13-10-2017
13 dak
7961
2

Motorun Ya� Yakmas� ve Ya� Eksiltmesinin Nedenleri

Motor ya��n�n zamanla azalmas� her zaman ayn� anlama gelmez. Bir motorda ya� seviyesi d��ar�ya s�zan ya� nedeniyle d��ebilir, ba�ka bir motorda ise ya� silindirlerde yanarak egzozdan at�labilir. Baz� durumlarda ise ya� t�ketimi �ok k��k oldu�u i�in s�r�c� uzun s�re herhangi bir belirti fark etmeyebilir.

Özellikle ya� eksiltme miktar� giderek art�yorsa, egzozdan mavi duman geliyorsa veya motorun çal��ma karakteri de�i�tiyse sorun ara�t�r�lmal�d�r.

Ya� eksiltmenin nedenini do�ru belirlemek önemlidir çünkü yaln�zca sürekli ya� eklemek, altta yatan motor ar�zas�n� çözmez.

Ya� Eksiltmek ile Ya� Yakmak Ayn� �ey mi?

Günlük kullan�mda bu iki ifade ço�u zaman ayn� anlamda kullan�l�r, ancak teknik olarak farkl� durumlar söz konusu olabilir.

Ya� eksiltme, motor ya� seviyesinin zaman içinde azalmas�d�r.

Bunun nedeni:

D��ar�dan ya� kaça��
Motorun ya�� yakmas�
Turbo üzerinden ya� tüketimi
PCV sistemi üzerinden ya��n emme sistemine ta��nmas�

gibi farkl� problemler olabilir.

Ya� yakma ise motor ya��n�n yanma odas�na girerek hava-yak�t kar��m�yla birlikte yanmas� anlam�na gelir.

Dolay�s�yla bir motor ya� eksiltebilir ancak ya� yakm�yor olabilir. Örne�in karter contas� veya ya� filtresi çevresinden d��ar�ya ya� s�z�yorsa motor ya� tüketiyor gibi görünür fakat ya� yanma odas�na girmiyordur.

Motor Neden Ya� Yakar?

Motor ya��n�n yanma odas�na ula�mas�n�n birçok nedeni olabilir.

En yayg�n nedenler:

A��nm�� piston segmanlar�
Ya� kontrol segmanlar�n�n s�k��mas�
Silindir duvarlar�n�n a��nmas�
Supap keçelerinin sertle�mesi veya hasar görmesi
Supap k�lavuzu a��nmas�
PCV sistemindeki problemler
Turbo�arj ya� s�zd�rmas�
Motorun tasar�m�na veya çal��ma ko�ullar�na ba�l� normal ya� tüketimi

Bunlar�n birbirinden ayr�lmas� için yaln�zca egzoz duman�na bakmak ço�u zaman yeterli de�ildir.

Piston Segmanlar�n�n A��nmas�

Motorun ya� yakmas�n�n en önemli nedenlerinden biri piston segmanlar�yla ilgili problemlerdir.

Piston üzerinde farkl� görevleri bulunan segmanlar vard�r. Ya� kontrol segman�, silindir duvar�ndaki fazla ya�� kontrol alt�nda tutmaya yard�mc� olur.

Segmanlar a��nd��nda veya ya� kontrol segmanlar� kurum nedeniyle hareket kabiliyetini kaybetti�inde silindir duvar�ndaki ya��n bir bölümü yanma odas�na ula�abilir.

Bunun sonucunda:

Ya� tüketimi artabilir
Egzozdan mavi veya mavimsi duman ç�kabilir
Bujiler ya�lanabilir
Motor performans� etkilenebilir
Katalitik konvertör zarar görebilir
Kompresyon de�erleri etkilenebilir

Ancak yüksek ya� tüketimi tek ba��na segmanlar�n kesin olarak ar�zal� oldu�unu göstermez.

Ya� Kontrol Segmanlar�n�n S�k��mas�

Baz� motorlarda segmanlar a��nmadan da ya� tüketimi meydana gelebilir.

Ya� kontrol segmanlar� kurum ve karbon birikintileri nedeniyle s�k��abilir. Segman silindir duvar�ndaki ya�� gerekti�i gibi s�y�ramad��nda fazla ya� yanma odas�nda kalabilir.

Bu durumda motor:

Belirgin ya� tüketebilir
Her zaman yo�un mavi duman üretmeyebilir
Özellikle belirli çal��ma ko�ullar�nda ya� yakabilir

Bu nedenle yaln�zca egzozdan duman ç�k�p ç�kmad��na bakarak ya� kontrol segmanlar� hakk�nda kesin karar vermek do�ru de�ildir.

Silindir ve Piston A��nmas�

Yüksek kilometre, yetersiz ya�lama, a��r� �s�nma veya uzun süreli a��r çal��ma sonucunda silindir ve piston grubu a��nabilir.

Silindir duvar�ndaki a��nma veya geometrik bozulma, piston segmanlar�n�n s�zd�rmazl�k görevini zorla�t�rabilir.

Bunun sonucunda motor hem kompresyon kayb� hem de ya� tüketimi ya�ayabilir.

Ancak modern motorlarda ya� tüketimi ile kompresyon kayb� her zaman ayn� oranda ilerlemez. Bu nedenle yaln�zca kompresyon testiyle kesin te�his koymak da do�ru de�ildir.

Supap Keçeleri Ya� Eksiltmeye Neden Olabilir

Supap keçeleri, motor ya��n�n supap mekanizmas�ndan yanma odas�na kontrolsüz �ekilde geçmesini s�n�rlar.

Keçeler sertle�ir, a��n�r veya s�zd�rmazl��n� kaybederse motor ya� tüketmeye ba�layabilir.

Bu tip problemlerde baz� sürü� ko�ullar� özellikle dikkat çekicidir.

Örne�in:

Uzun süre rölantide bekledikten sonra h�zlanma
Uzun bir yoku� a�a�� ini�ten sonra gaza basma
Motor freni sonras�nda tekrar h�zlanma

gibi durumlarda k�sa süreli mavi duman görülebilir.

Bu davran��, her zaman supap keçesi ar�zas� anlam�na gelmez ancak te�his s�ras�nda önemli bir ipucudur.

Supap K�lavuzlar� A��n�rsa Ne Olur?

Supap k�lavuzlar� ile supap gövdeleri aras�nda olmas� gerekenden fazla bo�luk olu�tu�unda ya��n yanma odas�na geçi�i kolayla�abilir.

Bu durum özellikle yüksek kilometreli motorlarda görülme ihtimali olan mekanik problemlerden biridir.

Supap keçelerinin de�i�tirilmesine ra�men ya� tüketimi devam ediyorsa supap k�lavuzlar� ve silindir kapa��n�n di�er parçalar� da de�erlendirilmelidir.

PCV Sistemi Motorun Ya� Eksiltmesine Neden Olabilir

PCV sistemi, karterde olu�an blow-by gazlar�n�n kontrollü �ekilde emme sistemine yönlendirilmesini sa�lar.

PCV valfi veya ilgili havaland�rma sistemi ar�zal� oldu�unda karter bas�nc� ve ya� buhar� kontrolü bozulabilir.

Bunun sonucunda:

Ya� buhar� emme sistemine fazla miktarda ta��nabilir
Motor ya� tüketimi artabilir
Emme hatt�nda ya� birikintileri olu�abilir
Rölanti sorunlar� ortaya ç�kabilir
Motorun yak�t-hava kontrolü etkilenebilir

Özellikle d��ar�da belirgin bir ya� kaça�� bulunmad�� halde motor ya� eksiltiyorsa PCV sistemi göz ard� edilmemelidir.

Turbo�arj Ya� Eksiltmesine Neden Olabilir

Turbo motorlarda ya� tüketiminin önemli nedenlerinden biri de turbo�arj sistemidir.

Turbo�arj, yüksek h�zlarda dönen bir mekanizmad�r ve uygun �ekilde ya�lanmas� gerekir.

Turbo sisteminde problem oldu�unda ya�:

Emme taraf�na
Egzoz taraf�na

geçebilir.

Bunun sonucunda:

Ya� tüketimi
Egzozdan mavi duman
Intercooler ve emme hatt�nda a��r� ya� birikmesi
Performans kayb�
Turbo sesinde de�i�iklik

görülebilir.

Ancak turbo hortumunda bir miktar ya� bulunmas� tek ba��na turbo ar�zas�n� kan�tlamaz. Turbo�arjl� motorlarda ya� buhar�n�n emme sisteminde belirli miktarda bulunmas�, PCV sistemi ve motor tasar�m�na ba�l� olarak normal olabilir.

D��ar�dan Ya� Kaça�� da Ya� Eksiltir

Motor ya��n�n azalmas� için ya��n mutlaka yanmas� gerekmez.

D�� ya� kaçaklar� oldukça yayg�nd�r.

Kaçak kaynaklar� aras�nda:

Karter contas�
Ya� filtresi
Ya� filtresi yuvas�
Karter tapas�
Supap kapa�� contas�
Krank keçeleri
Eksantrik keçeleri
Ya� so�utucu ba�lant�lar�
Turbo ya� hatlar�
Ya� bas�nç sensörü çevresi

bulunabilir.

Baz� kaçaklar motorun alt�nda ya� lekesi olu�tururken baz�lar� s�cak motor parçalar�na ula��p buharla�abilir.

Bu nedenle park yerinde ya� lekesi görülmemesi, d�� ya� kaça�� olmad�� anlam�na gelmez.

Motor Ya��n� Yanl�� Koymak Ya� Tüketimini Art�rabilir mi?

Kullan�lan ya��n yaln�zca viskozitesi de�il, motor üreticisinin istedi�i ya� spesifikasyonu da önemlidir.

Yanl�� ya�:

Ya� tüketimini art�rabilir
Motorun ya�lama davran��n� de�i�tirebilir
Turbo�arj� etkileyebilir
Emisyon sistemlerinin çal��ma ko�ullar�n� de�i�tirebilir

A��r� dü�ük veya a��r� yüksek viskoziteli ya� kullan�lmas� da baz� motorlarda ya� tüketimini etkileyebilir.

Bu nedenle ya� seçerken yaln�zca “5W-30” veya “5W-40” gibi viskozite de�erine bak�lmamal�d�r. Üreticinin belirtti�i kalite ve onay standard� da dikkate al�nmal�d�r.

Fazla Motor Ya�� Koymak da Sorun Olabilir

Motor ya��n�n eksik olmas� kadar fazla olmas� da do�ru de�ildir.

Ya� seviyesi üreticinin maksimum seviyesinin üzerine ç�kar�l�rsa krank milinin ya�la temas etmesi, ya��n köpürmesi veya karter havaland�rma sistemine daha fazla ya� ta��nmas� gibi problemler olu�abilir.

Bu nedenle ya� eklerken “ne kadar fazla olursa o kadar iyi” yakla��m� yanl��t�r.

Ya� seviyesi araç üreticisinin belirtti�i yöntemle kontrol edilmelidir.

Motor Ya�� Neden Mavi Duman Yapar?

Motor ya��n�n yanma odas�nda yanmas� egzozdan mavi veya mavimsi-gri duman olu�mas�na neden olabilir.

Ancak duman�n rengi tek ba��na kesin te�his yöntemi de�ildir.

Örne�in:

So�uk çal��t�rmada k�sa süreli duman
Uzun rölanti sonras�nda duman
H�zlanma s�ras�nda duman
Sürekli duman
Turbo bas�nc� olu�tu�unda duman

farkl� ar�za ihtimallerini dü�ündürebilir.

Egzoz duman�n�n ne zaman ortaya ç�kt��, ya� tüketim miktar� ve di�er test sonuçlar� birlikte de�erlendirilmelidir.

Her Ya� Eksiltme Ya� Yakma Anlam�na Gelmez

Bu ayr�m özellikle önemlidir.

Motor ya� seviyesi dü�üyorsa önce ya��n gerçekten nereden kayboldu�u belirlenmelidir.

Örne�in motor:

D��ar�ya ya� kaç�r�yor olabilir
PCV üzerinden ya� çekiyor olabilir
Turbo üzerinden ya� tüketiyor olabilir
Piston segmanlar�ndan ya� yak�yor olabilir
Supap keçelerinden ya� geçiriyor olabilir

Bu nedenle “ya� eksiltiyor = motor bitmi�” �eklinde bir te�his do�ru de�ildir.

Motor Ya� Tüketimi Ne Kadar Normaldir?

Motorlar�n belirli miktarda ya� tüketmesi baz� üreticiler taraf�ndan çal��ma ko�ullar�na ba�l� olarak normal kabul edilebilir.

Ancak tek bir evrensel “normal ya� tüketimi” de�eri vermek do�ru de�ildir.

Ya� tüketimi:

Motor tasar�m�na
Motor hacmine
Turbo olup olmamas�na
Motorun kilometresine
Kullan�lan ya��n özelliklerine
Sürü� tarz�na
Motor çal��ma s�cakl��na
Yüksek devir kullan�m�na
Arac�n kullan�m ko�ullar�na

göre de�i�ebilir.

Bu nedenle en do�ru referans, ilgili motor için üreticinin belirtti�i ya� tüketimi kriteridir.

Motorun Ya� Yakt�� Nas�l Anla��l�r?

Ya� yakma �üphesinde �u belirtiler birlikte de�erlendirilmelidir:

Ya� seviyesinin düzenli olarak dü�mesi
Egzozdan mavimsi duman
Bujilerde ya�lanma
Emme sisteminde a��r� ya� birikimi
Turbo taraf�nda ya�lanma
PCV sisteminde anormallik
D�� ya� kaça�� bulunmamas�
Motor performans�nda de�i�iklik
Kompresyon veya leak-down testinde anormallik

Baz� motorlar ciddi miktarda ya� tüketmesine ra�men sürekli görünür mavi duman üretmeyebilir. Özellikle katalitik konvertörlü araçlarda duman�n sürücü taraf�ndan fark edilmesi her zaman kolay de�ildir.

Ya� Yakma Nas�l Te�his Edilir?

Do�ru te�his için sistematik bir kontrol yap�lmal�d�r.

�lk olarak d�� ya� kaçaklar� ara�t�r�l�r.

Daha sonra:

PCV sistemi
Turbo sistemi
Emme hatt�
Bujiler
Motorun çal��ma de�erleri
Kompresyon
Leak-down sonuçlar�

de�erlendirilebilir.

Gerekti�inde silindir içi görüntüleme için borescope kullan�labilir.

Kompresyon testi dü�ük ç�karsa mekanik problem ihtimali güçlenebilir ancak normal kompresyon de�eri ya� kontrol segmanlar�n�n kesinlikle sa�lam oldu�u anlam�na gelmez. Bu nedenle test sonuçlar� birlikte de�erlendirilmelidir.

Ya� Eksiltme ile Motor Performans� Aras�ndaki �li�ki

Motor ya� tüketmeye ba�lad��nda performans her zaman hemen dü�mez.

Baz� motorlar uzun süre normal performansla çal��rken yaln�zca ya� seviyesi düzenli olarak azalabilir.

Ancak ilerleyen a�amalarda:

Kompresyon problemleri
Buji kirlenmesi
Katalitik konvertör hasar�
Turbo problemleri
Yanma düzensizlikleri

ortaya ç�kabilir.

Özellikle ya��n yanma odas�na yo�un �ekilde girmesi, motorun yanma ve emisyon sistemlerini olumsuz etkileyebilir.

Katalitik Konvertör ve Oksijen Sensörleri Zarar Görebilir

Motorun sürekli ya� yakmas� yaln�zca motorun kendisini ilgilendiren bir problem de�ildir.

Yanma odas�na giren ya��n yanmas� sonucunda olu�an maddeler egzoz sistemine ula�abilir.

Uzun süreli ve yüksek ya� tüketimi:

Katalitik konvertörü
Oksijen sensörlerini
Baz� emisyon kontrol sistemlerini

olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle motor ya� tüketimi uzun süre ihmal edilmemelidir.

Ya� Eksiltme Nas�l Önlenir?

Motorun ya� tüketimini tamamen önlemek her zaman mümkün de�ildir, ancak do�ru bak�m ile birçok problem erken fark edilebilir.

Önemli noktalar:

Motor ya� seviyesini düzenli kontrol edin.
Üreticinin önerdi�i ya� spesifikasyonunu kullan�n.
Ya� de�i�imlerini uygun aral�klarla yap�n.
Ya� filtresini zaman�nda de�i�tirin.
D�� ya� kaçaklar�n� geciktirmeden onar�n.
PCV sistemini kontrol ettirin.
Turbo motorlarda turbo ya� hatlar�n� ve emme sistemini gerekti�inde inceletin.
Motor a��r� �s�nmas�n� önleyin.
Uzun süre yüksek devir kullan�m�n� al��kanl�k haline getirmeyin.
Ya� seviyesini maksimum seviyenin üzerine ç�karmay�n.

Ya� Seviyesi Çok Dü�erse Ne Olur?

Motor ya��n�n ciddi �ekilde azalmas�, ya� yakma probleminden çok daha önemli bir sonuç do�urabilir: yetersiz ya�lama.

Ya� seviyesi çok dü�tü�ünde:

Ya� bas�nc� dü�ebilir
Yataklar zarar görebilir
Krank mili ve eksantrik mekanizmas� a��nabilir
Turbo�arj zarar görebilir
Motor a��r� �s�nabilir
Motor ciddi mekanik hasar görebilir

Özellikle k�rm�z� ya� bas�nc� uyar�s� yan�yorsa yaln�zca ya� ekleyip yola devam etmek do�ru de�ildir. Ya� bas�nc�n�n ve sistemin neden uyar� verdi�inin ara�t�r�lmas� gerekir.

Motor Ya� Yak�yorsa Ne Yap�lmal�?

Motor ya� eksiltiyorsa ilk yap�lmas� gereken, eksilen ya��n kayna��n� belirlemektir.

D�� kaçak varsa kaçak noktas� bulunmal�d�r. D�� kaçak yoksa PCV sistemi, turbo, supap mekanizmas� ve piston-silindir grubu de�erlendirilmelidir.

En do�ru yakla��m, ya� tüketimini belirli bir mesafede ölçmek ve bunu üreticinin kabul etti�i de�erlerle kar��la�t�rmakt�r. Daha sonra ya� tüketiminin çal��ma ko�ullar�na göre de�i�ip de�i�medi�i incelenmelidir.

Örne�in ya� tüketimi yaln�zca uzun süre yüksek devir kullan�m�nda art�yorsa, yaln�zca �ehir içi kullan�mda görülen bir tüketimden farkl� �ekilde de�erlendirilir.

Motorun Ya� Eksiltmesinde En Önemli Nokta

Motor ya��n�n azalmas� tek ba��na motorun ciddi �ekilde a��nd��n� göstermez. Sorun basit bir d�� ya� kaça��ndan, PCV sisteminden veya turbo ya� s�z�nt�s�ndan kaynaklanabilece�i gibi piston segmanlar�, supaplar veya silindirlerle ilgili daha kapsaml� bir mekanik probleme de i�aret edebilir.

Bu nedenle ya� eksiltme görüldü�ünde ilk ad�m sürekli ya� eklemek de�il, ya��n nereden kayboldu�unu belirlemektir.

D�� kaçaklar�n kontrol edilmesi, PCV ve turbo sisteminin incelenmesi, egzoz davran��n�n gözlemlenmesi ve gerekti�inde kompresyon, leak-down veya silindir içi inceleme yap�lmas� gerçek nedeni ortaya ç�karmaya yard�mc� olur. Erken te�his, hem motorun daha fazla ya� kaybetmesini hem de katalitik konvertör, turbo ve di�er pahal� parçalar�n zarar görmesini önleyebilir.