07-11-2017
13 dak
16573
1

Gaza Bas�nca Tak�lma, Kesilme, Duraksama Sorunlar�

Gaza bas�ld��nda arac�n h�zlanmak yerine tak�lmas�, silkelemesi, k�sa s�reli g�� kaybetmesi veya gaz tepkisinin kesilmesi olduk�a yayg�n bir motor problemidir.

Bu sorun bazen yaln�zca birkaç saniyelik bir tereddüt �eklinde ortaya ç�karken, baz� araçlarda özellikle ani h�zlanmalarda motorun ciddi �ekilde teklemesine ve güç kaybetmesine neden olabilir.

Sorun ço�unlukla motorun gaz talebine kar�� hava, yak�t ve ate�leme sistemlerinin gereken tepkiyi verememesiyle ilgilidir.

Gaz pedal�na bas�ld��nda motor daha fazla tork üretmelidir. Elektronik gaz kelebe�i aç�l�r, motora daha fazla hava girer ve ECU bu hava miktar�na uygun yak�t miktar�n� hesaplar. Ayn� anda ate�leme sistemi de artan motor yükünü kar��layabilecek �ekilde çal��mal�d�r.

Bu zincirin herhangi bir noktas�nda problem varsa araç gaza bas�ld��nda duraksayabilir veya kesilebilir.

Gaza Bas�nca Motor Neden Tak�l�r?

H�zlanma s�ras�nda motorun ihtiyac� olan üç temel unsur vard�r:

Yeterli hava + do�ru miktarda yak�t + güçlü ve do�ru zamanda ate�leme

Bunlardan herhangi biri yetersiz kal�rsa motor yük alt�nda düzgün çal��mayabilir.

Özellikle araç rölantide normal çal��yor ancak gaza bas�ld��nda tak�l�yor veya tekliyorsa, problemin yük alt�nda ortaya ç�kan bir ate�leme, yak�t veya hava problemi olma ihtimali yükselir.

MAF Sensörü Ar�zas� veya Kirlenmesi

MAF (Mass Air Flow) sensörü, motora giren hava miktar�n� ölçer ve bu bilgiyi ECU'ya gönderir.

ECU bu veriyi kullanarak uygun yak�t miktar�n� hesaplar.

MAF sensörü yanl�� ölçüm yap�yorsa ECU motora giren hava miktar�n� oldu�undan fazla veya az alg�layabilir. Bunun sonucunda hava-yak�t kar��m� bozulabilir.

Belirtiler aras�nda:

Gaza bas�nca duraksama
Ani h�zlanmada tekleme
Performans dü�ü�ü
Düzensiz rölanti
Yak�t tüketiminde art��
Motor ar�za lambas�

bulunabilir.

Çözüm: MAF sensörünün canl� verileri kontrol edilmeli, soketi ve kablolar� incelenmelidir. Sensör kirliyse üreticinin önerdi�i yöntemle temizlenebilir.

MAF sensörüne rastgele kimyasal veya fren temizleyici s�kmak do�ru de�ildir.

MAP Sensörü Ar�zas�

MAP (Manifold Absolute Pressure) sensörü, emme manifoldundaki mutlak bas�nc� ölçer.

Özellikle turbo motorlarda manifold bas�nc�, motor yükünün ve hava miktar�n�n hesaplanmas�nda önemli bir parametredir.

MAP sensörü yanl�� de�er gönderirse ECU motorun gerçek yükünü yanl�� hesaplayabilir.

Bu durum özellikle:

Ani h�zlanmalarda
Rampalarda
Yüksek motor yükünde
Turbo bas�nc� yükselirken

daha belirgin hale gelebilir.

Çözüm: MAP sensörünün canl� verileri kontrol edilmeli ve atmosferik bas�nçla ili�kisi de�erlendirilmelidir. Sensörün soketi, kablolar� ve varsa vakum ba�lant�lar� da kontrol edilmelidir.

TPS veya Gaz Kelebe�i Konum Problemi

TPS, gaz kelebe�inin konumunu ECU'ya bildirir.

Modern araçlar�n ço�unda gaz kelebe�i elektronik olarak kontrol edilir ve gaz pedal� ile gaz kelebe�i aras�nda do�rudan mekanik ba�lant� bulunmayabilir.

Gaz pedal�na bas�ld��nda ECU pedal konumunu alg�lar ve gaz kelebe�ini uygun miktarda açar.

Gaz kelebe�i konumu ile ECU'nun bekledi�i de�er aras�nda uyumsuzluk olu�ursa araç gaz tepkisinde gecikme, kesilme veya güç kayb� ya�ayabilir.

Çözüm: Gaz kelebe�inin gerçek ve hedef konumlar� te�his cihaz�ndan kar��la�t�r�lmal�d�r.

Gaz kelebe�i gövdesi, motoru, konum sensörleri, soket ve kablo tesisat� birlikte de�erlendirilmelidir.

Kirli Gaz Kelebe�i

Gaz kelebe�inde zamanla karbon ve ya� buhar� birikintileri olu�abilir.

Bu birikintiler hava geçi�ini ve kelebe�in hareketini etkileyebilir.

Özellikle elektronik gaz kelebe�i sistemlerinde kelebek hareketinin düzgün olmamas� gaz tepkisini bozabilir.

Ancak gaza bas�nca kesilme sorunu ya�anmas�n�n nedeni otomatik olarak gaz kelebe�i de�ildir.

Çözüm: Gaz kelebe�i kontrol edilmeli ve gerekiyorsa uygun yöntemle temizlenmelidir.

Baz� araçlarda gaz kelebe�i söküldükten veya temizlendikten sonra adaptasyon i�lemi gerekebilir.

Yak�t Bas�nc�n�n Dü�ük Olmas�

Gaza bas�ld��nda motorun yak�t ihtiyac� artar.

Yak�t pompas� yeterli bas�nc� olu�turam�yorsa veya yak�t bas�nc� yük alt�nda dü�üyorsa motor gereken yak�t� alamaz.

Bu durumda araç rölantide ve hafif yükte normal çal��abilir ancak ani h�zlanma s�ras�nda tekleme veya kesilme ba�layabilir.

Olas� nedenler:

Zay�f yak�t pompas�
T�kal� yak�t filtresi
Yak�t bas�nç regülatörü problemi
Yak�t pompas�na dü�ük voltaj ula�mas�
Yak�t hatt� problemi
Yak�t pompas� kontrol modülü problemi

Çözüm: Yak�t bas�nc� yaln�zca rölantide de�il, motor yük alt�ndayken de kontrol edilmelidir.

Özellikle gaza bas�ld��nda yak�t bas�nc� dü�üyorsa yak�t pompas� ve elektrik beslemesi birlikte incelenmelidir.

Yak�t Pompas�na Gelen Voltaj

Yak�t pompas�n�n kendisi sa�lam olsa bile pompaya ula�an elektrik beslemesi yetersizse pompa gereken performans� gösteremeyebilir.

Zay�f akü, �arj sistemi problemi, kötü �ase ba�lant�s�, oksitlenmi� soket veya kablo tesisat�ndaki direnç yak�t pompas�n�n çal��ma performans�n� etkileyebilir.

Çözüm: Yak�t pompas�n�n besleme voltaj� ve �ase ba�lant�lar� yük alt�nda ölçülmelidir.

Sadece pompay� de�i�tirmek yerine pompan�n neden yeterli bas�nc� olu�turamad�� ara�t�r�lmal�d�r.

Kirli veya Ar�zal� Yak�t Enjektörleri

Enjektörlerin yak�t� do�ru miktarda ve uygun püskürtme karakterinde göndermesi gerekir.

Kirli enjektörlerden biri yeterli yak�t püskürtemiyorsa ilgili silindirde fakir kar��m olu�abilir.

Baz� durumlarda enjektör s�zd�rarak fazla yak�t gönderebilir.

Her iki durumda da motor özellikle h�zlanma s�ras�nda düzgün çal��mayabilir.

Belirtiler:

Gaza bas�nca tekleme
Rölantide düzensizlik
Performans kayb�
Yak�t tüketiminde art��
Motor ar�za lambas�

Çözüm: Enjektörlerin püskürtme miktar�, s�zd�rmazl�� ve silindirler aras�ndaki çal��ma dengesi kontrol edilmelidir.

Hava Kaçaklar�

Emme sistemindeki kaçaklar motorun hava-yak�t dengesini bozabilir.

Özellikle MAF sensöründen sonra olu�an bir hava kaça��, ECU'nun ölçmedi�i havan�n motora girmesine neden olabilir.

Olas� kaçak noktalar�:

Emme manifoldu contas�
Vakum hortumlar�
PCV sistemi
Gaz kelebe�i ba�lant�lar�
Fren servo vakum hatt�
Intercooler hortumlar�
Turbo emme borular�

Çözüm: �üpheli durumlarda smoke test uygulanmas� hava kaçaklar�n� bulmak için oldukça faydal� olabilir.

Speed-Density Sistemlerde Hava Kaça��

Baz� motorlarda MAF sensörü bulunmaz ve ECU hava miktar�n� Speed-Density yöntemiyle hesaplar.

Bu sistemlerde ECU temel olarak:

MAP sensörü
Gaz kelebe�i konumu
Emme havas� s�cakl��
Motor devri

gibi verileri kullanarak motora giren hava miktar�n� tahmin eder.

Bu nedenle klasik MAF tabanl� sistemlerden farkl� bir te�his yakla��m� gerekir.

Ancak “Speed-Density sistemler hava kaçaklar�ndan etkilenmez” �eklinde dü�ünmek do�ru de�ildir. Özellikle önemli vakum kaçaklar� ve bas�nçland�r�lm�� emme sistemindeki kaçaklar motorun hesaplanan ve gerçek hava miktar� aras�ndaki fark� art�rabilir.

Ate�leme Bobini Zay�fsa

Ate�leme sistemi, özellikle motor yük alt�ndayken daha yüksek ate�leme enerjisine ihtiyaç duyabilir.

Zay�flam�� bir bobin rölantide normal görünebilir ancak gaza bas�ld��nda silindirde güçlü bir k�v�lc�m olu�turamayabilir.

Bu durumda motor tekleyebilir ve araç h�zlanmakta zorlanabilir.

Olas� belirtiler:

Ani h�zlanmada tekleme
Rampada güç kayb�
Motorun sars�lmas�
Motor ar�za lambas�
Yak�t tüketiminin artmas�

Çözüm: Bobinler, bujiler ve ate�leme devresi yük alt�nda de�erlendirilmelidir.

A��nm�� veya Yanl�� Bujiler

Bujilerde a��r� a��nma, yanl�� elektrot aral��, yanl�� s� de�eri veya uygun olmayan buji kullan�m� ate�leme problemlerine neden olabilir.

Özellikle yüksek silindir bas�nc� alt�nda zay�f bir k�v�lc�m daha kolay ba�ar�s�z olabilir.

Bu nedenle araç rölantide düzgün çal��rken gaza bas�ld��nda tekleme meydana gelebilir.

Çözüm: Bujilerin tipi, elektrot aral�� ve fiziksel durumu üretici spesifikasyonlar�na göre kontrol edilmelidir.

Buji Kablolar� ve Soketler

Eski tip ate�leme sistemlerinde buji kablolar� önemli bir ar�za kayna��d�r.

Kablo izolasyonundaki çatlaklar veya yüksek direnç, özellikle nemli havalarda ve motor yük alt�ndayken ate�leme kaçaklar�na neden olabilir.

Modern coil-on-plug sistemlerinde ise bobin soketleri ve kablo tesisat� benzer �ekilde kontrol edilmelidir.

Çözüm: Kablolar, soketler, bobin ba�lant�lar� ve �ase noktalar� incelenmelidir.

Nemli Ate�leme Sistemi

Nem, ate�leme sistemindeki kaçaklar� art�rabilir.

Özellikle ya�murdan sonra, motor y�kand�ktan sonra veya yüksek nemli havalarda ba�layan teklemeler bu ihtimali güçlendirebilir.

Çözüm: Bobinler, buji yuvalar�, soketler ve ate�leme kablolar�nda nem veya su bulunup bulunmad�� kontrol edilmelidir.

Oksijen Sensörü ve Yak�t Düzeltmeleri

Oksijen sensörleri egzoz gaz�ndaki oksijen miktar�n� ölçerek ECU'nun hava-yak�t kar��m�n� ayarlamas�na yard�mc� olur.

Ancak oksijen sensörü genellikle ani gaz tepkisinin ilk ve tek sorumlusu de�ildir.

Özellikle h�zl� h�zlanma s�ras�nda ECU farkl� yak�t kontrol stratejileri kullanabilir. Bu nedenle yaln�zca oksijen sensörü de�i�tirerek sorunu çözmeye çal��mak do�ru de�ildir.

Yak�t düzeltmeleri ve oksijen sensörü canl� verileri di�er sensörlerle birlikte de�erlendirilmelidir.

EGR Valfi Sorunlar�

EGR valfinin yanl�� zamanda aç�k kalmas� veya hareketinin k�s�tlanmas� motorun hava miktar�n� ve yanma ko�ullar�n� etkileyebilir.

Özellikle dü�ük devirde gaza bas�ld��nda:

Tekleme
Gaz tepkisinde gecikme
Sars�nt�
Duman
Performans kayb�

gibi belirtiler olu�abilir.

Çözüm: EGR valfinin komutu, gerçek konumu, aktüatörü ve ilgili kanallar kontrol edilmelidir.

Yak�t Kalitesi

Yak�t�n suyla veya ba�ka maddelerle kirlenmesi motorun düzgün çal��mas�n� engelleyebilir.

Yak�t al�nd�ktan hemen sonra ba�layan ani tekleme veya kesilme problemi varsa yak�t kalitesi ihtimali göz önünde bulundurulabilir.

Ancak sorun sürekli devam ediyorsa yaln�zca yak�ta ba�lanmamal�d�r.

Çözüm: Yak�t sistemi, yak�t bas�nc� ve gerekirse yak�t numunesi kontrol edilmelidir.

Motorun A��r� Is�nmas�

Motor s�cakl��n�n normalden fazla yükselmesi yanma karakterini de�i�tirebilir ve baz� motorlarda gaz tepkisi ile performans üzerinde olumsuz etki yaratabilir.

So�utma suyu s�cakl�k sensörü yanl�� de�er gönderiyorsa ECU da motor s�cakl��n� yanl�� de�erlendirebilir.

Çözüm: Motor s�cakl��, s�cakl�k sensörü, termostat, so�utma fan� ve so�utma sistemi kontrol edilmelidir.

Turbo Bas�nc�yla �lgili Problemler

Turbo motorlarda gaza bas�ld��nda hava miktar� h�zla de�i�ir.

Turbo bas�nc�n�n gere�inden dü�ük veya yüksek olmas� motorun beklenen �ekilde h�zlanmas�n� engelleyebilir.

Özellikle:

Turbo hortumlar�nda kaçak
Intercooler kaça��
Wastegate problemi
Boost kontrol valfi ar�zas�
MAP sensörü problemi
Turbo aktüatör problemi

h�zlanma s�ras�nda kesilme veya duraksamaya neden olabilir.

Çözüm: Komut edilen ve gerçek turbo bas�nc� kar��la�t�r�lmal�d�r.

Gaz Pedal� Sensörü de Kontrol Edilmelidir

Elektronik gaz kelebe�i bulunan araçlarda gaz pedal� da bir veya daha fazla konum sensörü içerir.

Pedal sensörlerinden gelen sinyaller birbirleriyle uyumlu de�ilse ECU güvenlik amac�yla gaz kelebe�i aç�lmas�n� s�n�rlayabilir.

Bu durumda sürücü gaza bast��nda araç h�zlanmak yerine gaz� kesebilir veya s�n�rl� tepki verebilir.

Çözüm: Gaz pedal� sensörlerinin iki ayr� sinyali, pedal konumu ve ECU taraf�ndan talep edilen gaz kelebe�i konumu te�his cihaz�yla kontrol edilmelidir.

Sorun Sadece Ani H�zlanmada Ortaya Ç�k�yorsa

Bu önemli bir te�his ipucudur.

Araç rölantide ve sabit h�zda düzgün çal��yor ancak ani h�zlanmada tak�l�yor veya kesiliyorsa �u sistemler özellikle önem kazan�r:

Ate�leme bobinleri
Bujiler
Yak�t bas�nc�
Enjektörler
MAF/MAP sensörleri
Gaz kelebe�i
Gaz pedal� sensörü
Turbo ve boost sistemi
Emme sistemi kaçaklar�

Çünkü motor yükü artt��nda bu sistemlerin çal��ma �artlar� da de�i�ir.

Ar�za Nas�l Te�his Edilir?

Gaza bas�nca olu�an kesilme sorunlar�nda yaln�zca hata kodunu okuyup kodda ad� geçen parçay� de�i�tirmek do�ru de�ildir.

Öncelikle OBD-II taramas� yap�lmal�d�r.

Ard�ndan mümkünse ar�zan�n gerçekle�ti�i anda canl� veriler kaydedilmelidir.

Özellikle �u de�erler önemlidir:

MAF hava ak��
MAP bas�nc�
Gaz kelebe�i hedef ve gerçek konumu
Gaz pedal� sensörleri
Yak�t bas�nc�
Short Term Fuel Trim
Long Term Fuel Trim
Oksijen sensörü verileri
Ate�leme zamanlamas�
Motor devri
Motor s�cakl��
Turbo bas�nc�
Misfire sayaçlar�

Sorun yük alt�nda ortaya ç�k�yorsa test sürü�ü s�ras�nda bu de�erlerin kaydedilmesi te�hisi büyük ölçüde kolayla�t�rabilir.

Gaza Bas�nca Kesilmenin En Yayg�n Nedenleri

En s�k kar��la��lan nedenler aras�nda:

Kirli veya ar�zal� MAF sensörü
Ar�zal� MAP sensörü
Gaz kelebe�i problemi
Gaz pedal� sensörü problemi
Dü�ük yak�t bas�nc�
Zay�f yak�t pompas�
Kirli veya ar�zal� enjektör
Hava veya vakum kaça��
A��nm�� bujiler
Zay�f ate�leme bobini
Ate�leme kablosu veya soket problemi
EGR problemi
Turbo/boost problemi
Kalitesiz veya kirlenmi� yak�t
ECU veya kablo tesisat� kaynakl� problemler

bulunur.

Özellikle rölantide düzgün çal��an ancak gaza bas�nca tekleyen bir araçta, sadece sensörleri de�i�tirmek yerine motorun yük alt�nda hangi de�eri kaybetti�ini bulmak gerekir.

Sorunun kayna�� bazen çok basit bir buji veya vakum hortumu olabilirken, baz� durumlarda yak�t bas�nc�, gaz kelebe�i, pedal sensörü veya ECU ile ilgili daha kapsaml� bir te�his gerekebilir. En do�ru yakla��m, hata kodlar�n� ve canl� verileri birlikte de�erlendirerek ar�zay� olu�turan sistemi ad�m ad�m ay�rmakt�r.