17-03-2019
8 dak
3312
0

Do�algaz, CNG ve LNG Nedir?

Do�algaz, CNG ve LNG ayn� temel enerji kayna��na dayanan ancak farkl� fiziksel �zelliklere, depolama y�ntemlerine ve kullan�m alanlar�na sahip yak�t t�rleridir. �zellikle otomotiv, enerji, sanayi ve ta��mac�l�k sekt�rlerinde kullan�lan bu yak�tlar, petrol bazl� yak�tlara alternatif olarak �ne ��kmaktad�r.

Aralar�ndaki temel fark, do�algaz�n normal gaz halinde kullan�lmas�, CNG’nin yüksek bas�nç alt�nda s�k��t�r�lmas� ve LNG’nin çok dü�ük s�cakl�kta s�v�la�t�r�lmas�d�r.

Do�algaz Nedir?

Do�algaz, yer alt�nda bulunan ve büyük ölçüde metandan olu�an fosil bir yak�tt�r. �çeri�inde metan�n yan�nda daha dü�ük oranlarda etan, propan, bütan ve di�er hidrokarbonlar bulunabilir. Kullan�lmadan önce içerisindeki istenmeyen bile�enlerin büyük bölümü ar�t�l�r.

Do�algaz�n en önemli bile�eni metand�r. Metan renksiz ve kokusuz bir gazd�r. Do�algaz kaçaklar�n�n fark edilebilmesi için kullan�m amaçl� do�algaza özel kokuland�r�c� maddeler eklenir.

Evlerde do�algaz genellikle;

Is�nma
S�cak su üretimi
Yemek pi�irme

amac�yla kullan�l�r.

Bunun yan�nda elektrik üretim santrallerinde, fabrikalarda ve çe�itli endüstriyel tesislerde de önemli bir enerji kayna��d�r.

Do�algaz�n en önemli avantajlar�ndan biri, yand��nda benzin ve kömür gibi baz� fosil yak�tlara göre daha dü�ük miktarda karbondioksit ve partikül emisyonu olu�turmas�d�r. Ancak do�algaz da fosil bir yak�t oldu�u için tamamen temiz veya s�f�r emisyonlu bir enerji kayna�� olarak de�erlendirilmez.

CNG Nedir?

CNG, �ngilizce Compressed Natural Gas ifadesinin k�saltmas�d�r ve Türkçede S�k��t�r�lm�� Do�algaz anlam�na gelir.

CNG'nin temelinde normal do�algaz bulunur. Fark� ise do�algaz�n yüksek bas�nç alt�nda s�k��t�r�larak çok daha küçük bir hacimde depolanmas�d�r.

CNG genellikle yakla��k 200–250 bar seviyelerindeki yüksek bas�nçlarda özel tanklarda depolan�r. Gaz�n s�k��t�r�lmas� sayesinde ayn� miktardaki yak�t�n kaplad�� hacim önemli ölçüde azalt�l�r.

CNG özellikle;

Otobüslerde
Ticari araçlarda
Kamyon ve filolarda
Baz� binek otomobillerde
Endüstriyel uygulamalarda

kullan�labilir.

CNG ile çal��an araçlarda yak�t, yüksek bas�nca dayan�kl� özel tüplerde saklan�r. Bu nedenle CNG sistemlerinde kullan�lan tanklar�n, ba�lant� parçalar�n�n, regülatörlerin ve valflerin güvenlik standartlar�na uygun olmas� büyük önem ta��r.

CNG Araçlarda Nas�l Kullan�l�r?

CNG ile çal��an bir araçta yak�t tank�nda yüksek bas�nç alt�nda bulunan do�algaz, motorun ihtiyaç duydu�u seviyeye dü�ürülür.

Yak�t sistemi genel olarak;

CNG tank� → yüksek bas�nç hatt� → bas�nç regülatörü → gaz enjektörleri → motor

�eklinde çal��r.

Tank içerisindeki yüksek bas�nç do�rudan motora gönderilmez. Bas�nç, regülatör yard�m�yla dü�ürülür ve motor yönetim sistemi taraf�ndan kontrol edilen miktarda gaz motora gönderilir.

CNG'nin yanmas� sonucunda motor enerji üretir. Sistem, benzinli motorlara benzer �ekilde elektronik kontrol ünitesi taraf�ndan yönetilebilir.

LNG Nedir?

LNG, �ngilizce Liquefied Natural Gas ifadesinin k�saltmas�d�r. Türkçesi S�v�la�t�r�lm�� Do�algazd�r.

LNG de esas olarak metandan olu�ur ancak CNG'den farkl� olarak yüksek bas�nçla yaln�zca s�k��t�r�lmak yerine çok dü�ük s�cakl�klara kadar so�utularak s�v� hale getirilir.

Do�algaz yakla��k -162°C seviyelerine kadar so�utuldu�unda s�v�la��r. Bu i�lem sonucunda do�algaz�n hacmi atmosferik bas�nçtaki gaz haline göre yakla��k 600 kat azal�r.

Bu özellik LNG'yi özellikle büyük miktarlardaki do�algaz�n ta��nmas� ve depolanmas� aç�s�ndan oldukça kullan��l� hale getirir.

LNG;

LNG tankerlerinde
Gemilerde
A��r ticari araçlarda
Enerji santrallerinde
Sanayi tesislerinde
Do�algaz altyap�s�n�n bulunmad�� bölgelerde

kullan�labilir.

CNG ile LNG Aras�ndaki Fark Nedir?

CNG ve LNG aras�ndaki en önemli fark, do�algaz�n nas�l depoland��d�r.

CNG, gaz�n yüksek bas�nç alt�nda s�k��t�r�lmas�yla elde edilir. LNG ise do�algaz�n çok dü�ük s�cakl�klara kadar so�utularak s�v�la�t�r�lmas�yla elde edilir.

CNG'de yak�t gaz halinde bulunurken LNG'de s�v� halde bulunur.

Bu nedenle LNG için kriyojenik, yani çok dü�ük s�cakl�klara uygun özel tank ve ekipmanlar gerekir. CNG sistemlerinde ise yüksek bas�nca dayan�kl� tanklar kullan�l�r.

CNG daha çok k�sa ve orta mesafeli kara ta��mac�l��nda ve �ehir içi filolarda avantaj sa�larken, LNG yüksek miktarda enerjinin daha kompakt biçimde ta��nmas� gereken uzun mesafeli ta��mac�l�k ve enerji uygulamalar�nda daha uygun olabilir.

Do�algaz, CNG ve LNG Ayn� Yak�t m�d�r?

Temel olarak evet. Üçünün de ana bile�eni büyük ölçüde metand�r.

Ancak fiziksel durumlar� ve depolama �ekilleri farkl�d�r:

Do�algaz: Normal ko�ullarda gaz halindedir.

CNG: Do�algaz�n yüksek bas�nç alt�nda s�k��t�r�lm�� halidir.

LNG: Do�algaz�n yakla��k -162°C'ye kadar so�utularak s�v�la�t�r�lm�� halidir.

Dolay�s�yla CNG ve LNG farkl� yak�tlar gibi görünse de asl�nda farkl� �ekilde i�lenmi� ve depolanm�� do�algazd�r.

CNG ve LNG ile LPG Ayn� �ey De�ildir

CNG ve LNG, LPG ile s�k s�k kar��t�r�l�r ancak kimyasal olarak ayn� yak�tlar de�ildir.

CNG ve LNG'nin ana bile�eni metand�r.

LPG ise a��rl�kl� olarak propan ve bütandan olu�ur.

Bu fark nedeniyle LPG ve CNG sistemlerinin araç üzerinde kullan�lan tanklar�, regülatörleri, enjektörleri ve di�er yak�t sistemi parçalar� birbirinden farkl�d�r.

Bir arac�n LPG sistemi CNG ile do�rudan kullan�lamaz. Ayn� �ekilde CNG için tasarlanm�� bir sistem de LPG yak�t� için uygun de�ildir.

CNG ve LNG'nin Avantajlar�

Do�algaz bazl� yak�tlar�n en önemli avantajlar�ndan biri, uygun motor ve yak�t sistemiyle kullan�ld�klar�nda geleneksel baz� fosil yak�tlara k�yasla daha dü�ük partikül ve baz� kirletici emisyonlar olu�turabilmeleridir.

CNG'nin avantajlar� aras�nda;

�ehir içi kullan�m için uygun olmas�
Filolu araçlarda kullan�labilmesi
Do�algaz altyap�s�ndan üretilebilmesi
Yanma s�ras�nda dü�ük partikül emisyonu
Uygun ko�ullarda i�letme maliyetlerinin avantajl� olabilmesi

say�labilir.

LNG'nin önemli avantaj� ise yüksek enerji miktar�n�n daha küçük hacimde depolanabilmesidir. Bu özellik özellikle uzun mesafeli ta��mac�l�k ve büyük miktarda do�algaz�n nakli aç�s�ndan önemlidir.

CNG ve LNG'nin Dezavantajlar�

Bu yak�tlar�n baz� önemli s�n�rlamalar� da vard�r.

CNG'de yüksek bas�nç nedeniyle tanklar�n sa�lam, standartlara uygun ve düzenli olarak kontrol edilmi� olmas� gerekir. Ayr�ca gaz halinde depoland�� için ayn� hacimde depolanabilen enerji miktar� LNG'ye göre daha s�n�rl�d�r.

LNG'de ise çok dü�ük s�cakl�k nedeniyle sistem daha karma��kt�r. Yak�t�n s�v� halde tutulabilmesi için özel kriyojenik tanklara ihtiyaç duyulur.

LNG tanklar�n�n yal�t�m�, bas�nç kontrolü ve yak�t sisteminin güvenli�i büyük önem ta��r.

Her iki sistemde de uygun olmayan ekipman kullan�lmas� veya montaj�n standartlara ayk�r� yap�lmas� ciddi güvenlik sorunlar�na yol açabilir.

Hangi Alanlarda Kullan�l�rlar?

Do�algaz çok geni� bir kullan�m alan�na sahiptir. Konutlarda, fabrikalarda, enerji santrallerinde ve ticari i�letmelerde kullan�labilir.

CNG özellikle yak�t�n boru hatt�yla ta��nmas�n�n zor oldu�u veya araçlar�n do�algazla çal��t�r�lmak istendi�i uygulamalarda tercih edilir. �ehir içi otobüs filolar� buna iyi bir örnektir.

LNG ise büyük miktarda do�algaz�n ta��nmas� gereken durumlarda öne ç�kar. LNG tankerleri sayesinde do�algaz, boru hatt�n�n bulunmad�� bölgelere deniz veya kara yoluyla ta��nabilir.

Ayr�ca LNG, a��r ticari araçlar ve uzun mesafeli ta��mac�l�kta da kullan�labilmektedir.

Do�algaz, CNG ve LNG'nin Gelece�i

Do�algaz, CNG ve LNG özellikle ula��m ve sanayi sektörlerinde enerji dönü�ümünün önemli parçalar�ndan biri olmu�tur. Elektrikli araçlar�n yayg�nla�mas�yla birlikte binek otomobillerdeki kullan�m alanlar� de�i�se de a��r ticari araçlar, otobüsler, gemiler ve yüksek enerji ihtiyac� olan baz� uygulamalarda do�algaz bazl� yak�tlar önemini koruyabilir.

Bununla birlikte do�algaz�n fosil bir yak�t oldu�u unutulmamal�d�r. Daha dü�ük emisyon avantaj�na ra�men üretim, i�leme, ta��ma ve kullan�m s�ras�nda ortaya ç�kan emisyonlar nedeniyle uzun vadede tamamen s�f�r karbonlu bir enerji kayna�� olarak kabul edilmez.

Bu nedenle CNG ve LNG'yi de�erlendirirken yaln�zca yak�t�n yanma özelliklerine de�il, yak�t�n üretiminden son kullan�m�na kadar olan tüm enerji zincirine bakmak gerekir.