Aracýnýzýn Bu 5 Þeyin Deðiþimine Ýhtiyacý Olabilir!

Bir aracýn sorunsuz çalýþýyor olmasý, tüm bakým parçalarýnýn ve sývýlarýnýn hâlâ iyi durumda olduðu anlamýna gelmez. Bazý parçalar zamanla yýpranýrken herhangi bir belirti vermeyebilir. Sorun ortaya çýktýðýnda ise küçük bir bakým ihtiyacý, çok daha pahalý bir onarýma dönüþebilir.

Özellikle þanzýman yaðý, antifriz, fren hidroliði, akü ve triger kayýþý düzenli olarak kontrol edilmesi gereken önemli kalemlerdir.

1. Þanzýman Yaðý

Þanzýman yaðý, özellikle otomatik þanzýmanlarda yalnýzca yaðlama görevini yerine getirmez. Ayný zamanda hidrolik basýncýn oluþturulmasýna, vites geçiþlerinin gerçekleþmesine, kavramalarýn çalýþmasýna ve þanzýmanýn soðutulmasýna yardýmcý olur.

Kilometre arttýkça ve þanzýman yüksek sýcaklýklara maruz kaldýkça yaðýn özellikleri zamanla bozulabilir. Ýçerisinde metal parçacýklarý, kavrama malzemeleri ve diðer kirleticiler birikebilir.

Þanzýman yaðýnýn kontrol veya deðiþim zamanýnýn geldiðini gösterebilecek belirtiler þunlardýr:

• Vites geçiþlerinde sertlik

• Vites geçiþlerinde gecikme

• D veya R konumuna geçerken bekleme

• Hýzlanýrken motor devrinin yükselmesine raðmen aracýn yeterince hýzlanmamasý

• Vites deðiþimlerinde silkeleme

• Þanzýmandan gelen anormal sesler

• Yanýk yað kokusu

• Þanzýmanýn aþýrý ýsýnmasý

• Þanzýman arýza lambasýnýn yanmasý

• Þanzýmanla ilgili OBD arýza kodlarýnýn oluþmasý

Ancak þanzýman yaðýnýn deðiþim aralýðý her araç için ayný deðildir. Geleneksel otomatik þanzýman, CVT ve çift kavramalý þanzýmanlarda farklý yaðlar ve farklý servis prosedürleri kullanýlabilir.

Bu nedenle yalnýzca yaðýn rengine bakarak karar vermek doðru deðildir. Aracýn üreticisinin belirlediði yað spesifikasyonu ve bakým aralýðý dikkate alýnmalýdýr.

Ayrýca þanzýman zaten ciddi þekilde kaydýrýyorsa, sadece yað deðiþtirmenin sorunu çözeceði düþünülmemelidir. Aþýnmýþ kavrama balatalarý, valf gövdesi, solenoidler, hidrolik basýnç problemleri veya iç mekanik aþýnmalar varsa daha kapsamlý bir onarým gerekebilir.

2. Antifriz ve Motor Soðutma Sývýsý

Antifriz olarak da bilinen motor soðutma sývýsý, motorun hem aþýrý soðumasýný hem de aþýrý ýsýnmasýný önlemeye yardýmcý olur.

Bunun yanýnda soðutma sistemindeki metal parçalarý korozyona karþý koruyan katkýlar da içerir. Ancak bu katkýlar zaman içerisinde özelliklerini kaybedebilir.

Eski veya yanlýþ özellikteki soðutma sývýsý, soðutma sisteminde korozyon, tortu ve çeþitli sorunlarýn ortaya çýkmasýna neden olabilir.

Soðutma sývýsýnýn kontrol edilmesi gerektiðini gösterebilecek durumlar:

• Sývýnýn renginin veya görünümünün belirgin þekilde deðiþmesi

• Genleþme kabýnda tortu oluþmasý

• Sürekli antifriz eksilmesi

• Motor sýcaklýðýnýn normalden yüksek seyretmesi

• Motorun hararet yapmasý

• Soðutma sistemi parçalarýnda korozyon

• Kalorifer performansýnýn düþmesi

• Soðutma sývýsý kaçaðý

• Motor bölmesinde belirgin antifriz kokusu

Burada önemli bir nokta vardýr: Antifriz seviyesinin normal olmasý, antifrizin mutlaka iyi durumda olduðu anlamýna gelmez.

Ayrýca antifriz seçiminde yalnýzca renge bakýlmamalýdýr. Kýrmýzý, pembe, mavi, yeþil veya sarý renk tek baþýna sývýnýn hangi araçta kullanýlabileceðini göstermez.

Üreticinin istediði soðutma sývýsý teknolojisi ve spesifikasyonu kontrol edilmelidir. Uyumsuz antifrizlerin karýþtýrýlmasý soðutma sisteminde tortu ve korozyon korumasýnýn azalmasý gibi sorunlara yol açabilir.

3. Fren Hidroliði

Fren hidroliði, aracýn güvenliði açýsýndan en önemli sývýlardan biridir. Fren pedalýna bastýðýnýzda oluþan hidrolik basýncýn fren kaliperlerine veya tekerlek silindirlerine iletilmesini saðlar.

Özellikle glikol bazlý fren hidroliði zaman içerisinde havadaki nemi emebilir. Nem oraný yükseldikçe fren hidroliðinin kaynama noktasý düþebilir.

Bu durum özellikle uzun iniþlerde, yüksek hýzlarda veya arka arkaya yapýlan sert frenlemelerde önem kazanýr. Fren sistemi çok ýsýndýðýnda eski ve nemlenmiþ fren hidroliði performans kaybýna daha yatkýn hale gelebilir.

Fren hidroliðinin deðiþim zamaný geldiðinde þu durumlar görülebilir:

• Üreticinin belirlediði kullaným süresinin dolmasý

• Hidroliðin kirlenmesi

• Aþýrý nemlenme

• Fren sisteminde onarým yapýlmasý

• Fren pedalýnda anormal his

• Fren sisteminde hidrolik kaçak veya baþka bir problem bulunmasý

Fren hidroliði deðiþimi, motor yaðý deðiþimi kadar sýk yapýlmaz. Ancak bu durum ihmal edilmesi gerektiði anlamýna gelmez.

Ayrýca DOT 3, DOT 4, DOT 5 ve DOT 5.1 gibi farklý fren hidroliði türleri bulunmaktadýr. Her araçta istenilen ürün ayný deðildir. Aracýn üreticisinin belirttiði fren hidroliði kullanýlmalýdýr.

Fren hidroliði seviyesi düþükse sadece üzerine sývý eklemek de doðru yaklaþým olmayabilir. Düþük seviye; balatalarýn aþýnmasý veya sistemde kaçak bulunmasý gibi baþka bir problemin iþareti olabilir.

4. Akü

Akü, motorun çalýþtýrýlmasý sýrasýnda marþ motoruna gerekli elektrik enerjisini saðlar. Ayný zamanda araç çalýþmadýðý sýrada bazý elektrik sistemlerinin enerji ihtiyacýný karþýlar.

Akülerin performansý zamanla azalýr. En önemli sorunlardan biri ise akünün tamamen bozulmadan önce kapasitesini yavaþ yavaþ kaybetmesidir.

Bu nedenle araç aylar boyunca normal çalýþabilir ve bir sabah marþa basýldýðýnda motor zor dönebilir veya hiç çalýþmayabilir.

Akünün zayýfladýðýný gösterebilecek belirtiler:

• Marþ motorunun yavaþ dönmesi

• Marþa basýldýðýnda týk sesi gelmesi

• Motorun zor çalýþmasý

• Ýlk çalýþtýrma sýrasýnda farlarýn belirgin þekilde zayýflamasý

• Elektrikli sistemlerde anormal davranýþlar

• Start-stop sisteminin devre dýþý kalmasý

• Akü veya þarj sistemi uyarýsýnýn görülmesi

• Aracýn sýk sýk takviye ile çalýþtýrýlmasý

Ancak her akü probleminin nedeni doðrudan akü deðildir.

Alternatörün yeterince þarj etmemesi, kutup baþlarýnýn oksitlenmesi, kötü þase baðlantýsý, elektrik kaçaðý veya tesisat problemi de akünün sürekli boþalmasýna neden olabilir.

Bu nedenle yeni akü takmadan önce akünün yaný sýra þarj sistemi ve araçtaki olasý kaçaklar da kontrol edilmelidir.

Modern araçlarda standart akülerin yaný sýra EFB ve AGM gibi farklý akü teknolojileri de kullanýlmaktadýr. Start-stop özellikli bazý araçlarda yanlýþ akü tipinin kullanýlmasý çeþitli elektriksel sorunlara yol açabilir.

5. Triger Kayýþý

Triger kayýþý, motorun en kritik parçalarýndan biridir. Krank mili ile eksantrik mili arasýndaki senkronizasyonu saðlar. Böylece motor supaplarýnýn doðru zamanda açýlýp kapanmasý mümkün olur.

Bazý motorlarda triger kayýþý su pompasý gibi baþka parçalarý da çalýþtýrabilir.

Triger kayýþýnýn en önemli özelliði ise her zaman belirgin bir arýza belirtisi vermemesidir.

Kayýþýn dýþarýdan normal görünmesi, iç yapýsýnýn da saðlam olduðu anlamýna gelmez. Zaman, sýcaklýk, kilometre, yaðla temas ve çalýþma koþullarý kayýþýn yapýsýný zaman içerisinde zayýflatabilir.

Eðer triger kayýþý motor çalýþýrken koparsa krank mili ile eksantrik mili arasýndaki senkronizasyon kaybolur. Özellikle giriþim tipi motorlarda pistonlarýn supaplara çarpmasý ciddi motor hasarýna neden olabilir.

Triger kayýþýnda görülebilecek bazý belirtiler þunlardýr:

• Kayýþ üzerinde çatlaklar

• Kenarlarda aþýnma veya parçalanma

• Kayýþta yaðlanma

• Anormal motor sesleri

• Zor çalýþma

• Tekleme

• Motor performansýnda düþüþ

Fakat burada çok önemli bir nokta vardýr:

Triger kayýþýnýn deðiþmesi için mutlaka belirti vermesi gerekmez.

Üretici tarafýndan belirlenen kilometre ve yýl aralýðýna ulaþýlmýþsa kayýþýn deðiþtirilmesi gerekir.

Örneðin araç çok az kilometre yapmýþ olsa bile triger kayýþý uzun yýllardýr kullanýlýyorsa yaþ nedeniyle deðiþim zamaný gelmiþ olabilir.

Triger kayýþý deðiþtirilirken motorun tasarýmýna baðlý olarak gergi rulmaný, avare rulmanlar ve su pompasý gibi ilgili parçalarýn da kontrol edilmesi veya birlikte deðiþtirilmesi tercih edilebilir.

Bu Parçalar Neden Sürekli Gözden Kaçýyor?

Araç sahipleri genellikle motor yaðý, yað filtresi ve hava filtresi gibi düzenli bakýmlara daha fazla dikkat eder. Ancak bazý önemli parçalar daha uzun aralýklarla deðiþtirildiði için unutulabilir.

Þanzýman yaðý bozulabilir, antifriz koruma özelliklerini kaybedebilir, fren hidroliði nemlenebilir, akünün kapasitesi azalabilir ve triger kayýþý yaþlanabilir.

Üstelik bunlarýn bazýlarý araç normal çalýþýrken bile sorun çýkaracak seviyeye gelmiþ olabilir.

Bu nedenle yalnýzca “Araba çalýþýyor, demek ki sorun yok.” yaklaþýmý doðru deðildir.

Sadece Görünüþe Bakarak Deðiþim Kararý Vermeyin

Her eski görünen parça mutlaka deðiþtirilmek zorunda deðildir. Ayný þekilde her arýza belirtisi de doðrudan ilgili parçanýn bozuk olduðu anlamýna gelmez.

Doðru bakým kararý verilirken;

• Aracýn yaþý

• Kilometresi

• Üreticinin bakým programý

• Kullaným þartlarý

• Önceki bakým geçmiþi

• Kullanýlan sývýnýn spesifikasyonu

• Parçanýn mevcut durumu

• Test ve arýza teþhis sonuçlarý

birlikte deðerlendirilmelidir.

Örneðin aracýn geç çalýþmasý doðrudan akünün arýzalý olduðu anlamýna gelmez. Benzer þekilde þanzýmanýn sert vites deðiþtirmesi de her zaman þanzýman yaðýndan kaynaklanmaz.

Bakým, Büyük Masraflardan Daha Ucuz Olabilir

Düzenli bakýmýn amacý yalnýzca aracýn bugün çalýþmasýný saðlamak deðildir. Ayný zamanda daha büyük ve pahalý arýzalarýn oluþma ihtimalini azaltmaktýr.

Zamanýnda deðiþtirilen fren hidroliði, soðutma sývýsý veya þanzýman yaðý ileride oluþabilecek sorunlarýn önlenmesine yardýmcý olabilir. Daha da önemlisi, zamanýnda deðiþtirilen bir triger kayýþý motorun çok daha pahalý bir hasar görmesini önleyebilir.

Bu nedenle aracýnýzýn bakým geçmiþini kontrol ederken sadece motor yaðý deðiþimlerine bakmayýn.

Þanzýman yaðý, antifriz, fren hidroliði, akü ve triger kayýþýnýn ne zaman deðiþtirildiðini de kontrol edin.

Özellikle ikinci el bir araç satýn aldýysanýz ve önceki bakým geçmiþi kesin olarak bilinmiyorsa, bu beþ kalemin durumunu baþtan deðerlendirmek uzun vadede sizi beklenmedik masraflardan koruyabilir.