarak teþhis yapýlmamalýdýr.

Motor Geri Tepmesi Nasýl Teþhis Edilir?

Doðru teþhisin ilk adýmý geri tepmenin nereden geldiðini ve hangi þartlarda meydana geldiðini belirlemektir.

Þu sorular cevaplanmalýdýr:

• Ses emme sisteminden mi geliyor?

• Ses egzozdan mý geliyor?

• Motor çalýþtýrýlýrken mi oluyor?

• Hýzlanýrken mi oluyor?

• Gaz keserken mi oluyor?

• Belirli bir devirde mi meydana geliyor?

• Ayný anda motor tekliyor mu?

• Motor arýza lambasý yanýyor mu?

• Problem bir bakým veya tamir iþleminden sonra mý baþladý?

Daha sonra þu kontroller yapýlabilir:

OBD arýza kodlarýnýn okunmasý

Kayýtlý ve bekleyen arýza kodlarý incelenmelidir.

Canlý verilerin incelenmesi

Yakýt düzeltmeleri, MAF, MAP, oksijen sensörleri, motor sýcaklýðý, motor devri ve gaz kelebeði verileri deðerlendirilmelidir.

Ateþleme sisteminin kontrolü

Bujiler, bobinler, baðlantýlar ve ilgili kablolar kontrol edilmelidir.

Yakýt basýncý testi

Yakýt basýncýnýn motor üreticisinin belirlediði deðerlerde olup olmadýðý kontrol edilmelidir.

Vakum kaçaðý testi

Özellikle küçük kaçaklarda duman testi kullanýlabilir.

Mekanik zamanlama kontrolü

Krank ve eksantrik senkronizasyonu kontrol edilmelidir.

Kompresyon testi

Silindirlerin mekanik durumunu deðerlendirmek için kompresyon testi yapýlabilir.

Egzoz kontrolü

Egzoz kaçaklarý ve ciddi egzoz týkanýklýklarý araþtýrýlmalýdýr.

Motor Geri Tepmesi Tehlikeli midir?

Geri tepmenin þiddetine ve nedenine baðlý olarak tehlikeli olabilir.

Hafif ve tek seferlik bir egzoz patlamasý her zaman ciddi bir hasar anlamýna gelmez.

Ancak sürekli veya þiddetli geri tepme þu parçalara zarar verebilir:

• Hava filtresi kutusu

• Emme hortumlarý

• Emme manifoldu

• Sensörler

• Katalitik konvertör

• Egzoz sistemi

Özellikle motor ciddi þekilde tekliyorsa yanmamýþ yakýt katalitik konvertöre ulaþabilir.

Katalitik konvertör içerisinde gerçekleþen aþýrý yanma sýcaklýðý, konvertörün aþýrý ýsýnmasýna ve iç yapýsýnýn zarar görmesine neden olabilir.

Geri Tepeleyen Araç Kullanýlmaya Devam Edilir mi?

Bu durumun nedenine ve þiddetine baðlýdýr.

Araç normal çalýþýyor ve yalnýzca ara sýra hafif bir egzoz sesi çýkarýyorsa acil bir motor hasarý olduðu anlamýna gelmeyebilir.

Ancak aþaðýdaki belirtiler varsa aracý kullanmaya devam etmek doðru deðildir:

• Yanýp sönen motor arýza lambasý

• Þiddetli tekleme

• Büyük güç kaybý

• Motorun ciddi þekilde sarsýlmasý

• Yoðun yakýt kokusu

• Sürekli yüksek sesli patlamalar

• Aþýrý ýsýnma

• Motorun zor çalýþmasý

• Motorun stop etmesi

• Anormal mekanik sesler

Özellikle yanýp sönen motor arýza lambasý ciddi tekleme anlamýna gelebilir ve katalitik konvertörün zarar görme riskini artýrabilir.

Motor Geri Tepmesi Motorun Bozuk Olduðu Anlamýna mý Gelir?

Hayýr.

Bu ayrým oldukça önemlidir.

Geri tepme bir arýza kodu deðil, bir belirtidir.

Sorunun nedeni basit bir problem olabilir:

• Buji

• Ateþleme bobini

• Vakum hortumu

• Egzoz kaçaðý

• Yakýt basýncý problemi

Ancak bazý durumlarda çok daha ciddi sorunlara da iþaret edebilir:

• Triger kayýþý veya zinciri

• Supap zamanlamasý

• Kompresyon problemi

• Krank/eksantrik senkronizasyonu

• Ýç motor hasarý

Bu nedenle yalnýzca geri tepme sesine bakarak parça deðiþtirmek doðru deðildir.

Sonuç

Motor geri tepmesi, yanmanýn yanlýþ zamanda veya yanlýþ yerde gerçekleþmesi sonucunda ortaya çýkan patlama ve benzeri seslerle kendisini gösteren bir belirtidir.

Geri tepme emme sisteminde meydana gelebileceði gibi egzoz sisteminde sonradan yanma þeklinde de ortaya çýkabilir.

En yaygýn nedenler arasýnda ateþleme sistemi arýzalarý, yanlýþ hava-yakýt karýþýmý, vakum kaçaklarý, yakýt basýncý problemleri, enjektör arýzalarý, sensör sorunlarý, egzoz kaçaklarý ve motorun mekanik zamanlama problemleri bulunur.

Doðru teþhis için yalnýzca sesin kendisine bakýlmamalýdýr. Geri tepmenin hangi koþulda meydana geldiði, motor devri, motor yükü, sesin geldiði bölge, OBD arýza kodlarý, canlý veriler, ateþleme sistemi, yakýt basýncý, hava kaçaklarý ve mekanik zamanlama birlikte deðerlendirilmelidir.

En önemli nokta ise þudur: Motor geri tepmesi belirli bir parçanýn kesin olarak arýzalý olduðunu göstermez. Önce sistemin neden yanlýþ çalýþtýðý bulunmalý, daha sonra arýzalý parça veya mekanizma onarýlmalýdýr.