Araç Aküleri Ýle Ýlgili Merak Edilen Sorular

Araç aküsü, aracýn elektrik sisteminin en önemli parçalarýndan biridir. Motorun çalýþtýrýlmasý için gereken ilk elektrik enerjisini saðlar ve motor çalýþmýyorken çeþitli elektrikli sistemlerin çalýþmasýna yardýmcý olur.

Geleneksel araç aküleri oldukça basit bir yapýya sahip olsa da doðru akünün seçilmesi ve akünün durumunun bilinmesi, çalýþtýrma sorunlarýnýn ve gereksiz masraflarýn önüne geçebilir.

Bir Araç Aküsünün Kullaným Ömrü Ne Kadardýr?

Geleneksel sulu tip kurþun-asit bir araç aküsü, normal kullaným koþullarýnda genellikle 4 ila 5 yýl dayanýr.

Ancak akünün kullaným ömrü; iklim, sürüþ alýþkanlýklarý, aracýn kullaným þekli ve þarj sisteminin durumuna göre önemli ölçüde deðiþebilir. Çok sýcak iklimlerde yüksek sýcaklýklar akünün iç yapýsýndaki yýpranmayý hýzlandýrdýðý için kullaným ömrü yaklaþýk 3 yýla kadar düþebilir.

Akünün ömrünü kýsaltabilecek bazý durumlar þunlardýr:

• Akünün sýk sýk tamamen veya büyük ölçüde boþalmasý

• Elektrikli ekipmanlarýn açýk býrakýlmasý

• Þarj sisteminde sürekli bir arýza bulunmasý

• Aþýrý titreþim

• Kötü yol koþullarý

• Çok sýk ve kýsa mesafeli sürüþler

• Yanlýþ þarj voltajý

• Aþýrý sýcak veya soðuk hava koþullarý

AGM aküler ise uygun kullaným koþullarýnda daha uzun süre dayanabilir ve 6 yýl veya daha fazla kullaným ömrü sunabilir.

Akünün Ýyi veya Kötü Durumda Olduðunu Nasýl Anlarým?

Zayýflayan bir akünün en belirgin belirtilerinden biri motorun giderek daha yavaþ çevrilmesidir.

Araç normalden daha geç çalýþýyor ve bu durum tekrarlanýyorsa akünün marþ için yeterli gücü saðlayamýyor olmasý mümkündür.

Diðer belirtiler arasýnda þunlar bulunabilir:

• Farlarýn normalden daha sönük olmasý

• Gösterge ýþýklarýnýn zayýflamasý

• Elektrikli sistemlerin anormal çalýþmasý

• Marþ sýrasýnda týklama sesi gelmesi

• Özellikle soðuk havalarda çalýþtýrma güçlüðü

• Akünün sürekli boþalmasý

Kontak açýldýðýnda gösterge panelinin hiç çalýþmamasý tamamen boþalmýþ bir aküden kaynaklanabilir. Ancak sigorta, kablo veya baðlantý problemi de benzer bir belirti oluþturabilir.

Akünün durumunu belirlemenin en güvenilir yollarýndan biri elektronik akü test cihazý kullanmaktýr. Bu cihaz akünün marþ kapasitesini deðerlendirerek akünün kullanýlabilir durumda olup olmadýðýný gösterebilir.

Ne Tür Bir Akü Satýn Almalýyým?

Yeni akü, aracýn elektrik sistemi ve üreticinin belirlediði teknik özelliklerle uyumlu olmalýdýr.

Araca göre orijinal akü;

• Geleneksel sulu tip kurþun-asit

• EFB

• AGM

tiplerinden biri olabilir.

Yeni akü seçerken þu özelliklere dikkat edilmelidir:

• Akü ölçüleri

• Kutuplarýn konumu

• Kapasite

• Soðuk çalýþtýrma akýmý (CCA)

• Akü teknolojisi

• Üretici tarafýndan belirtilen teknik özellikler

Yeni akünün CCA deðerinin genellikle eski akünün veya araç üreticisinin belirttiði deðere eþit ya da daha yüksek olmasý tercih edilir.

Ancak kapasitesi veya teknolojisi çok farklý bir akünün, aracýn þarj sistemi dikkate alýnmadan takýlmasý doðru deðildir.

Özellikle Start-Stop sistemine sahip araçlarda AGM veya EFB aküler kullanýlmasý gerekebilir.

Aracýma Deniz Aküsü Takabilir miyim?

Denizcilik sektöründe kullanýlan aküler farklý kullaným koþullarýna göre tasarlanmýþtýr.

Bazý marine aküler, tekrar tekrar deþarj edilip þarj edilmeye ve teknelerdeki elektrikli ekipmanlara enerji saðlamaya uygun þekilde geliþtirilmiþtir. Bu nedenle tasarým amaçlarý otomobillerde kullanýlan marþ akülerinden farklý olabilir.

Bir marine akünün fiziksel olarak araca sýðmasý, onun araç için uygun olduðu anlamýna gelmez.

Otomobilin çalýþtýrýlmasý için yeterli marþ akýmýný saðlayabilen ve aracýn þarj sistemiyle uyumlu bir akü gerekir. Bu nedenle araç üreticisinin belirlediði özellikleri karþýlamayan bir deniz aküsünün otomobilde kullanýlmasý genellikle tavsiye edilmez.

Eski Araç Akümü Ne Yapmalýyým?

Eski araç aküleri mutlaka uygun þekilde geri dönüþtürülmelidir.

Kurþun zehirli bir aðýr metaldir. Geleneksel kurþun-asit akülerin içerisindeki elektrolit de aþýndýrýcý özelliðe sahiptir. Bu nedenle eski akünün normal çöpe atýlmasý hem çevre hem de insan saðlýðý açýsýndan uygun deðildir.

Birçok akü satýcýsý ve geri dönüþüm noktasý kullanýlmýþ araç akülerini kabul etmektedir.

Bazý yerlerde yeni akü satýn alýrken eski akünün teslim edilmemesi durumunda depozito veya eski akü bedeli uygulanabilir.

Eski araç aküsünü evsel atýklarla birlikte çöpe atmamak gerekir.

Araç Aküsünün Fiyatý Ne Kadardýr?

Akü fiyatý birçok faktöre göre deðiþir.

Bunlar arasýnda:

• CCA deðeri

• Akü kapasitesi

• Akü teknolojisi

• Marka

• Garanti süresi

• Üretim yeri

• Piyasa koþullarý

bulunur.

AGM aküler, farklý teknolojileri ve daha yüksek çevrim dayanýmlarý nedeniyle geleneksel sulu tip akülerden genellikle daha pahalýdýr.

Ayný teknik özelliklere sahip aküler arasýnda bile marka ve garanti süresine baðlý olarak önemli fiyat farklarý oluþabilir.

Bu nedenle akü satýn alýrken yalnýzca fiyatýna deðil, CCA deðerine, kapasitesine, akü tipine, garanti süresine ve aracýnýzla uyumluluðuna bakmak daha doðru olacaktýr.

AGM Akü Geleneksel Aküyle Deðiþtirilebilir mi?

Fiziksel olarak bazý araçlarda AGM akü yerine geleneksel akü takýlabilir. Ancak bu, bunun araç için doðru bir seçim olduðu anlamýna gelmez.

AGM aküler özellikle Start-Stop sistemli ve yüksek elektrik tüketimine sahip araçlarda kullanýlmaktadýr. Sýk þarj-deþarj döngülerine dayanabilecek þekilde tasarlanmýþlardýr.

AGM akünün geleneksel bir aküyle deðiþtirilmesi;

• Akü ömrünün kýsalmasýna

• Start-Stop sisteminde problemlere

• Þarj sistemi uyumsuzluklarýna

• Elektrik sisteminde performans sorunlarýna

• Akünün daha sýk deðiþtirilmesine

neden olabilir.

Bazý modern araçlarda yeni akünün deðiþtirilmesinden sonra akü tanýtma veya kodlama iþlemi de yapýlmasý gerekir.

Bu nedenle araç fabrikadan AGM akü ile çýkmýþsa, üreticinin belirlediði özelliklere sahip yeni bir AGM akü kullanmak genellikle en doðru seçimdir.

Tüm Araç Aküleri 12 Volt mudur?

Binek araçlarýn büyük bölümünde 12 voltluk elektrik sistemi kullanýlýr.

Ancak tam þarj edilmiþ geleneksel 12 voltluk bir kurþun-asit akünün ölçülen voltajý tam olarak 12,00 volt deðildir. Motor kapalý ve akü dinlenmiþ durumdayken saðlýklý ve tam þarjlý bir akü yaklaþýk 12,6–12,8 volt gösterebilir.

1950'li ve 1960'lý yýllarda üretilmiþ bazý eski araçlarda 6 voltluk elektrik sistemleri bulunuyordu.

Modern hibrit ve elektrikli araçlarda ise durum farklýdýr. Bu araçlarda geleneksel 12 voltluk yardýmcý akünün yanýnda yüksek voltajlý çekiþ aküsü de bulunabilir.

Aracýn modeline göre yüksek voltaj sistemi birkaç yüz volt seviyesine ulaþabilir.

Bazý modern araçlarda ise hafif hibrit sistemler için 48 voltluk elektrik sistemleri kullanýlmaktadýr.

Araç Aküsünü Deðiþtirmek Zor mudur?

Geleneksel bir araç aküsünü deðiþtirmek genellikle zor deðildir. Ancak aküler oldukça aðýr olabilir ve taþýnýrken dikkat edilmelidir.

Temel olarak negatif ve pozitif kutup baþlarý sökülür, ardýndan aküyü sabitleyen baðlantý veya kelepçe çýkarýlýr. Eski akü alýnarak yeni akü yerine yerleþtirilir, sabitleme aparatý takýlýr ve kutup baþlarý yeniden baðlanýr.

Ancak modern araçlarda iþlem bundan daha karmaþýk olabilir.

Bazý araçlarda akü yönetim sistemi bulunur. Yeni akü takýldýktan sonra sistemin yeni akünün durumunu doðru þekilde deðerlendirebilmesi için akü tanýtma, sýfýrlama veya kodlama iþlemi gerekebilir.

Ayrýca akünün sökülmesi bazý araçlarda cam otomatiði, radyo, saat ve diðer elektronik sistemlerin kayýtlý ayarlarýnýn sýfýrlanmasýna neden olabilir.

Bu nedenle özellikle modern araçlarda akü deðiþiminin üreticinin prosedürlerine göre yapýlmasý daha güvenlidir.

Araç Aküsü Patlar mý?

Evet, kurþun-asit aküler belirli koþullarda patlayabilir.

Akü þarj edilirken hidrojen gazý oluþabilir. Hidrojen son derece yanýcýdýr. Kapalý bir ortamda yeterli miktarda hidrojen birikirse, oluþabilecek bir kývýlcým gazý tutuþturarak patlamaya neden olabilir.

Yanlýþ veya aþýrý þarj sýrasýnda gaz oluþumu daha da artabilir.

Aküyle çalýþýrken:

• Akünün yakýnýnda kývýlcým ve açýk alev bulundurmayýn.

• Akünün yanýnda sigara içmeyin.

• Akü kutup baþlarýnda kývýlcým oluþmasýný engelleyin.

• Akü kutuplarýný kýsa devre ettirmeyin.

• Aküyü temiz ve saðlam þekilde sabitlenmiþ durumda tutun.

• Kutup baþlarýnýn sýký olduðundan emin olun.

• Akünün üzerine metal cisim býrakmayýn.

• Akü üzerinde çalýþýrken uygun gözlük ve eldiven kullanýn.

• Akü elektrolitinin cilt veya gözlerle temas etmesini önleyin.

• Donmuþ bir aküyü þarj etmeye veya takviye ile çalýþtýrmaya çalýþmayýn.

Özellikle donmuþ bir aküde þarj veya takviye iþlemi ciddi güvenlik riski oluþturabilir.

Tüm Araç Aküleri Kurþun-Asit Akü müdür?

Geleneksel 12 voltluk araç akülerinin büyük bölümü kurþun-asit teknolojisini kullanýr.

Buna hem geleneksel sulu tip aküler hem de AGM aküler dahildir.

Ancak bazý özel uygulamalarda farklý akü teknolojileri de kullanýlabilir.

Bazý yarýþ ve performans araçlarýnda daha düþük aðýrlýklarý ve yüksek enerji yoðunluklarý nedeniyle lityum-iyon aküler tercih edilebilir.

Hibrit araçlarda nikel-metal hidrit (NiMH) aküler kullanýlabilir. Bununla birlikte yeni nesil hibrit ve elektrikli araçlarýn yüksek voltajlý batarya sistemlerinde lityum-iyon teknolojisi oldukça yaygýndýr.

Burada 12 voltluk yardýmcý akü ile hibrit veya elektrikli aracýn yüksek voltajlý çekiþ bataryasýný birbirinden ayýrmak gerekir.

AGM Akü ile Geleneksel Akü Arasýndaki Fark Nedir?

AGM, Absorbent Glass Mat ifadesinin kýsaltmasýdýr.

Geleneksel sulu tip kurþun-asit akülerde elektrolit sývý halde bulunurken AGM akülerde elektrolit, yüksek gözenekli cam elyafýndan oluþan özel bir ayýrýcý tarafýndan emilir.

Bu yapý AGM akülere bazý önemli avantajlar saðlar.

AGM aküler sýk þarj ve deþarj döngülerine dayanabilecek þekilde tasarlanmýþtýr. Yüksek marþ performansý saðlayabilir ve titreþime karþý geleneksel akülere göre daha dayanýklý olabilir.

AGM teknolojisinin diðer avantajlarý arasýnda:

• Titreþime karþý daha yüksek dayanýklýlýk

• Daha yüksek çevrim kapasitesi

• Daha hýzlý þarj olabilme

• Yüksek marþ performansý

• Elektrolit sýzýntýsý riskinin daha düþük olmasý

• Yüksek elektrik tüketimine sahip araçlara uygunluk

• Uygun koþullarda daha uzun kullaným ömrü

sayýlabilir.

AGM aküler özellikle Start-Stop sistemine, rejeneratif fren sistemine ve çok sayýda elektrikli donanýma sahip modern araçlarda yaygýn olarak kullanýlmaktadýr.

Start-Stop Sistemli Araçlarda Neden AGM Akü Kullanýlýr?

Start-Stop sistemine sahip araçlarda motor normal bir araca kýyasla çok daha fazla kez durup yeniden çalýþtýrýlabilir.

Motorun her otomatik duruþu ve yeniden çalýþmasý akü üzerinde ek bir yük oluþturur. Geleneksel aküler bu kadar sýk þarj-deþarj döngüsüne uzun süre dayanamayabilir.

AGM aküler ise daha yüksek çevrim dayanýmýna sahip olacak þekilde tasarlanmýþtýr. Bu nedenle sýk çalýþtýrma ve þarj-deþarj iþlemlerinin gerçekleþtiði Start-Stop sistemlerinde daha uygun olabilirler.

Yanlýþ Akü Takýlýrsa Ne Olur?

Araca fiziksel olarak sýðan bir akünün elektriksel olarak da uygun olduðu düþünülmemelidir.

CCA deðeri yetersiz olan bir akü özellikle soðuk havalarda motoru çalýþtýrmakta zorlanabilir. Kapasitesi veya teknolojisi uygun olmayan bir akü ise þarj sistemi ve akü yönetim sistemiyle ilgili problemlere neden olabilir.

Start-Stop veya akýllý þarj sistemine sahip araçlarda yanlýþ akü teknolojisinin kullanýlmasý akünün kullaným ömrünü ciddi þekilde azaltabilir.

Modern araçlarda yeni akünün ayrýca akü yönetim sistemine tanýtýlmasý gerekebilir. Böylece þarj sistemi yeni akünün özelliklerine göre doðru þekilde çalýþabilir.

Araç Aküsünün Ömrü Nasýl Uzatýlýr?

Birkaç basit uygulama akünün daha uzun süre kullanýlmasýna yardýmcý olabilir.

Motor çalýþmýyorken farlarý, iç aydýnlatmayý, ses sistemini veya diðer elektrikli ekipmanlarý açýk býrakmaktan kaçýnmak gerekir.

Araç çoðunlukla kýsa mesafelerde kullanýlýyorsa, zaman zaman akünün þarj sisteminin yeterli süre çalýþmasýna imkan verecek daha uzun bir sürüþ yapmak faydalý olabilir.

Akünün bulunduðu yerde saðlam þekilde sabitlenmiþ olmasý da önemlidir. Aþýrý titreþim akünün iç parçalarýna zarar vererek kullaným ömrünü kýsaltabilir.

Ayrýca sürekli boþalan bir aküyü deðiþtirmek yerine, boþalmanýn nedenini araþtýrmak gerekir. Yeni bir akü kýsa süre içerisinde tekrar boþalýyorsa sorun akünün kendisinde olmayabilir.

Alternatör arýzasý, kaçak akým, kötü elektrik baðlantýsý veya araçtaki bir elektronik modülün kapanmamasý gibi sorunlar akünün sürekli boþalmasýna neden olabilir.

Saðlýklý bir akünün kullaným ömrü yalnýzca yaþýna baðlý deðildir. Akünün ne kadar doðru þarj edildiði, ne sýklýkla boþaldýðý, nasýl kullanýldýðý ve hangi koþullarda çalýþtýðý da kullaným ömrü üzerinde büyük etkiye sahiptir.