17-09-2018
16 dak
3111
0

Dizel Otomobillerle �lgili 7 �nemli Bilgi

Dizel otomobiller uzun y�llar boyunca �zellikle y�ksek kilometre yapan s�r�c�lerin en �ok tercih etti�i ara�lar aras�nda yer ald�. D��k yak�t t�ketimi, y�ksek tork, uzun yol performans� ve �zellikle ticari ara�larda sa�lad�� verimlilik, dizel motorlar�n otomotiv sekt�r�nde �ok �nemli bir konuma gelmesini sa�lad�.

Dizel motorlar�n yayg�nla�mas�nda 1970'lerde ya�anan petrol krizlerinin de önemli bir etkisi oldu. Yak�t ekonomisinin daha fazla önem kazanmas�, dizel motorlar�n binek otomobillerde daha fazla kullan�lmas�n�n önünü açt�.

Dizel motorun temelleri ise Alman mühendis Rudolf Diesel taraf�ndan geli�tirilen s�k��t�rma ate�lemeli motor teknolojisine dayan�r. Günümüzde kullan�lan dizel motorlar, geçmi�teki dizel motorlardan oldukça farkl�d�r. Common-rail enjeksiyon, turbo�arj, intercooler, EGR, partikül filtresi ve SCR/AdBlue gibi teknolojiler sayesinde modern dizel motorlar daha sessiz, daha verimli ve daha dü�ük emisyonlu hale gelmi�tir.

Ancak dizel otomobil sat�n almadan önce yaln�zca dü�ük yak�t tüketimine bakmak do�ru de�ildir. Dizel motorlar�n kendine özgü çal��ma karakteri, bak�m ihtiyaçlar� ve özellikle modern emisyon sistemleri nedeniyle dikkat edilmesi gereken baz� noktalar vard�r.

��te dizel otomobiller hakk�nda bilinmesi gereken 7 önemli bilgi.

1. Dizel Motorlarda S�k��t�rma Oran� Daha Yüksektir

Dizel motorlar�n en önemli özelliklerinden biri yüksek s�k��t�rma oran�d�r.

Benzinli motorlarda hava-yak�t kar��m� buji taraf�ndan ate�lenirken dizel motorlarda yak�t, yüksek oranda s�k��t�r�lm�� ve s�cakl�� yükselmi� havan�n içerisine püskürtülür. Bu nedenle dizel motorlarda klasik anlamda bir ate�leme bujisine ihtiyaç yoktur.

Dizel motorun çal��ma prensibi temel olarak �u �ekilde gerçekle�ir:

Hava silindire al�n�r → hava yüksek oranda s�k��t�r�l�r → s�cakl�k yükselir → dizel yak�t püskürtülür → yak�t s�cak hava içerisinde kendili�inden tutu�ur.

S�k��t�rma oran� motor tasar�m�na göre de�i�mekle birlikte dizel motorlarda genellikle benzinli motorlardan daha yüksektir. Ancak eski kaynaklarda görülen “benzinli 8:1, dizel 20:1” gibi sabit de�erleri bütün motorlar için geçerli kabul etmek do�ru de�ildir.

Modern benzinli motorlarda da s�k��t�rma oranlar� motor teknolojisine göre önemli ölçüde de�i�ebilir.

Yüksek s�k��t�rma nedeniyle dizel motorlar�n iç parçalar� yüksek bas�nçlara dayanacak �ekilde tasarlan�r. Bu durum piston, biyel, krank mili ve di�er motor parçalar�n�n yap�s�n� etkileyebilir.

K�zd�rma bujileri ise farkl� bir göreve sahiptir.

Dizel motorun normal çal��ma s�ras�nda ate�lemeyi sa�layan parça k�zd�rma bujisi de�ildir. K�zd�rma bujileri özellikle so�uk çal��t�rma s�ras�nda yanma odas�n�n yeterince h�zl� �ekilde uygun s�cakl��a ula�mas�na yard�mc� olur.

2. Dizel Otomobiller �lk Sat�n Al�mda Daha Pahal� Olabilir

Dizel otomobillerin üretim maliyeti, özellikle modern motorlarda kullan�lan yak�t ve emisyon sistemleri nedeniyle benzinli motorlara göre daha yüksek olabilir.

Bunun önemli nedenlerinden biri dizel enjeksiyon sisteminin yüksek bas�nç alt�nda çal��mas�d�r.

Modern dizel motorlarda;

Common-rail yak�t sistemi
Yüksek bas�nç yak�t pompas�
Hassas dizel enjektörler
Turbo�arj
EGR sistemi
Dizel partikül filtresi (DPF)
Baz� araçlarda SCR ve AdBlue sistemi

gibi çok say�da bile�en bulunabilir.

Bu sistemler motorun verimli ve dü�ük emisyonlu çal��mas�n� sa�larken bak�m ve onar�m maliyetlerinin de yükselmesine neden olabilir.

Ancak dizel bir otomobilin daha pahal� olmas� her zaman ekonomik olmad�� anlam�na gelmez.

Y�ll�k kilometresi yüksek olan bir sürücü, dü�ük yak�t tüketiminden uzun vadede önemli avantaj sa�layabilir.

Buna kar��l�k y�lda birkaç bin kilometre yapan ve arac�n� ço�unlukla k�sa mesafelerde kullanan bir sürücü için dizelin yak�t ekonomisi, daha karma��k emisyon sistemlerinin olu�turabilece�i maliyetleri her zaman telafi etmeyebilir.

Bu nedenle dizel veya benzinli motor seçimi yap�l�rken y�ll�k kilometre, kullan�m �ekli, bak�m maliyetleri ve arac�n sat�n alma fiyat� birlikte de�erlendirilmelidir.

3. Dizel Motorlar Daha Dü�ük Devirde Yüksek Tork Üretir

Dizel motorlar�n sürü� karakterini belirleyen en önemli özelliklerden biri yüksek tork üretmeleridir.

Benzinli motorlar genellikle daha yüksek devirlere ç�kabilir ve maksimum güçlerini daha yüksek motor devirlerinde üretebilir.

Dizel motorlarda ise maksimum tork ço�unlukla daha dü�ük devirlerde elde edilir.

Örne�in bir dizel otomobil 1.500-3.000 rpm civar�nda güçlü bir çeki� sa�layabilirken, benzinli bir motorun güç karakteri daha yüksek devirlere do�ru uzanabilir.

Bunun nedeni yaln�zca s�k��t�rma oran� de�ildir. Motor hacmi, turbo�arj, enjeksiyon sistemi, hava ak��, motor tasar�m� ve elektronik motor yönetimi de tork karakterini belirler.

Bunu günlük kullan�mda özellikle yoku�larda ve sollamalarda hissedebilirsiniz.

Dizel motor dü�ük devirlerde güçlü çeki� sundu�u için sürücünün sürekli yüksek devir çevirmesine gerek kalmaz.

Örne�in ayn� otomobilin dizel ve benzinli versiyonlar�n� kar��la�t�rd��n�zda dizel motorun maksimum beygir gücü daha dü�ük olsa bile günlük kullan�mda daha güçlü bir çeki� hissi vermesi mümkündür.

Bunun temel nedeni:

Beygir gücü motorun ne kadar h�zl� i� yapabildi�ini, tork ise motorun döndürme kuvvetini ifade eder.

Ancak “dizel her zaman daha güçlüdür” demek de do�ru de�ildir. Yüksek performansl� modern benzinli motorlar, dizel motorlardan çok daha yüksek güç ve tork de�erlerine ula�abilir.

4. Dizel Motorlarda Periyodik Bak�m Çok Önemlidir

Her içten yanmal� motor gibi dizel motorlar�n da düzenli bak�ma ihtiyac� vard�r.

Ancak dizel motorlarda yak�t sistemi ve emisyon kontrol sistemleri daha karma��k olabildi�i için bak�m�n zaman�nda yap�lmas� özellikle önemlidir.

Dizel motorda düzenli olarak kontrol edilmesi gereken ba�l�ca noktalar aras�nda:

Motor ya��
Ya� filtresi
Hava filtresi
Yak�t filtresi
Kabin filtresi
Turbo sistemi
EGR sistemi
DPF
Enjektörler
So�utma sistemi
Akü ve �arj sistemi

bulunur.

Bak�m aral�� ise bütün dizel otomobiller için ayn� de�ildir. Baz� araçlarda 10.000-15.000 kilometre, baz�lar�nda daha uzun servis aral�klar� bulunabilir.

Bu nedenle arac�n üreticisinin belirledi�i bak�m program�na uyulmal�d�r.

Yak�t filtresi de dizel araçlar için oldukça önemlidir.

Dizel enjeksiyon sistemleri yüksek bas�nçta ve çok hassas toleranslarla çal��t�� için yak�t içerisindeki su veya kirleticiler yak�t pompas� ve enjektörlerde ciddi sorunlara neden olabilir.

Bu nedenle bilinmeyen kalitedeki yak�t� sürekli kullanmak yerine güvenilir yak�t istasyonlar�n�n tercih edilmesi ve yak�t filtresinin zaman�nda de�i�tirilmesi önemlidir.

5. Modern Dizel Otomobiller Eskisi Kadar Gürültülü ve Dumanl� De�ildir

Eski dizel motorlar�n en belirgin özellikleri aras�nda yüksek motor sesi, titre�im ve egzozdan ç�kan siyah duman bulunuyordu.

Modern dizel motorlarda ise durum oldukça farkl�d�r.

Common-rail enjeksiyon, elektronik motor yönetimi, turbo�arj ve geli�mi� yanma teknolojileri sayesinde dizel motorlar�n çal��ma karakteri önemli ölçüde iyile�tirilmi�tir.

Ayr�ca modern dizel otomobillerde emisyon sistemleri bulunur.

Özellikle dizel partikül filtresi, egzoz gaz�ndaki kurum partiküllerinin tutulmas�na yard�mc� olur.

Bu nedenle sa�l�kl� çal��an modern bir dizel otomobilin sürekli siyah duman atmas� normal kabul edilmemelidir.

Siyah duman görülüyorsa;

Hava-yak�t dengesizli�i
Turbo veya hava kaçaklar�
Kirli hava filtresi
EGR problemi
Enjektör problemi
DPF ile ilgili sorunlar
Sensör ar�zalar�

gibi nedenler ara�t�r�lmal�d�r.

Ayn� �ekilde modern bir dizel motorun a��r� titre�imli veya anormal derecede gürültülü çal��mas� da normal kabul edilmemelidir.

Özellikle motor �s�nd�ktan sonra devam eden anormal sesler ve titre�imler te�his edilmelidir.

6. So�uk Havada Çal��t�rma ve K�zd�rma Bujileri Önemlidir

Dizel motorlar�n so�uk çal��t�rma karakteri benzinli motorlardan farkl�d�r.

So�uk havalarda silindir içerisindeki havan�n s�k��t�r�lmas�yla olu�an s�cakl��n yanmay� ba�latmak için yeterli seviyeye ula�mas� daha zor olabilir.

Bu nedenle dizel motorlarda k�zd�rma bujileri kullan�l�r.

K�zd�rma bujileri, özellikle motor so�ukken yanma odas�n�n �s�nmas�na yard�mc� olur.

Modern araçlarda sürücünün uzun süre beklemesi genellikle gerekmez. Kontak aç�ld��nda k�zd�rma bujisi göstergesinin sönmesi, motor yönetim sisteminin çal��t�rma için gerekli haz�rl�� tamamlad��n� gösterebilir.

Ancak bu durum araçtan araca de�i�ebilir.

K�zd�rma bujisi ar�zal� oldu�unda özellikle so�uk havalarda:

Geç çal��ma
Uzun mar�
�lk çal��t�rmada düzensiz çal��ma
Beyaz�ms� veya gri egzoz duman�
Motorun ilk dakikalarda sars�nt�l� çal��mas�

gibi belirtiler görülebilir.

Motor çal��m�yorsa arac� zorlayarak veya bilinçsiz �ekilde “vurdurarak” çal��t�rmak modern araçlarda do�ru bir yöntem de�ildir.

Özellikle turbo, katalitik sistem, DPF, otomatik �anz�man veya elektronik motor yönetimi bulunan araçlarda çal��mama nedeninin te�his edilmesi daha do�ru yakla��md�r.

7. Dizel Motorlarda Do�ru Motor Ya�� Kullan�lmal�d�r

Dizel motorlarda kullan�lan motor ya��n�n seçimi yaln�zca “ya� kal�nl��” üzerinden yap�lmamal�d�r.

Örne�in 5W-30 veya 5W-40 gibi de�erler ya��n viskozitesini ifade eder. Ancak modern dizel motorlarda bundan daha önemli olan konulardan biri üreticinin belirledi�i ya� spesifikasyonudur.

Özellikle DPF bulunan dizel motorlarda dü�ük küllü, yani Low SAPS özellikli motor ya�lar�n�n kullan�lmas� gerekebilir.

Yanl�� ya� kullan�m� uzun vadede emisyon sistemlerine zarar verebilir ve partikül filtresinin çal��ma ömrünü olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle “Dizel motor kal�n ya� kullan�r” �eklindeki genel yakla��m do�ru de�ildir.

Do�ru ya� seçimi:

Viskozite + üretici onay� + motorun teknik gereksinimleri

birlikte de�erlendirilerek yap�lmal�d�r.

Ayr�ca dizel motor ya��n�n daha çabuk koyula�mas� her zaman ya��n bozuldu�u anlam�na gelmez. Dizel motorlarda yanma ürünleri ve kurum olu�umu nedeniyle ya��n renginin kullan�m s�ras�nda daha h�zl� koyula�mas� mümkün olabilir.

Önemli olan ya��n do�ru spesifikasyonda olmas� ve üreticinin belirledi�i aral�klarla de�i�tirilmesidir.

Dizel Araçlarda DPF Kullan�m� Neden Önemlidir?

Modern dizel otomobiller hakk�nda konu�urken partikül filtresinden ayr�ca bahsetmek gerekir.

DPF, dizel motorun egzozundan ç�kan kurum partiküllerini tutar.

Zaman içerisinde filtre içerisinde biriken partiküller, arac�n motor yönetim sistemi taraf�ndan gerçekle�tirilen rejenerasyon i�lemiyle yak�l�r.

Burada kullan�m �ekli oldukça önemlidir.

Araç sürekli olarak:

Çok k�sa mesafelerde
Dü�ük h�zlarda
Dü�ük motor s�cakl��nda
S�k s�k dur-kalk trafikte

kullan�l�yorsa DPF rejenerasyonu uygun �ekilde tamamlanamayabilir.

Bu nedenle özellikle modern dizel otomobiller, sürekli k�sa mesafeli �ehir içi kullan�m için her zaman ideal seçim olmayabilir.

Uzun yol ve düzenli çal��ma s�cakl��na ula�an kullan�m ise dizel motorun karakterine daha uygundur.

DPF uyar� �� yand��nda ise sorunu görmezden gelmek yerine arac�n kullan�m k�lavuzundaki prosedür takip edilmelidir.

Dizel Yak�t�n Kalitesi Neden Önemlidir?

Dizel yak�t sistemleri yüksek bas�nç alt�nda çal��r ve modern enjektörler oldukça hassast�r.

Yak�t içerisindeki su, kir veya di�er yabanc� maddeler:

Yak�t pompas�na
Enjektörlere
Common-rail sistemine

zarar verebilir.

Bu nedenle yaln�zca litre fiyat�na bakarak yak�t istasyonu seçmek do�ru de�ildir.

Düzenli olarak güvenilir kaynaklardan yak�t almak, yak�t filtresini zaman�nda de�i�tirmek ve yak�t sistemiyle ilgili belirtileri dikkate almak daha önemlidir.

Bununla birlikte “bir kez ucuz mazot almak motoru kesinlikle bozar” �eklinde kesin bir ifade de do�ru de�ildir. Sorunun ortaya ç�kmas� yak�t�n gerçek kalitesine, içerisindeki kirleticilere ve arac�n yak�t sisteminin durumuna ba�l�d�r.

Dizel Otomobil Kimler �çin Daha Mant�kl�?

Dizel otomobil özellikle yüksek kilometre yapan sürücüler için avantajl� olabilir.

Örne�in:

Her gün uzun mesafe yapanlar
S�k s�k �ehirleraras� yolculuk yapanlar
Otoyolda düzenli olarak araç kullananlar
Yüksek tork ihtiyac� olanlar
Arac�n� uzun süre kullanmay� planlayanlar

dizel motorun avantajlar�ndan daha fazla yararlanabilir.

Buna kar��l�k otomobili ço�unlukla k�sa mesafelerde kullanan, y�lda dü�ük kilometre yapan ve �ehir içinde sürekli dur-kalk trafikte seyreden kullan�c�lar için benzinli veya uygun bir hibrit araç daha mant�kl� olabilir.

Özellikle modern dizel araçlarda DPF, EGR ve di�er emisyon sistemleri k�sa mesafeli kullan�m nedeniyle daha fazla sorun ya�ayabilece�inden kullan�m �ekli sat�n alma karar�nda mutlaka dikkate al�nmal�d�r.

Dizel Otomobil Al�rken Nelere Dikkat Edilmeli?

�kinci el bir dizel otomobil sat�n al�rken yaln�zca motorun düzgün çal��mas�na bakmak yeterli de�ildir.

Özellikle �u sistemler kontrol edilmelidir:

Turbo: A��r� ya�lanma, anormal ses, dü�ük çeki� ve bas�nç sorunlar� ara�t�r�lmal�d�r.

Enjektörler: Düzensiz rölanti, zor çal��ma, fazla duman ve yak�t tüketimi gibi belirtiler incelenmelidir.

DPF: Doluluk oran�, rejenerasyon geçmi�i ve olas� ar�za kay�tlar� kontrol edilmelidir.

EGR: Kurumlanma ve valfin çal��ma durumu de�erlendirilmelidir.

Yak�t sistemi: Common-rail bas�nc�, yak�t bas�nç de�erleri ve ar�za kodlar� incelenmelidir.

K�zd�rma sistemi: Özellikle so�uk çal��t�rma s�ras�nda kontrol edilmelidir.

Motor ya��: Ya��n seviyesi, durumu ve kullan�lan ya��n do�ru spesifikasyona sahip olup olmad�� de�erlendirilmelidir.

Akü: Modern dizel motorlarda güçlü bir akü önemlidir. Start-stop sistemi bulunan araçlarda akünün do�ru tipte olmas� da önem ta��r.

Dizel Otomobil Almak Hâlâ Mant�kl� m�?

Dizel motorlar�n geçmi�teki kadar bask�n olmad�� do�ru olsa da dizel otomobiller tamamen önemini kaybetmi� de�ildir.

Özellikle uzun yol ve yüksek kilometre kullan�m�nda dü�ük yak�t tüketimi ve yüksek tork önemli avantajlar sa�lamaya devam eder.

Buna kar��l�k modern dizel motorlar�n emisyon sistemleri daha karma��k hale gelmi�tir. DPF, EGR, SCR, AdBlue, turbo ve yüksek bas�nçl� enjeksiyon sistemi gibi bile�enler arac�n bak�m ve onar�m maliyetlerini art�rabilir.

Bu nedenle dizel otomobil sat�n al�rken yaln�zca “100 kilometrede kaç litre yak�yor?” sorusuna bakmak yeterli de�ildir.

Y�ll�k kilometre, kullan�m �ekli, bak�m maliyeti, sat�n alma fiyat� ve arac�n teknik durumu birlikte de�erlendirilmelidir.

Dizel Motorlar�n Avantajlar� ve Dezavantajlar�

Dizel otomobillerin en önemli avantajlar�:

Dü�ük yak�t tüketimi
Yüksek dü�ük devir torku
Uzun yol kullan�m�nda verimlilik
Yüksek kilometrelerde ekonomik olabilme
Yüklü araçlarda güçlü çeki�

Dezavantajlar� ise:

Daha karma��k yak�t ve emisyon sistemleri
Baz� modellerde daha yüksek bak�m maliyeti
DPF ve EGR gibi sistemlerin olu�turabilece�i sorunlar
K�sa mesafeli kullan�ma kar�� daha hassas olabilme
Baz� modellerde daha yüksek sat�n alma fiyat�
So�uk çal��t�rmada benzinli motorlara göre farkl� çal��ma karakteri

�eklinde s�ralanabilir.

Dizel Otomobil Seçerken En Önemli Nokta

Dizel otomobiller yaln�zca dü�ük yak�t tüketen araçlar de�ildir. S�k��t�rma ate�lemeli motor yap�s�, yüksek tork karakteri, turbo sistemi, hassas yak�t enjeksiyonu ve modern emisyon teknolojileriyle oldukça geli�mi� mekanik sistemlere sahiptir.

Bu nedenle dizel bir otomobil sat�n almadan önce arac�n nerede, ne kadar ve nas�l kullan�laca��n� dü�ünmek gerekir.

Yüksek kilometre yapan ve uzun yol a��rl�kl� kullanan bir sürücü için iyi bak�lm�� bir dizel otomobil hâlâ son derece ekonomik ve ba�ar�l� bir seçenek olabilir. Ancak ço�unlukla k�sa mesafelerde kullan�lan bir araçta, dü�ük yak�t tüketimi avantaj�n�n yan�nda DPF, EGR ve di�er sistemlerin olu�turabilece�i bak�m ihtiyaçlar� da hesaba kat�lmal�d�r.

K�sacas� dizel motorun avantajlar�ndan gerçekten yararlanmak için yaln�zca do�ru otomobili de�il, do�ru kullan�m �eklini de seçmek gerekir.

Bize Yaz�n